نماز ستون دین است« اهمیت نماز: نماز در تمام ادیان بوده است قبل از حضرت محمد(ص) در آیین حضرت عیسی (ع) هم نماز بوده که قرآن از زبان او نقل می کند که خدا مرا به نماز سفارش کرده است : « و اوصانی بالصلوة » (مریم/31). و قبل از حضرت موسی(ع) نیز بوده که خداوند به او خطاب می کند : « اقم الصلوة لذکری» (طه/24). و قبل از موسی پدر زن او حضرت شعیب(ع) بوده که نماز داشته است : « یا شعیب اصلاتک تأمرک» (هود/87).و قبل از همه این پیامبران ابراهیم(ع) بوده که از خدا برای خود و ذریه اش توفیق اقامه نماز را می خواهد : « رب اجعلنی مقیم الصلوة و من ذریتی» (ابراهیم/40). و لقمان حکیم به فرزندش می گوید : « یا بنی اقم الصلوة و أمر بالمعروف وانه عن المنکر » (لقمان/17). یعنی : ای فرزندم نماز را بپا دار و امر بمعروف و نهی از منکر کن. هیچ عبادتی به اندازه نماز تبلیغ ندارد ما در هر شبانه روز پنج نماز واجب داریم. برای هر نماز سفارش به اذان و اقامه شده است. در مجموع : بیست مرتبه «حی علی الصلوة»، بیست مرتبه «حی علی الفلاح»، بیست مرتبه «حی علی خیرالعمل» و ده مرتبه «قد قامت الصلوة» می گوییم. و با توجه به این که مراد از فلاح و خیر العمل در اذان و اقامه همان نماز است، هر مسلمان در هر شبانه روز شصت مرتبه با کلمه « حَیَّ » خود و دیگران را به نماز دعوت می کند. نماز در رأس همه عبادات است در ایام ویژه مثل شب قدر، اعیاد اسلامی، روز جمعه و هر شب و روزی که دارای فضیلت و ارزشی است یا برای ایامی که مراسم مخصوصی دارد مثل شب مبعث،شب جمعه،و ... معمولاً نمازهای مخصوصی هم وارد شده است. شاید نتوان ایام مقدسی را پیدا کرد که در آن برنامه نماز نباشد. نماز پر تنوع ترین عبادت است اگر جهاد و حج چند نوع است،اگر چند نوع وضو و غسل وارد شده است، ولی نماز صدها نوع است.با یک نگاه اجمالی به حاشیه های کتاب مفاتیح الجنان علامه محدث حاج شیخ عباس قمی می توان دریافت که تنوع این امر چقدر است.به عنوان مثال نماز امام علی(ع)،نماز امام حسن(ع)و... که نماز هرامام غیر از دیگری است. هجرت برای نماز حضرت ابراهیم(ع) می فرماید : « ربنا انی سکنت من ذریتی بواد غیر ذی زرع، ربنا لیقیموا الصلوة ». یعنی : خداوندا فرزندانم را در منطقه خشک و بی آب و علف قرار دادم، پروردگارا برای اقامه نماز. ترک مهم ترین جلسات تاریخ به خاطر نماز یکی از ادیانی که نامش در قرآن آمده « صابئین » است که به حضرت یحیی(ع) گرایش مخصوص دارند.(ضمناً برای ستارگان تأثیری قائلند و نماز و مراسم ویژه ای دارند که هنوز در خوزستان گروهی از آنان زندگی می کنند). این فرقه رهبری بسیار دانشمند ولی مغرور داشتند که بارها با امام رضا(ع) گفتگو کرد ولی زیر بار نمی رفت. در یکی از جلسات، امام رضا استدلالی کرد و او تسلیم شد و گفت : « الان لان قلبی »یعنی حالا قلب من نرم شده و حاضرم مکتب تو را بپذیرم. در این هنگام صدای اذان طنین انداز شد. امام رضا(ع) برای اقامه نماز جلسه را ترک کرد. مردم به ایشان گفتند: فرصت حساسی است، چنین فرصتی پیش نمی آید. امام رضا(ع) در پاسخ فرمود: اول نماز! او که این تعهد را از امام دید علاقه اش بیشتر شد و بعد از نماز گفت و گویش را تکمیل کرد و ایمان آورد. آری نماز یعنی خیر العمل. نماز اول وقت حتی وسط جنگ ابن عباس می دید اما علی(ع) گاهی در وسط جنگ به آسمان نگاه می کند، باز مقداری می جنگد دوباره به آسمان نگاه می کند.جلو آمد و پرسید : چرا به آسمان نگاه می کنید؟ حضرت فرمود: برای اینکه اول وقت نماز از دستم نرود. ابن عباس گفت: الان در حال جنگ هستید! حضرت فرمود: از نماز اول وقت نباید غفلت شود. آنجا که خواب از مناجات بهتر است روزی حضرت محمد(ص) نماز صبح را با جماعت خواندند ولی دیدند علی(ع) به مسجد نیامده است.به سراغشان رفتند. حضرت در خانه علی (ع) را زدند و از دختر گرامیشان پرسیدند: چرا علی در جاعت شرکت نکرد؟! حضرت فاطمه(س) فرمود: علی دیشب تا صبح مناجات داشت. ولی صبح خستگی او طاقت فرسا بود. به همین دلیل نمازش را در منزل خواند. حضرت فرمود : به او بگویید شب ها به جای مناجات طولانی مقداری بخوابد ولی نماز جماعت صبح را از دست ندهد.خوابی که مقدمه جماعت باشد بهتر از مناجاتی است که حال جماعت را از بین ببرد.
پاسخ : نماز برترین عبادات پیامبر عزیز می فرمایند : خدا فرشته ای دارد که به هنگامه فرارسیدن وقت هر نمازی بانگ می زند که : هان ای فرزندان آدم، بپا خیزید و آتش هایی که بر جان خود افروخته اید به وسیله خواندن نمازی راستین خاموش کنید. و یه حدیث از نظر من وحشتناک که روی خود من خیلی موثر بود: پیامبر رحمت (ص) می فرمایند : میان توحیدگرایی و شرک گرایی فاصله ای جز وانهادن و ترک نماز نیست ، و هنگامیکه کسی نماز را وانهد شرک ورزیده است
پاسخ : نماز برترین عبادات در شگفتم که سلام آغاز هر دیداری است ولی در نماز پایان است ! شاید این بدین معنی است که پایان نماز آغاز دیدار است...
پاسخ : نماز برترین عبادات فلسفه و روح نماز نماز و یاد خدا خداوند به حضرت موسی(ع) می فرماید:« اَقِمِ الصَّلوة لذکری – برای یاد من نماز به پا دار».(طه/24). ذکری قلبی با روشی مخصوص یاد خداوند و با شیوه ای ابتکاری که اعضای بدن انسان از موی سر تا نوک پا در آن نقش دارند. هنگام وضو که مقدمه ای برای شروع نماز است، هم روی سر را مسح می کنیم هم روی پا را؛ هنگام سجده هم پیشانی بر زمین نهاده می شود هم انگشت پا؛ هم زبان حرکت می کند و هم دل به یاد اوست. در نماز چشم ها باید به محل سجده به حال نیمه باز دوخته شود. اگر خودتان بیشتر فکر کنید در می یابید که در نماز همه اعضا به نحوی در خدمت یاد خدا هستند. نماز و تشکر یکی از اسرار نماز تشکر از ولی نعمت است. قرآن می فرماید: « عبادت کنید پروردگاری را که شما و نیاکان شما را آفرید. هستس شما و همه از اوست ». در سوره کوثر می خوانیم : « ما به تو کوثر دادیم و خیر زیاد عطا کردیم پس نماز بخوان ». یعنی به شکرانه عطایای ما نماز به پا دار. نماز بهترین نوع شکرگزاری است که شیوه آن را خداوند تبیین نموده و تمام اولیاء هم آن شیوه را به کار گرفته اند. تشکر از ولی نعمت یک ارزش است و نماز تشکری است هم عملی، هم زبانی و هم دائمی. نماز و قیامت مردم نسبت به رستاخیز و معاد چند دسته هستند: 1- به قیامت شک دارند: « ان کنتم فی ریب من البعث » 2-به قیامت گمان دارند : « یظّنون انّهم ملاقوا الله » 3-به قیامت یقین دارند : « و بالاخرة هم یوقنون » 4-منکر قیامت هستند : « و کنا نکذب بیوم الدّین » 5-به آن ایمان دارند ولی فراموش می کنند : « نسوا یوم الحساب ». قرآن کریم برای رفع شک استدلال کرده و از مومنین و گمان دارندگان با (تفاوت ها) ستایش کرده و از منکران خواسته است که دلیل و برهان بیاورند. و برای گروه پنجم تذکراتی داده که انسان فراموش نکند. نماز هم شک زدایی می کند و هم غفلت ها را به «یاد» تبدیل می کند. در نماز با گفتن جمله «مالک یوم الدین»، در هر شبانه روز حداقل ده بار مسأله قیامت را به خود تذکر می دهیم و تلقین می کنیم.
پاسخ : نماز برترین عبادات علل ترک نماز و درمان آن ابتدا باید گفت كه تاركان نماز از حیث كمیت ترك عبارتند از: الف) كسانی كه به طور مطلق تارك نماز هستند: ب) گروهی ، بعضی اوقات می خوانند و گاهی نمی خوانند. بعضی نماز می خوانند . اما واجبی از واجبات نماز را ترك می گویند. مانند قرائت یا اذكار واجب نماز و یا اینكه در مكان غصبی نماز می خوانند. ترك نماز از روی عمد، موجب كفر است. كفر عبارتند است نپذیرفتن و انكار چیزی كه عقل و فطرت آدمیان، آن را حق می داند كه نتیجه چنین افكاری ترك ضروریات دین است از جمله نماز. عدم آشنایی به فلسفه نماز: اهمیت ندادن به نماز به لحاظ عدم آشنایی به حقیقت آن و احساس نیاز نكردن نسبت به آن، خود از عوامل ترك نماز به شمار می رود. درمان: آشنا شدن و آشنا كردن به فلسفه و حقیقت نماز و این كه نماز جزء نیاز ماست، جزء زندگی و حیات ماست. فایده و آثار نماز در دنیا و آخرت تجلی می كند و به واسطه آن آرامش و تعادل روانی پیدا می شود. نماز درمان افسردگی و اضطراب است. احساس تحجر و عقب ماندگی: چنین اشخاصی بر این باورند كه مذهب از زندگی جداست و بر این باورند كه دین، قدیمی و ارتجاعی است. چنین اشخاصی برای آن كه خود را قانع كنند كه راهشان صحیح است می گویند مذهبیان از واقعیتهای زندگی و از لذات زندگی و از علم تا پیشرفت، با زمان بودن، به دور هستند و انسانهایی خشك و بی سواد و عقب افتاده اند و درمقابل این همه لامذهبانی كه دردنیای خارج از ما و یا دنیای ما زندگی می كنند. انسانهایی منطقی ، پیشرفته و باسوادنند. درمان: فهمیدن یا فهماندن این معنا كه دین نه تنها با علم و پیشرفت زندگی كردن مخالف نیست، بلكه چگونگی انسان شدن و پویا شدن را نیز نشان می دهد و اینكه عبادت برای بهتر زندگی كردن است و بهتر لذت بردن از زندگی ، درمان بیماریهای روانی و به طور كلی برای به تكامل رسیدن انسان است. تن پروری و تنبلی: اساساً افراد تنبل و تن پرور، اراده قوی نسبت به انجام امور معنوی ندارند و در مسیر زندگی خود با مشكل رو به رو هستند. اینگونه افراد دارای روح كوچك هستند و همواره در بند خواستهای تن می باشند. درمان: ترك پرخوابی و پرخوری كه باعث كسالت و ضعیف شدن اراده می شود و اشتیاقی برای عبادت نمی ماند و اینكه برای ترك این عادت باید از خداوند متعال استعانت بجوییم و از ورزش و نرمش برای رفع كسالت استفاده كنیم و مداومت بر این كار را فراموش نكنیم و از شهوت رانی و بزهكاری دوری كنیم. «زیرا افراد شهوت ران دارای اراده ای ضعیف هستند و از آنجایی كه پرستش و عبادت، خواسته و نیاز روح آدمی است. لذا آدم شهوت ران به دلیل اسیر و گرفتار جسم بودن، نمی تواند به خواسته های روح پاسخ مثبت دهد.
پاسخ : نماز برترین عبادات مسامحه كاری: یكی از اسباب ترك نماز سهل انگاری است. این عامل غیر از تنبلی و بی حالی نیست «زیرا مشاهده می شود كه انسان با اینكه در بهترین وضعیت روحی و جسمی به سر می برد، و لیكن نسبت به امور معنوی مخصوصاً نماز بی توجه است. لذا به راحتی آن را ترك می كند و احساس نمی كند كه عمل مهمی را ترك كرده است. درمان: از علل اصلی بی توجهی و سهل انگاری در نماز، اهمیت ندادن به عبادت و در حقیقات، مهم جلوه نكردن نماز برای آدمی است. برای رفع سهل انگاری باید به نماز اهمیت داد و آفات ترك آن را شناخت و دانست كه فریاد خدا بر سهل انگاران بلند است. احساس خودنمایی و ریاكاری: بعضی ها با خواندن نماز احساس می كنند كه در زمره ریاكاران قرار گرفته اند و بعضی ها می گویند: خجالت می كشیم، چون تا به حال نماز نخواندیم و اگر اكنون بخوانیم، شاید مورد طعن و مسخره پدر و مادر و دوستان قرار بگیریم. درمان: برای درمان می بایست ابتدا دیگران برخوردشان با اینگونه افراد درست باشد و آنها را تشویق به خواندن نماز كنند و به آنها بگویند كه فایده نماز به خود آن ها بر می گردد و نه به كسی و خود شخص نیز می تواند به خود كمككند یعنی اینكه اگر با خواندن نماز مورد مسخره قرار گیرد. صاحب عبادت كه خداوند است خوشحال می شود و خوشحالی او كافی است و در این حالت است كه می توانیم طعن و مسخره دیگران را تحمل كنیم. احساس بی فایده بودن به نماز به علت گناهكار بودن: در این حالت شخص گناهكار با خود می گوید: حالا كه من گناهكارم و بزهكارم پس برای چه نماز بخوانم؟ نماز چه فایده ای به حال من دارد؟ در نتیجه سعی می كند یا ترك گناه كند یا ترك نماز و از آنجایی كه با گناه مأنوس شده است، ترك نماز را می پذیرد. درمان: ارتكاب معصیت. اگر چه حرام و مانع تحصیل حضور قلب است، ولی موجب بطلان نماز نمی گردد و همچنین مشكل گناهكار با ترك نماز حل نمی شود، بلكه گرفتاری او مضاعف می گردد. بنابراین نباید انسان به صرف انجام معصیت از خود ناامید شود و ترك نماز كند، بلكه به موازات توجه به معنویات به ترك گناه بپردازند و به هیچ بهانه ای ترك نماز نگویند و نیز بدانند كه هر قدر گناهكار باشد ، راه برگشت دارند.
پاسخ : نماز برترین عبادات خانواده: یكی از عوامل مهم در سازندگی و شكوفایی یا تخریب شخصیت انسان، خانواده و محیط زندگی است و بیشترین همانند سازی و الگو برداری را در دوران طفولیت از اهل خانواده، مخصوصاً پدر و مادر است. از دلایل بی توجهی به نماز، نبودن الگوی نماز گزار در منزل وجود فاسد محیط خانه است. محیط و اجتماع فاسد: یكی دیگر از دلایل ترك نماز، قرار گرفتن در محیط نامساعد و فاسد است، در اجتماعی كه معنویت و روح نماز حاكم باشد. توجه به معنویات مخصوصاً نماز بیشتر خواهد بود. درمان: بر مسؤلان لازم است كه در صدد اصلاح محیط و جامعه بر آیند و زمینه های فساد را از بین ببرند و به جای آن جو جامعه را از معنویات پر كنند. دوست فاسد: یكی از عوامل ترك نماز همنشینی و همراهی با تارك الصلواة است و از امام صادق (ع) نقل شده: دین انسان بستگی به دوستش دارد، بنابراین باید بدانیم كه ساختار شخصی و معنوی ما با دوستانمان گره خورده است. درمان: قطع رابطه با دوست فاسد و تارك الصلواة و درمقابل همنشینی با انسانهای پاك و نماز گزار و اهل علم بهترین شكل درمان است. برخورداری نامناسب افراد مذهبی: تأثیر رفتارهای مذهبی و به طور كلی متدینان در انسانهای دیگر حتمی است . مسلماً الگوهای دینی كه جوانان و نوجوانان را دعوت به پاكی انسانیت، معنویت و عبادت و ... می كند. باید اول خودشان عامل گفته هایشان باشند و اگر خلاف گفته های خود عمل كنند، آثار منفی تربیتی بر افرادجامعه خواهد داشت. درمان: راه درمان بر الگوی مذهبی است كه این واقعیت را بپذیرند كه هر نوع رفتار و كردار آنها درمعنویت، ایمان و رفتار مردم، تأثیر خواهد داشت. دیگر آنكه رهبران دینی باید در اعمال روشهای تربیتی همانند اسوه عالم امكان. حضرت محمد (ص) اعتدال و میانه روی و ظرفیت افراد را در نظر داشته باشد و از روشهای مفیدی مانند: استدلال ، تشویق، تحسین استفاده كنند و از استبداد و خشونت بپرهیزند.
پاسخ : نماز برترین عبادات "ابعاد معنوی و محتوایی نماز" نماز و صداقت کسی که دیگری را دوست دارد سخن گفتن با او را هم دوست دارد. آنها که با زبان مدعی خداخواهی و خدا دوستی اند و لی علاقه ای به نماز ندارند در ادعای خود صداقت ندارند. نماز ملاک و میزان مقدار تعهدی است که انسان در اظهارات خود دارد. به همین دلیل نماز منافق همچون سایر اعمالش همراه با صداقت نیست.
پاسخ : نماز برترین عبادات نماز و تجملات علاوه بر حضور قلب و خشوع معنوی و توجه کامل که سفارش اسلام و از علائم مومن است و اهمیت آن تا آن جاست که اگر نمازی با توجه خوانده نشود قبول نمی شود و از نماز همان مقداری مورد قبول است که با حضور قلب باشد؛ ولی با این همه ، اسلام سفارش کرده است که نماز با بهترین لباس از نظر پاکی و نو بودن همراه با عطر و گلاب و وقار و آرامش انجام گیرد. تا جایی که بعضی به امام سجاد(ع) که به سوی مسجد می رفت گفتند : گویا منزل عروسی می روی ! امام فرمود : ملاقات با خالق زیبایی ها دارم. ( حلیة المتقین/علامه مجلسی).
پاسخ : نماز برترین عبادات نماز یک معامله پر سود خداوند می فرماید : « اذکرنی اذکرکم ». یعنی : شما مرا یاد کنید من هم شما را یاد می کنم. یاد ما برای خداوند سودی ندارد ولی یادی که خداوند از ما می کند لطفش را نصیب ما می گرداند، لغزش ما را می بخشد، دعای ما را می پذیرد، مشکل ما را حل می کند و ... لطف او برای ما بی نهایت ارزش دارد. پس در نماز که ما یاد خدا می کنیم متاع کم ارزشی را داده و در عوض متاع بسیار با ارزشی را گرفته ایم. ما از کسی یاد کرده ایم که او به یاد ما نیاز ندارد : « ان الله لغنی عن العالمین ». یعنی : خداوند از تمام جهانیان بی نیاز است. ولی بدینوسیله یاد خداوندی را به سوی خود جلب کرده ایم که در حقیقت تمام کمالات را دریافت کرده ایم. و این معامله پر سودی است( البته برای بعضی ها! ) که خداوند ما را به آن دعوت کرده است.
