پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي که از آن جام شود تازه‌ام اين جان خراب روز عيد ست به من ده مي نابي چو گلاب به لب آرم قدح و جان نهم اندر شکر آب جان من از هوس آن به لب آمد اکنون اين زمان در دهنش نيست مگر بوي شراب روزه داري که گشادي ز لبش نگهت مشک در قدح مي‌چکد آب نمک آلود کباب مي حلالست کنون خاصه که از دست حريف آن دماغي است که ديگر ندهد بوي گلاب هر که رابوي گل و مي بدماغ است او را دست همت زد و پيچيد طناب اطناب بنده خسرو به دعاي تو که آن حبل متين گو گهم بريان کند گاهي کباب هست ما را نازنين مي پرست من همان دولت همي ديدم به خواب نيم شب کامد مرا بيدار کرد خانه خالي بود و او مست و خراب بي‌خودي زد راهم از ني تا به صبح زانکه هم رويش بد و هم ماهتاب آخر شب صبح را کردم غلط کز بنا گوشش برآمد آفتاب زلف برکف شب همي پنداشتم مردم چنانکه مردم آبي براي آب اي چشمه زلال مرو کز براي تو اکنون ببين که هست همه خون به جاي آب زين پيشتر پديده‌ي من جاي آب بود يکي سواد و دوم نقطه و سيم مکتوب زهي نموده از آن زلف و خال و عارض خواب يکي بلاو دوم فتنه و سيم آشوب سواد و نقطه و مکتوب اوست بردل من يکي مراد و دوم مونس و سيم مطلوب بلا رفته و آشوب او بود ما را يکي جداو دوم غالب و سيم مغلوب مراد و مونس و مطلوب هر سه از من شد يکي غلام و دوم دولت و سيم مرکوب جدا و غالب و مغلوب هر سه باز آيد يکي حضور و دوم شادي و سيم محبوب غلام و دولت و مرکوب با سه چيز خوش است يکي شراب و دوم ساقي و سيم رخ خوب حضور و شادي و محبوب من بود خسرو که سجده مي‌کنم و صورتست در محراب مرا ز ابروي تو شبهه مي‌رود به نماز از آن لب اربتواني به شربتي درياب مرا که سوخته گشتم ز آفتاب رخت بناز اگر بدر آيد ز مکتب آن محبوب بلاي مردم اهل نظر بود چشمش گرنخواهي ريخت خونم زلف را چندين متاب تاب زلفت سر به سر آلوده‌ي خون من است خرمني ازگل بسوزي قطره‌يي ندهد گلاب گل چنان بي آب شد در عهد رخسارت که گر بر مثاب سبزه‌ي نورسته اندر زير آب خط تو نارسته مي‌بنمايد اندر زير پوست مست چون گشتم ندانم چون تنک بود آن شراب مست گشتم زان شراب آلوده لب هاي تنک نيمه‌يي در سايه ماندو نيمه‌يي در آفتاب گرم و سردي ديد اين دل کز خط رخسار تو سگ زبان بيرون کند چون گرم گردد آفتاب چون شدي در تاب از من داد دشنامم رقيب خواست بر خسرو و زندگي در ميان بگرفت خواب شب زمستي چشم تو شمشير مژگان برکشيد يک زمان برفگن ز چهره نقاب تا گل از شرم رويت آب شود که در آيينه بنگري و در آب مثل خود در جهان کجا بيني گوشه خلوت و شراب و کباب آرزو ميکند مرا با تو نشنود ( کل مدع کذاب ) هر که دعوي کند ز خوبان صبر کژ بنشيند و ليک راست نگويد جواب زلف تو کژ پيچ پيچ هرسر موي کژت گور من آباد کرد خانه‌ي چشمم خراب بسته‌ي زلف تو گشت روي دل من سياه کام چه شيرين کند خوردن حلوا به خواب ؟ چند به وهم و خيال از لب تو چاشني تو درمسجد خود زن «والي ربک فارغب» منم و قامت آن لب بر واي خواجه مذن که زمحراب تو برشد به فلک نعره‌ي يارب به کرشمه ترا برو مکن از بهر خدا خم مکنش عيب که هست اين هذيان گفتنش از تب اگر اين سوخته گويد سخن از بوس و کناري نيمه‌يي ابر است و نيمي آفتاب با خيال زلف و رويت چشم من خون همي گريم چو برآتش کباب زان لب ميگون که هوش ازمن ببرد برآينه ريز آنکه خاکستر هندويت پيش تو بگو کاي بت سوزنده چو هندويم
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي وز گريه‌ي شادي جگرم آب دگر داشت امشب شب من نور ز مهتاب دگر داشت ز ابروي بتي روي به محراب دگر داشت هنگام سحر خلق به محراب و دل من بر جان من از هر مژه قصاب دگر داشت قربان شوم و چون نشوم واي که آن چشم خسرو که خرابي ز مي ناب دگر داشت ني داشت خبر از خود و ني از مي و مجلس
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي ز جان گله دارم که مرا زنده چرا داشت؟ تقدير که يک چند مرا از تو جدا داشت دور فلک از صحبت يارانش جدا داشت اندوه جدايي ز کسي پرس که يک چند آن داغ که دامانت ز خون دل ما داشت داغ دگر اين است که از گريه بشستم
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي بي سرو خرامنده به صحرا نتوان رفت بي شاهد رعنا به تماشا نتوان رفت همره تو شو اي دوست که تنها نتوان رفت صحرا و چمن پهلوي من هست بسي ليک اينجا بتوان مرد و از اينجا نتوان رفت مائيم و سر کوي تو گر پيش نخواني گفتي بتوان جان من اما نتوان رفت گفتم که ز کويت بروم تا ببرم جان بگذر تو که در کعبه به اين پا نتوان رفت اي قافله در باديه‌ام پاي فرو ماند نازيسته از پيش مسيحا نتوان رفت مپسند که در پيش لبت مرده بمانم اندر شکن سلسله‌ي خم به خمش رفت هر صبر و سلام که دل سوخته را بود آن عمر گران مايه که ما را به غمش رفت يک روز به شالاي وصالش نرسانيد کاين کار دلست اي پسر و کار زبان نيست مشنو سخن عاشقي از هرزه زبانان
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي عالم به مراد دل و اقبال غلام است ما را چه غم امروز که معشوقه به کام است المنته لله که امروز بدامست صيدي که دل خلق جهان بود بدامش خلقي بگمانند که محراب کدامست ازطاق دو ابروي تو اي کعبه‌ي مقصود او را چه توان گفت که او مست مدامست چشم تو اگر خون دلم ريخت عجب نيست عاشق که ترا ديد چه پرواي سلامست خسرو که سلامت نکند عيب مگيرش من زيستن خلق ندانم که چسان است در شهر چو تو فتنه و مردم کش و بيداد قربانش هزارست اگر چش دو کمان است ترکي که دو ابروش نشسته است به دلها بدبختي اين ديده که آن پا نتوان شست هر شب من و از گريه سر کوي تو شستن چون بخت بد خويش به دريا نتوان شست دريا ز پي بخت بد از ديده چه ريزم چون مايه‌ي آتش که ز خارا نتوان شست عشق از دل ماکم نتوان کرد که ذاتي است کز آب دگر کهنه مارا نتوان شست از دردي خم شوي مصلاي من مست تا روشني ديده بيابد زغبارت نرگس همه تن گل شد و در چشم تو افتاد سر فتنه‌ي خوبان جهان چشم سياهت اي قبله‌ي صاحب نظران روي چو ماهت چون اشک روان گردم و گيرم سر راهت هر گه که ز بازار روي جانب خانه دزديده بيايم کنم از دور نگاهت نزديک توام چون نگذارند رقيبان آن سرو روان را چه غم از ناله و آهت خسرو چکني ناله و هردم چه کشي آه که زان اوست گويي زان من نيست شب دوشينه جان سويش چنان رفت زهجران هيچ شربت تلخ تر نيست يکايک تلخي دوران چشيدم شبم تاريک و اميد سحر نيست اسير هجر و نوميد از وصالم ز دور چرخ گفتا رايگان نيست به يک جان خواستم يک جام شادي برادر خوانده‌ي زلفت نسيم است گرفته در بر اندام تو سيم است که از من بدگماني دور ماندست گواهي ميده اي شب زا ريم را که ما را در گلو سوگند ماندست به مي سوگند خوردم جرعه‌يي بخش هر آن مويي کز آن زلف دو تا خاست بلاي خفته سر برداشت از خواب همه رسوايي من از صبا خاست گر يبان ميدرم هر صبح چون گل ز هر بندي مرا دردي جدا خاست تو تار زلف بستي بند در بند بجام لاله گون مجلس بياراست گل امشب آخر شب مست برخاست ستاره سرو از آن سو جانب راست نشسته سبزه زين سو پاي دربند به هر سويي همي افتاد و مي‌خاست صبا مي‌رفت و نرگس از غنودن
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي چسانش بينم و تدبير چون است؟ نسيما آن گل شبگير چون است؟ که آن ديوانه از زنجير چونست؟ دل من ماند در زلفش که داند که آن بالاي هم‌چون تير چون است؟ نگويي اين چنين بهر دل من دهانش داد بوي شير چون است؟ ز لب آيد همي بوي شرابش هنوزم تا به سر تدبير چون است؟ من ازوي نيم کشت غمزه گشتم لبش در عذر آن تقصير چون است؟ اگر چشمش به کشتن کرد تقصير که حال توبه‌ي آن پير چونست؟ نپرسد هرگز آن مست جواني بگو آن دام مردم گير چون است؟ ز زلفش سوخت جان مردم آري
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي دل از شور نمکدانت کبابست بيا کز رفتنت جانم خراب است که عمر از بهر رفتن در شتاب است درنگ آمدن اي عمر کم کن کزان چشمه تو بردي هر چه است ندارد چشمه‌ي خورشيد آبي ولي موي تو يک‌سر مشک نابست نباشد هيچ بوي نافه از مشک تمامي آب آن شربت گلابست چو بر شيرين لبت از رخ چکد خوي ز چشمت ده جواب ناصوابست مرا گريک سوا لي از لب تست زبون غمزه‌ي حاضر جوابست سخن گويد چو خسرو پيش چشمش
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي فدايش باد جان چون داغ يار است مرا داغ تو بر جان يادگار است تو باقي مان که مارا با تو کار است اگر جان مي‌رود گو رو غمي نيست بفرما گر تمناي دگر هست ! تمناي دلم کردي و دادم مرا باري مبارک شد جمالت اشارت کردي از ابرو به خونم بگردم بر سرت بي‌خود ز بويت چو زنبور سيه گرد سر گل بسيار در آفتاب گشتست زلف تو سيه چرا است ؟ ما ناک عشق آمد و هر چهار برخاست صبر و دل و نام و ننگ ما بود يا خود مي تو هنوز قند است؟ تلخي نشنيدم از لبت هيچ با سوخته‌يي چه جاي پند است؟ خامان پنهان دهند پندم تا بنگرمش که در چه بند است؟ جان در خم زلف تست بنماي بر سبزه هزار ريشخند است؟ تا خط تو نودميد گل را گر قد تو يک سري بلند است؟ خواهم سر سرو را ببرم کز سرو بلند اوفتادست زلفت سرو پا شکسته زان است
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي کان کج کله بلند بالا ست آنجاست دل من و هم آنجاست کان خواب هنوز در سرماست خوابش ديديم دوش و مستيم کان مست شبانه‌ي من آنجاست آهسته رو اي صبا بدان بام من گويم : خوابگاه تنهاست از دوزخ اگر نشان بپرسند در قعر دريا خشک شد از تشنگي نيلوفرت اي ابر گه گاهي بگو آن چشمه‌ي خورشيد را خوش کف دستي که چندين جام صهبا برگرفت هست صحرا چون کف دست و بر او لاله چو جام مردنست از تن جدايي دل که با جان خو گرفت مشکلست آزاد بودن دل که با دلبر نشست ما که هشياريم ! با ديوانه نتوان خو گرفت عقل بيرون شد زمن پرسيدمش کاين چيست ؟ گفت : زاهد بيچاره در دل وعده فردا گرفت من به نقد امروز با وصل بتانم در بهشت گر رونده هست ليکن هم‌چو تو آينده نيست بيش رفتارت بيايد راه کبکم در نظر هر که در عهدت به مرگ خويش ميرد زنده نيست چون بلايي نيست چشمت را به کشتن باز کن
پاسخ : اشعار امير خسرو دهلوي خرم آنکس کونکو نام از جهان خواهد گذشت چون بگيتي هر چه مي‌آيد روان خواهد گذشت چند بعد از تو بهار و مهر جان خواهد گذشت مهر جاني وبهاري کايدت خوش باش ازانک کين بهار عمر ناگه رايگان خواهد گذشت خسرو بستان متاعي در دکان روزگار
