صدای "دم دم سحری" در کوچه و پس کوچه‌های شهر بوشهر

صدای دل انگیز "دم دم سحری" هنوز در کوچه و پس کوچه‌های شهر بوشهر در ماه رمضان می‌پیچد و آوای نیایش به متدین سر می‌دهد.

به گزارش خبرنگار مهر از بوشهر، دم دم سحري از تركيب دو كلمه دم دم و سحري ساخته شده كه دم دم يك آهنگ صوتي است و از ضرب آهنگ كوبش چوب بر روي "دمام" براي بيدار كردن مردم در وقت سحر، تشكيل شده‌است.
این آوای روح انگیز که بیش از دو قرن است وظیفه بیدار کردن مومنین برای نیایش در سحر سر می‌دهد، با وجود پیشرفت تکنولوژی، هنوز مردم بوشهر با نوای دل‌انگیز دم دم سحری از خواب برای ادای فریضیه الهی بر می‌خیزند.
به رغم گذشت ده‌ها سال از دوراني که مردم با کوبيدن در خانه‌ها، يکديگر را براي ادای فریضه دینی و خوردن غذاي سحري در ماه رمضان از خواب بيدار مي‌کردند و در عصري که دنيا غرق در فناوري‌هاي نوين ارتباطي است، هنوز مردم شهر بوشهر، سحرها با نواي دم دم سحري از خواب بيدار مي‌شوند.
نواختن دم دم سحری از ساعت 3 تا اذان صبح
محمود موجی شاعر و نوحه سرای بوشهری می‌گوید: صدای طبل دم دم سحری که در ماه مبارک رمضان در کوچه‌های شهر بوشهر می‌پیچد، با ضرب آهنگ خاص خودش که در سحرگاهان در تاریکی و سکوت مطلق شب نواخته می‌شود، مردم را به ادای فریضه مذهبی در سحر دعوت می‌کند به گونه‌ای که روزه داران با شنیدن این صدا خوش آهنگ خواب چشمانشان ربوده می‌شود و خالصانه به نیایش درگاه الهی می‌پردازند.

​

قاسم زائری نژاد یکی از طبالان دم دم سحری هم می‌گوید: طبق سنت حسنه‌ای که سالها در بوشهر در ماه مبارک رمضان جاری هر سحر از ساعت 3 بامداد تا قبل از اذان صبح این صدای دل انگیز را در کوچه‌های بوشهر طنین انداز می‌کنیم.
فعالیت دو نفر فانوس به دست و دمام به دوش در هر محله
وی با بیان اینکه دو نفر در هر محله به این فعالیت می‌پردازند گفت:حداقل دو نفر از افراد در حالي كه به دست يكي چراغ فانوس و در دست ديگري "دمام" است به در منازل رفته و با زدن ضربه‌هاي آهنگيني بر دمام با ريتم سه ضربي و همراه با خواندن بعضي اشعار دعاگونه افراد را از خواب بيدار می‌کنیم.
زائری نژاد برخی از بیت‌هایی که در سحرگان در کوچه‌های شهر بوشهر می‌سرایند را زمزمه کرد و گفت: یکی از اشعاری که سال‌ها یا شاید قرن‌ها در هنگام دم دم سحری نواخته می‌شود "خداوندا تو ستاري همه خوابند تو بيداري/ به حق لا اله الا الله همه عالم نگه داري" است که برای روزه‌داران بوشهری آشنا ست.
تاریخچه دم دم سحری در محلات قدیمی بوشهر
عبدالله رئیسی پژوهشگر بوشهری با اشاره به تاریخچه صدای دم دم سحری اظهار داشت: آن زمان که بوشهر به گستردگي و پراکندگي امروز نبود و اين شهر در چهار محله بهبهاني، دشتي، کوتي و شنبدي و محله هاي حاشيه اي خلاصه مي‌شد، سحر‌هاي رمضان، دو مرد، يکي مسن و ديگري جوان که اغلب پدر و پسر بودند، فانوس به دست و دمام به دوش مي گرفتند و با سردادن نواي دلنشين دم دم سحري محله ها را کوچه به کوچه، خانه به خانه مي‌گشتند.

​

وی افزود: دم دم سحري آهنگ موزوني است که از ترکيب دو کلمه دم دم و سحري از ضرب آهنگ کوبش چوب بر دمام ايجاد مي‌شود و دم دم سحري خوانان با ضربه‌هاي آهنگيني بر دمام با ريتم سه ضربي، همراه با خواندن اشعار دعاگونه روزه داران را وقت سحر از خواب بيدار مي‌کنند.
این پژوهشگر، بيت "خداوندا تو ستاري همه خوابند تو بيداری/ به حق لا اله الا الله همه عالم نگه داري" را مهم‌ترین بیت دم دم سحران دانست.
وی گفت: این بیت يکي از معروف ترين اشعاري است که در اين سنت بسيار ديرينه خوانده مي شود و اگرچه امروز مردم با انواع ابزارها، نيازي به بيدار شدن با آهنگ دم دم سحري ندارند ولی اين نوا هنوز در پشت ديوارهاي بلند برج ها و آپارتمان ها گم نشده، و هنوز اهالي چهار محل بوشهر اين سنت زيبا را در نواحي مرکز شهر و محله هاي حاشيه اي اجرا مي کنند.
اختتامیه دم دم سحری در عید فطر/ عیدی مردم به دمام‌زن‌ها
این پژوهشگر تاکید کرد: البته اين آيين اختتاميه‌اي هم دارد که در روز عيد فطر برگزار مي شود؛ بوشهري ها اين را خوب مي‌دانند که در روز عيد فطر باز هم دمام زن‌ها بر سر کوي و برزنشان خواهند آمد و با نواختن ساز، هم شادي خود را از فرارسيدن عيد فطر ابراز مي دارند و هم خبر مي دهند که آمده‌اند پاداش شب بيداري هاشان را بگيرند و مردم نيز شادمانه به نوازندگان پول و هديه مي‌دهند که در واقع حکم عيدي را دارد .
در شهرهاي شمالي استان بوشهر نيز هنوز ردپاي سنت هاي زيباي گذشته ديده مي شود، سنت هايي که فارغ از سن، جنس و طبقه افراد، بهانه خوبي براي نزديکي آنان به يکديگر بود.
گزارش: امین رجب‌زاده