آبشار تونل كوهرنگ

اين آبشار از سرازير شدن آب تونل اول كوهرنگ به وجود آمده است. اين تونل جهت انتقال آب چشمه كوهرنگ و ديگر چشمه‌هاي اطراف به زاينده‌رود در سال 1332 در منطقه كوهرنگ، جايي كه اكنون شهر توريستي چلگرد ـ مركز شهرستان كوهرنگ قرار دارد، ايجاد شد. تلاش براي انتقال اين آب به ازمنه بسيار دور برمي‌گردد. در زمان صفويان تلاش براي ايجاد شكاف در كوه كاركنان و انتقال آب، راه به جايي نبرد.

آب سرخون لردگان

اين رودخانه به طول 30 كيلومتر دايمي بوده در دهستان لردگان، شهرستان لردگان در استان چهارمحال و بختياري جريان دارد. سرچشمه آن دامنه كوه های گندم كار و كارگره (garrech) ، 50 كیلومتری شمال باختری لردگان است. اين رودخانه در مسير خود از روستاهای گندم كار، سرخون، ده نو، كاهیدان و غریب شاهی عبور مي كند.

رودخانه كارون (استان هاي خوزستان و چهارمحال و بختياري)

كارون را تنها رودخانه‌ي قابل کشتي رانی و طولاني ترين و بلند ترين رودخانه‌ي ايران؛ لقب داده اند. كارون تنها رودخانه قابل کشتي رانی ايران است که با 890 كيلومتر طول، بلندترين و پر آب ترين رودخانه ايران به حساب می آيد. حوزه اين رودخانه دايمی خليج فارس و دريای عمان است که حوزه آبريز آن با 75160 کيلومتر مربع 95/84 درصد از کل مساحت استان خوزستان را اشغال کرده است و از اين مقدار 18130 کيلومتر مربع به ريزابه عمده اين رود يعنی دز تعلق دارد. ارتفاع سرچشمه اين رود 3000 متر، ارتفاع ريزشگاه آن صفر و شيب متوسط آن 3/0 درصد است. ميانگين آبدهی سالانه کارون در ايستگاه اهواز 18700 ميليون متر مكعب، در ايستگاه رامين 20177 ميليون متر مكعب، در ايستگاه گدارلندر 10487 ميليون متر مكعب و در ايستگاه گتوند 12125 ميليون متر مكعب است که ميزان متوسط کل آب دهی آن سالانه 23652000000 متر مكعب است و به طور متوسط در هر ثانيه 750000 متر مكعب آب از آن تخليه می شود.
کارون در مسير عبوری خود از شهرستان های شهركرد، بروجن، لردگان، ايذه، مسجد سليمان، شوشتر، اهواز و خرمشهر در استان های چهارمحال و بختياری و خوزستان می گذرد. مسير كلی اين رود نخست جنوب خاوری و سپس باختری و شمال باختری است که در شهرستان های شوشتر، اهواز و خرمشهر جنوب باختری است. مسير کارون با زنجيره هايی از رودها و چشمه های پيوسته به آن، جلوه چنان زيبايی دارد که به تنهايی قادر است به عنوان يک قطب جهانگردی تجهيز و مورد بهره برداری قرار گيرد. عبور آن از دره شگفت انگيزی كه عمده نقاط آن را جنگل های بلوط فرا گرفته است و تركيب اين مناظر با جريان رود و كوه مناظر بديعی را به بازديدکنندگان عرضه می كند. امكانات ماهی گيری، قايقرانی، شنا و استراحت گاه های اطراف آن همراه با فضاهای عشايری، جاذبه های سياحتی کارون را به طور چشم گيری افزايش می دهد.
کارون از چشمه سارهای دامنه كوه های ونک و زردكوه واقع در دهستان شوراب در 91 كيلومتری باختر شمالی شهركرد سرچشمه گرفته و با نام آب كوهرنگ از دره خاوری زرد كوه به سوی جنوب خاوری روان می شود. در دامنه شمالی كوه چهل خشت با دو ريزابه كوچک مخلوط شده و قبل از ورود به درياچه سد كوهرنگ با يك ريزابه نسبتا بزرگ درهم می آميزد. پس از ورود به درياچه سد كوهرنگ قسمتی از آب آن توسط تونلی كه در شكم كوه كاركنان حفر شده به سرچشمه های زاينده رود می ريزد و قسمت ديگر آن از سد عبور کرده و از طريق دره خاوری زردكوه به دهستان بيرگان وارد می شود. در اين دهستان با دو سه ريزابه نسبتا عمده مخلوط شده و پس از پيمودن دامنه خاوری كوه قيصری به دهستان دوآب وارد می شود. در اين دهستان نخست با رود دو آب مخلوط شده و پس از طی دره خاوری كوه هفت كرتان وارد دهستان پشتكوه از شهرستان بروجن می شود. در اين دهستان نخست با آب كری سپس با آب تنگ محمود و بعد از آن با رودخانه سبزكوه مخلوط شده و بعد از طريق دره ميان كوه های لجن و سبزكوه در شمال و كوه هولن در جنوب به دهستان لردگان وارد می شود. در ادامه مسير خود در مقابل دماغه خاوری كوه هولن با رودخانه كره مخلوط شده و رو به باختر تغيير مسير می دهد که با پيمودن دره جنوبی كوه هولن از كنار روستاهای دشت ارمند و سونک می گذرد و با چند ريزابه كم اهميت مخلوط می شود.
کارون در ادامه مسير خود و با ورود به دره جنوبی كوه دول گير با آب سرخون مخلوط شده و در يک كيلومتری جنوب خاوری روستای كبوسی با آب بازوفت كه يكی از ريزابه های مهم كارون به شمار می آيد در هم می آميزد و رو به جنوب به دره ميان كوه های شش بر (در خاور) و اته (در باختر) وارد می گردد. در انتهای جنوبی دره مزبور با رودخانه منج مخلوط شده و از طريق دره جنوبی كوه آته به سوی روستای چته روان می شود. در يک كيلومتری باختر جنوبی روستای مزبور با رودخانه خرسان كه يكی ديگر از ريزابه های مهم كارون محسوب می گردد مخلوط شده و رو به سوی شمال باختری تغيير مسير می دهد. وجود جنگل های نسبتا متراكم بلوط در حواشی مسيرهای اصلی و در حواشی رودخانه كارون كه تقريبا سرتاسر منطقه را در بر گرفته است، از موجبات شگفتی اين حوزه به شمار می آيد. حواشی اين رود خروشان قرارگاه آبادی ها و محل اتراق طوايف ايل بختياری است و نبض حيات اجتماعی و اقتصادی آنان به حساب می آيد.
رودخانه کارون پس از طی بخشی از دهستان ميان كوه از استان چهارمحال و بختياری خارج شده و از طريق دهستان دنباله رود وارد استان خوزستان می شود. نکته جالب توجه اين که قسمت اعظم جلگه خوزستان را رسوبات کارون تشكيل داده است. در خوزستان و در 8 كيلومتری شمال خاوری شوشتر با رودخانه شور مخلوط شده و پس از عبور از شهر شوشتر متوجه جنوب می شود. کارون در 30 كيلومتری شمال شهر شوشتر به دو شاخه اصلی خاوری و باختری تقسيم شده و اين شهر را مانند جزيره ای در ميان می گيرد. شاخه خاوری آن آب گرگاب يا دودانگه و شاخه باختری آن آب شطيط يا چهار دانگه نام دارد. کارون در خوزستان با آب دره بردنخش و آب سوسن درهم می آميزد و سپس با آب سرحوض و رودخانه مرغاب مخلوط می شود و پس از عبور از دهستان انديكا به دهستان دشت لالی وارد می شود. اين رودخانه كه سرچشمه آن در زردكوه بختياری موسوم به كوهرنگ است، پس از طی مسيری طولانی و دريافت شعبات مهم و پرآبی از قبيل گنجان خرسان، بازفت و دز و مشروب ساختن استان های چهارمحال و بختياری و خوزستان در 4 كيلومتری خاور خرمشهر به 2 شعبه تقسيم می شود. يک شعبه به نام بهمن شير از خاور آبادان و به موازات اروندرود گذشته به خليج فارس می پيوندد و شعبه ديگر به همان نام كارون از جنوب بندر ماهشهر عبور كرده و به اروند رود می ريزد.
شاخه های اصلی رودخانه کارون عبارتند از: آب های كوهرنگ و بازفت در باختر و شمال باختری استان چهارمحال و بختياری، آب های كيار و ونک در شمال خاوری و خاور استان، رودهای ماربره و خرسان در جنوب خاوری و خاور آن و آب منچ كه به كارون ميانی می ريزد. قلمروهای باختری و جنوب باختری منطقه مشتمل بر نواحی لردگان، خان ميرزا، فلاورد و جنوب بازفت كه سر شاخه های متعدد رودخانه كارون در آن ها جريان دارد، دارای استعداد قابل ملاحظه ای برای توسعه هستند. در اين ناحيه چندين عنصر ارزشمند گردشگري به موازات هم و در كنار يكديگر قرار دارند. آب و هوای مناسب در فصل زمستان، شبكه گسترده سرشاخه های كارون و نزديكی و دسترسی مناسب به خوزستان از طريق جاده های آسفالته از جمله اين عناصر هستند.



تالاب چغاخور اردل

تالاب چغاخور با مساحتی حدود 2300 هكتار يكی از زيباترين و بزرگ ترين تالاب های استان است. در حال حاضر عمق آب اين تالاب در بهترين شرايط و موقعيت بارندگی به 5/1 متر می رسد. رشته كوه زيبای كلار که قله آن 3840 متر از سطح دريا ارتفاع دارد، از سمت جنوب باختری بر تالاب مشرف است. تالاب را مرغزاری وسيع دربرگرفته كه مساحت آن حدود 700 هكتار برآورد شده که اين وسعت در ماه های ارديبهشت تا مهر كه سطح آب تالاب رو به كاهش می گذارد، افزايش می يابد. اين ناحيه آب و هوايی مرطوب با تابستان های معتدل و زمستان های سرد دارد و از نقاط ييلاقی چهارمحال و بختياری محسوب می شود. همه ساله هزاران نفر از اهالی داخل و خارج منطقه برای سياحت و اقامت های كوتاه مدت به اين ناحيه و مركز سياحتی - زيارتی امام زاده حمزه علی سفر كرده و از امكانات طبيعی آن برخوردار می شوند.
از پاييز تا بهار هر سال هزاران پرنده بومی و مهاجر در اين تالاب زندگی کرده و تخم گذاری می كنند، اما در سال های اخير بروز برخی از موارد زندگی تالاب را تهديد می كند. يكی از مهم ترين اين موارد تخليه زودرس و بيش از حد آب تالاب برای مقاصد زراعی در اراضی پايين دست استکه اين عمل نظام اكولوژيک تالاب را تا حدودی مختل كرده و موجب شده است كه هر ساله بخشی از تخم و جوجه پرندگان مهاجر مجال رشد و تكامل پيدا نكنند. از انواع پرندگان دايمی يا مهاجری كه در تالاب چغاخور شناسايی شده اند می توان به انواع مرغابی، غاز، اردک، آنقوت، چنگر، انواع حواصيل، لک لک سفيد، خروس كولی و فلامينگو اشاره كرد. غير از اين پرندگان انواعی از آبزيان نيز در اين تالاب زيست می كنند كه ماهی كپور و كولی از مهم ترين آن ها محسوب می شوند.


تالاب گندمان اردل


تالاب گندمان يكی از آبگيرهای حوزه آبريز آق بلاغ است که با فاصله ای نه چندان دور از تالاب چغاخور قرار گرفته است و بخشی از آب خروجی تالاب چغاخور نيز به اين تالاب سرازير می شود. پوشش دايمی آب اين تالاب در حدود 700 هكتار است و اطراف آن نيز هم چون تالاب چغاخور پوشيده از مرغزاری زيبا است كه معمولا به عنوان مرتع غنی برای چرای احشام استفاده می شود. رشته كوه چرو با ارتفاع 3500 متر از باختر تا جنوب اين تالاب كشيده شده و حضور آن در كنار تالاب گندمان و انعكاس ارتفاعات آن در آب آرام تالاب جذابيت فوق العاده ای را به وجود آورده است. چشمه های اطراف تالاب علاوه بر آن كه مكان مناسبی برای گذراندن اوقات فراغت به شمار می آيند، ‌آب تالاب را نيز تامين می كنند. از مهم ترين اين چشمه ها می توان به چشمه نصير آباد، گل گپ، چشمه بيدک و چشمه وستگان (در دامنه سبزكوه) اشاره كرد. قسمت پر آب و آبگير محدوده تالاب گندمان مانند تالاب چغاخور پناهگاه و زيستگاه پرندگان مهاجر است و همه ساله اواخر فصل پاييز انواع مختلفی از پرندگان نواحی سردسير شمالی جهت گذراندن دوره زمستان و تخم گذاری به اين تالاب مهاجرت می كنند. از انواع پرندگان دايمی و مهاجری كه در تالاب شناسايی شده اند می توان به انواع مرغابی ها، كركو ‌و آنقوت اشاره كرد.
اين تالاب امكانات ويژه تفريحی و ورزشی نيز دارد. در اطراف آن پرورش و نگه داری اسب متداول بوده و هم چنين سواركاری در مرغزار پيرامون تالاب از تفريحات خاص آن به حساب می آيد. سنت پرورش اسب از زمان های بسيار دور در اين منطقه، ‌به خصوص در بين قبايل بختياری معمول بوده و اين مساله نژاد ويژه ای را در منطقه به وجود آورده است كه آميزه ای از نژاد بومی و عربی است. اسبان بختياری بسيار چابک و پرطاقت هستند و مسافت های زيادی را بدون خستگی طی می كنند. محل های مسطح و گسترده اطراف تالاب اين امكان را فراهم می آورد كه علاقمندان به سواركاری بتوانند هم از ورزش و سياحت در اطراف تالاب بهره مند شوند و هم به بازی ديرين و پرهيجان گذشته يعنی چوگان بپردازند. وضعيت آب و هوای اين تالاب نيز مانند وضعيت تالاب چغاخور است و از نواحی ييلاقی چهار محال و بختياری محسوب می شود.



تالاب دهنو اردل

در ناحيه بهشت آباد (صرف نظر از چند منطقه ماندآبی - فصلی) تنها يک تالاب عمده به نام تالاب دهنو وجود دارد. سطح جلويی اين تالاب (مرغزار) تقريبا خشک شده است. اين تالاب (سرآب) به علت نزديكی به شهرهای بروجن، ‌گندمان، شهر كرد و بلداجی و امكانات دسترسی می تواند از اهميت گردشگري بسيار زيادی برخوردار باشد. محل سراب به دليل قرار گرفتن در زير كوه موقعيت و چشم انداز بسيار زيبايی دارد. در سال های اخير پوشش غير طبيعی گياهان ماكروفيت آبزی، درون تالاب را كاملا پوشانده و حتی حيات آبزيان درون آن را نيز دچار مخاطره نموده است. بهره برداری تفرجگاهی از اين تالاب مستلزم حفاظت و مراقبت ويژه است.



تالاب سولگان (سوله جان) بروجن

اين تالاب که بيش از هشت كيلومتر مربع مساحت دارد، در گذشته عمق آبی متجاوز از يک متر داشته است و به همين دليل محل مناسبی برای زندگی مرغان آبی بوده و انواع مختلف پرندگان مهاجر را به خود جلب می كرده است، اما به علت عدم توجه كافی و بهره برداری های غير اصولی از آب و زمين های حاشيه اين تالاب، تعداد پرندگان مهاجر آن رو به كاهش گذاشته و فضای زيبای آن تخريب شده است. از انواع پرندگانی كه در اين تالاب مورد شناسايی قرار گرفته اند می توان به جنگر، يوزگنبی، قورقور و قزل غار اشاره كرد.

تالاب چغاخور بروجن

تالاب چغاخور با مساحتی حدود 2300 هكتار يكی از زيباترين و بزرگ ترين تالاب های استان است. در حال حاضر عمق آب اين تالاب در بهترين شرايط و موقعيت بارندگی به 5/1 متر می رسد. رشته كوه زيبای كلار که قله آن 3840 متر از سطح دريا ارتفاع دارد، از سمت جنوب باختری بر تالاب مشرف است. تالاب را مرغزاری وسيع دربرگرفته كه مساحت آن حدود 700 هكتار برآورد شده که اين وسعت در ماه های ارديبهشت تا مهر كه سطح آب تالاب رو به كاهش می گذارد، افزايش می يابد. اين ناحيه آب و هوايی مرطوب با تابستان های معتدل و زمستان های سرد دارد و از نقاط ييلاقی چهارمحال و بختياری محسوب می شود. همه ساله هزاران نفر از اهالی داخل و خارج منطقه برای سياحت و اقامت های كوتاه مدت به اين ناحيه و مركز سياحتی - زيارتی امام زاده حمزه علی سفر كرده و از امكانات طبيعی آن برخوردار می شوند.
از پاييز تا بهار هر سال هزاران پرنده بومی و مهاجر در اين تالاب زندگی کرده و تخم گذاری می كنند، اما در سال های اخير بروز برخی از موارد زندگی تالاب را تهديد می كند. يكی از مهم ترين اين موارد تخليه زودرس و بيش از حد آب تالاب برای مقاصد زراعی در اراضی پايين دست استکه اين عمل نظام اكولوژيک تالاب را تا حدودی مختل كرده و موجب شده است كه هر ساله بخشی از تخم و جوجه پرندگان مهاجر مجال رشد و تكامل پيدا نكنند. از انواع پرندگان دايمی يا مهاجری كه در تالاب چغاخور شناسايی شده اند می توان به انواع مرغابی، غاز، اردک، آنقوت، چنگر، انواع حواصيل، لک لک سفيد، خروس كولی و فلامينگو اشاره كرد. غير از اين پرندگان انواعی از آبزيان نيز در اين تالاب زيست می كنند كه ماهی كپور و كولی از مهم ترين آن ها محسوب می شوند.

تالاب گندمان بروجن

تالاب گندمان يكی از آبگيرهای حوزه آبريز آق بلاغ است که با فاصله ای نه چندان دور از تالاب چغاخور قرار گرفته است و بخشی از آب خروجی تالاب چغاخور نيز به اين تالاب سرازير می شود. پوشش دايمی آب اين تالاب در حدود 700 هكتار است و اطراف آن نيز همچون تالاب چغاخور پوشيده از مرغزاری زيبا است كه معمولا به عنوان مرتع غنی برای چرای احشام استفاده می شود. رشته كوه چرو با ارتفاع 3500 متر از باختر تا جنوب اين تالاب كشيده شده و حضور آن در كنار تالاب گندمان و انعكاس ارتفاعات آن در آب آرام تالاب جذابيت فوق العاده ای را به وجود آورده است. چشمه های اطراف تالاب علاوه بر آن كه مكان مناسبی برای گذراندن اوقات فراغت به شمار می آيند، ‌آب تالاب را نيز تامين می كنند. از مهم ترين اين چشمه ها می توان به چشمه نصير آباد، گل گپ، چشمه بيدک و چشمه وستگان (در دامنه سبزكوه) اشاره كرد. قسمت پر آب و آبگير محدوده تالاب گندمان مانند تالاب چغاخور پناهگاه و زيستگاه پرندگان مهاجر است و همه ساله اواخر فصل پاييز انواع مختلفی از پرندگان نواحی سردسير شمالی جهت گذراندن دوره زمستان و تخم گذاری به اين تالاب مهاجرت می كنند. از انواع پرندگان دايمی و مهاجری كه در تالاب شناسايی شده اند می توان به انواع مرغابی ها، كركو ‌و آنقوت اشاره كرد.
اين تالاب امكانات ويژه تفريحی و ورزشی نيز دارد. در اطراف آن پرورش و نگهداری اسب متداول بوده و همچنين سواركاری در مرغزار پيرامون تالاب از تفريحات خاص آن به حساب می آيد. سنت پرورش اسب از زمان های بسيار دور در اين منطقه، ‌به خصوص در بين قبايل بختياری معمول بوده و اين مساله نژاد ويژه ای را در منطقه به وجود آورده است كه آميزه ای از نژاد بومی و عربی است. اسبان بختياری بسيار چابک و پرطاقت هستند و مسافت های زيادی را بدون خستگی طی می كنند. محل های مسطح و گسترده اطراف تالاب اين امكان را فراهم می آورد كه علاقمندان به سواركاری بتوانند هم از ورزش و سياحت در اطراف تالاب بهره مند شوند و هم به بازی ديرين و پرهيجان گذشته يعنی چوگان بپردازند. وضعيت آب و هوای اين تالاب نيز مانند وضعيت تالاب چغاخور است و از نواحی ييلاقی چهار محال و بختياری محسوب می شود.



تالاب دهنو بروجن

در ناحيه بهشت آباد (صرف نظر از چند منطقه ماندآبی - فصلی) تنها يک تالاب عمده به نام تالاب دهنو وجود دارد. سطح جلويی اين تالاب (مرغزار) تقريبا خشک شده است. اين تالاب (سرآب) به علت نزديكی به شهرهای بروجن، ‌گندمان، شهر كرد و بلداجی و امكانات دسترسی می تواند از اهميت تفرجگاهی بسيار زيادی برخوردار باشد. محل سراب به دليل قرار گرفتن در زير كوه موقعيت و چشم انداز بسيار زيبايی دارد. در سال های اخير پوشش غير طبيعی گياهان ماكروفيت آبزی، درون تالاب را كاملا پوشانده و حتی حيات آبزيان درون آن را نيز دچار مخاطره نموده است. بهره برداری تفرجگاهی از اين تالاب مستلزم حفاظت و مراقبت ويژه است.


کوه ها، غارها، دشت ها،دره هاو جلگه ها استان چهار محال و بختیاری

استان چهار محال و بختياری ناحيه ای است كوهستانی كه رشته كوه زاگرس از شمال باختری اين استان به طرف جنوب خاوری آن كشيده شده است. بلندترين نقطه این استان در ناحيه باختری با ارتفاع 4536 متر در زردكوه بختياری و پست ترين نقطه آن در ناحيه خاوری است. در سمت خاور اين استان، كوه های هفت تنان، ‌رنگ، زردكوه، اسپيانه كوه و كينو به ارتفاع 1420 متر قرار گرفته اند. از قسمت خاوری اين كوه، شاخه ای جدا شده كه ارتفاع آن 4000 متر است و به طرف خاور پيش رفته و اندكی تمايل به جنوب دارد که آن را كوه «هفت تنان» گويند. از ضلع جنوبی كوه كينو رشته ای جدا شده كه ارتفاع آن 3320 متر است كه به دو شاخه تقسيم می شود. يكی كوه ليله كه ارتفاع آن 3170 متر و ديگری زردكوه نام دارد كه ارتفاع آن 4100 متر است. در باختركوه ليله، يک رشته كوه وجود دارد كه به «منار» معروف است. كوه شاهان كه آن را«شاهان مكران» نيز می نامند،2840 متر ارتفاع دارد كه همواره پوشيده از برف است.
غاليه كوه يا غالی كوه از زيباترين كوه های استان چهار محال و بختياری است كه در سمت شمال خاوری كوه كينو واقع شده است. اشتران كوه به بلندی 4110 متر در شمال خاوری غالی كوه قرار دارد. در منطقه چهار محال و بختياری 16 قله مهم با ارتفاع بيش از3500 متر وجود دارد. بيش تر ين ارتفاعات در خاور استان و در سلسله كوه های زاگرس واقع شده اند. مرتفع ترين اين قلل، قله زردكوه است كه متجاوز از 4500 متر ارتفاع دارد. از قله های معروف اين استان می توان دنا، سالدارون، شاه شهيدان، كوه سوخته، هفت تنان، بره های دالانک را نام برد.
به غير از مسيرهای كوه نوردی شناسايی شده منطقه كه مورد استفاده و صعود كوه نوردان قرار می گيرند؛ قله های ديگری نيز در منطقه وجود دارند كه از 2300 تا 4500 متر ارتفاع دارند که می توان به زردكوه، ‌نيله رود، تخت شاه، زری كوه، كلار، سرسبز، خشک رودكوه، ‌شاه نشين، خاكستری كوه، ‌كميسيان، نهركوه، سفيدون، رباط كوه، ‌زاغه كوه، بونه شاهان، كريور كوه و سبزكوه اشاره کرد.
به علت وجود كوه های آهكی، غارهايی در منطقه وجود دارند كه چشمه سارهايی نيز از آن ها می جوشند. از جمله اين غارها بايد به پيرغار اشاره كرد. هم چنين غار آقا سيد عيسی نيز مهم ترين غارمنطقه است.غارها همواره طالبين خاصی دارند و از عوامل جلب جهانگرد محسوب می شوند. وجود کوه های آهکی و تحولات داخلی آن ها طی دوره های پيشين موجب پيدايش حفره های وسيع و طولانی در کوه های مختلف شده که ظاهرا در گذشته های دور مورد استفاده اقوام و بوميان بوده اند و نيز دارای عناصر باستان شناختی هستند. از جمله اين اشگفت ها می توان به اشگفت های لردگان در ارمند و شليل و اشگفت های بازفت و جونقان اشاره كرد. بيش تر اين اشگفت ها هنوز مورد شناسايی علمی قرار نگرفته اند . بعضی از اين اشگفت ها دارای آب و چشمه نيز هستند. کوه و غارهای استان چهارمحال و بختیاری از دیگر عناصر جالب توجه گردشگری طبیعی به شمار می آید که همواره دوست داران طبیعت را مجذوب خود می کند.



كوه سوخته شهركرد

اين قله حدود 4000 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و مسير كوهنوردی آن از روستای دستنا آغاز می شود. در اين مسير يک پناهگاه ابتدايی وجود دارد كه به باغ های زير صخره قله امتداد می يابد. در انتهای باغ های مذكور صخره هايی وجود دارد كه كوهنوردان با استفاده از تجهيزات صخره نوردی از آن ها صعود كرده و به قله اصلی می رسند. از اين قله نيز راهی به طرف تنگه دركش وركش وجود دارد. چشم اندازهای اين قله به طور حيرت انگيزی جالب توجه هستند و نگاه هر بيننده ای را به سوی خود می کشند.

چپ دره شهركرد

اين كوه با ارتفاع 2320 متر در محدوده شهرستان شهركرد، بخش مركزی، دهستان لارود و در 19 كيلومتری شمال باختری مركز شهرستان شهركرد واقع شده است. جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 40 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 26 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد.

يان چشمه شهركرد

اين كوه با ارتفاع 2932 متر در محدوده شهرستان شهركرد، بخش مركزی، دهستان وردنجان و در 36 كيلومتری شمال باختری مركز شهرستان شهركرد واقع شده است. جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 40 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 37 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد.



كوه ينجه شهركرد

اين كوه با ارتفاع 2765 متر در محدوده شهرستان شه كرد، بخش مركزی، دهستان حومه و در 23 كيلومتری خاور مركز شهرستان شهركرد واقع شده است. جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظر جغرافيايی در 51 درجه و 2 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 20 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد.

دنا (زرد کوه بختياری) فارسان



دنا يا دينار کوهستانی است به وسعت 2200 کيلومتر مربع که در شهرستان های بروجن، سميرم و بويراحمد سردسير قرار دارد. بلند ترين قله آن به نام دينار 4409 متر ارتفاع دارد، در 35 کيلومتری شمال باختری ياسوج واقع است و مسير آن از هفتچشان شروع می شود. كوهنوردان با گذر از باغ كل لک و كمر قارچی پايين و كمر قارچی بالا به صخره های تخت دامنه اين كوه صعود می كنند و بعد از عبور از آن به قله دنا دست می يابند. به غير از مسيرهای كوهنوردی شناسايی شده منطقه كه مورد استفاده و صعود كوهنوردان قرار می گيرد، قلل ديگری نيز در منطقه وجود دارد كه از 2300 تا 4500 متر ارتفاع دارند، اسامی اين قله ها عبارت است از: زردكوه، ‌نيله رود، تخت شاه، زری كوه، كلار، سرسبز، خشک رود كوه،‌ شاه نشين، خاكستری كوه،‌ كميسيان، نهركوه، سفيدون، رباط كوه، ‌زاغه كوه، بونه شاهان، كريور كوه و سبز كوه. به علت وجود كوه های آهكی، غارهايی در منطقه وجود دارد كه چشمه سارهايی نيز از آن ها می جوشند. رودخانه ماربرو، دزکرد و چند رودخانه ديگر از اين نوع از کوهستان دنا سرچشمه می گيرند که همگی جزو ريزابه های کارون به شمار می آيند.

زرک فارسان

اين كوه با ارتفاع 2208 متر در محدوده شهرستان فارسان، بخش شوراب، دهستان ميان كوه موگويی، شمال روستای زرگ و در 100 كيلومتری شمال باختری مركز شهرستان فارسان واقع شده است. جهت اين كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظر جغرافيايی در 49 درجه و 40 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 46 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد.