چرا ماه و خورشید در نزدیکی افق بزرگتر به نظر می رسند؟

​

توهم ماه" و "توهم خورشید"، دو اصطلاحی است که ریشه آن ها به چین و مصر باستان باز می گردد و از دیرین ترین معماهای بدون جواب قطعی می باشد. به اعتقاد برخی این توهم واقعیتیست که حاصل شکست نور در جو متراکمتر نزدیک افق است. اما محاسبات و مطالعات میزان این شکست را به حدی نشان نمی دهند که موجب تغییر در اندازه ظاهری ماه یا خورشید، به اندازه محسوس با چشم انسان باشدواز طرفی عکسبرداری از ماه در موقعیت های مختلف نسبت به افق، اعتبار نظریه فوق را زیر سوال برده است.
نظریه دیگر که از اعتبار بیشتری برخوردار است، به مکانیزم درک اندازه_فاصله معروف است. فرایندی مغزی ژنیتیکی که تصاویر دو بعدی روی شبکیه چشم را به صورت اجسام متحرک در سه بعد برای ما به نمایش می گذارد.
توهم ماه یا خورشید نیز به عملکرد این مکانیزم در شرایط نامعمول نسبت داده می شود. در حالت معمول، زمانیکه فاصله سوژه متحرک از ما زیاد است، اندازه زاویه ای که چشم ما تحت آن، ابعاد سوژه را برآورد می کند، کم و زیاد می شود. فرایند مغزی این تغییر در تاثیر پذیری چشم از زاویه های مختلف را به شکل تغییر موقعیت در عمق تعبیر می کند و ما اشیاء را متحرک در عمق درک می کنیم.
اما زمانیکه ماه در نزدیکی افق قرار دارد، افق و زمین باعث می شوند که چشم موقعیت ماه را حداکثر تا حد افق تخمین بزند بدین معنی که موقعیت ماه در عمق آشکارا تغییر کرده است در حالیکه محرک نور ثابت مانده است. در اینجاست که مکانیزم درک اندازه_فاصله مغز دست به کار می شود وبا تغییر اندازه درک خود، ماه را بزرگ تر جلوه می دهد.
این فرضیه نسبت به دیگر استدلال ها پیرامون این پدیده، از اعتبار بیشتری برخوردار است و آزمونهای بیشتری صحت آن را تائید می کنند.

​