شوش كهنترین شهر جهان حدود ٥٠٠٠ سال پیش از میلاد به عنوان كانون مذهبی ساكنان دشت اطراف بنیاد نهاده شد. نخستین كسی كه ویرانههای شوش باستان را باز شناخت بنجامین بن جناح خاخام كلیمی بود كه بین سالهای ١١٦٣ و ١١٧٣ میلادی برای بررسی وضعیت كلیمیان در ایران به سر میبرد. وی هنگام زیارت دانیال نبی(ع) از تپههای باستانی شوش نیز دیدن كرد . عملیات اكتشاف باستان شناسی در شوش از سال ١٨٥٠ میلادی آغاز شد وچندین مرتبه ادامه یافت كه حاصل آن كشف آثار با ارزش وشكوهمندی از تمدن وفرهنگ اقوام ایلامی،هخامنشی واسلامی بوده است . از دیدنیهای این شهر می توان موزهی شوش، بارگاه دانیال نبی(ع) ، كاخ شائور تپههای باستانی و قلعه شوش را نام برد. . شهر شوش در طول تاریخ بارها مورد هجوم قرار گرفت. اولین بار آشور بانی پال امپراطور آشور آن را تخریب وسپس به دست اسكندر غارت شد. دیدنیهای منطقه: چغازنبیل در ٤٥ كیلومتری جنوب شرقی شهر شوش یكی از اعجب انگیزترین آثار باستانی جهان متعلق به ٣٢٠٠ سال پیش مشهور به زیگورات چغازنبیل وجود دارد . چغازنبیل به ساختمان طبقاتی معبد ایلامیان كه توسط اونتاش گال پادشاه این قوم در سال ١٢٥٠ قبل از میلاد ساخته شد اطلاق میشود . این بنا با ابعاد ١٠٥ در١٠٥ متر وارتفاع ٥٣ متر( در گذشته ٥٢ متر ارتفاع داشته است واكنون ٢٥ متر از آن باقی است) از بزرگترین زیگوراتهای جهان محسوب میشود . عملیات باستان شناسی در این بنا از حدود سال ١٣٢٥ خورشیدی آغاز شد وتا سال ١٣٤١ ادامه داشت . چغازنبیل به بنای زیگورات محدود نمیشود، بلكه مشتمل به حصاری است كه با وسعت ٨٠٠ در١٢٠٠ متر حول یك مجموعه گرد آمده است . محوطهی مقدس چغازنبیل از طریق هفت دروازه با محیط اطراف ارتباط دارد . در درون این مجموعه سه معبد با حیاطهای سنگ فرش وانبارهای متعدد آلات وادوات جنگی قرار دارد . دانیال نبی (ع) دانیال یكی از پیامبران بنیاسرائیل (قرن هفتم قبل از میلاد) است . دانیال به زبانهای عبری مفهوم (خدا حاكم من است) را دارد . در سال ٦٥٥ قبل از میلاد وی را به دربار «نبوكد نصر» پادشاه بابل به اسارت بردند . وی در آنجا به علوم كلدانیان وزبان مقدس واقف شد ودر حكمت از آنان پیشی گرفت . اولین واقعهای كه سبب نفوذ دانیال نبی شد تعبیر خواب نبوكد نصر بود . بدین گونه پیغمبری خود را آشكار كرد ومورد توجه آن پادشاه قرار گرفت . وی به همراه عدهای از قوم یهود به ایران مهاجرت كرد و در شوش ساكن شد ودر آنجا وفات یافت. آرامگاه دانیال نبی در ساحل شرقی رودخانهز شاوور و روبروی تپه ارگ قرار دارد . بنای زیارتگاه شامل دو حیاط است . بر روی گنبد مخروطی، پلهای قرار دارد كه نوع رایج گنبدهای منطقه است . قلعه شوش در سال ١٨٩٧ میلادی ژان ماری ژاك دومورگان جهت تحقیق واكتشاف به شوش آمد، دولت فرانسه را متقاعد ساخت تا محلی امن ومناسب برای هیات باستان شناسی فرانسه در شوش ایجاد نماید. به همین منظور بلندترین نقطهی تپههای شوش یعنی اكروپل برای این منظور انتخاب گردید وقلعهای با یك طرح قرون وسطایی اروپا بر فراز آن ساخته شد . ساختمان این قلعه كه با نظارت حاج مصطفی دزفولی وبا مصالح محلی از جمله خشت بنا گردید . تا سال ١٩١٢ میلادی به انجام رسید . پلان قلعه ذوزنقه شكل است كه قاعدهی كوچك آن در سمت شمال واقع شده است . دور تا دور آن را راهرویی احاطه كرده وردیف اطاقهایی به سمت حیاط، برگرد آن قرار گرفتهاند . برج شمال غربی قلعه مربع شكل وبرج شمالی شرقی، دایره شكل است. موزهی شوش موزهی شوش با زیر بنای ٥٥٠ متر مربع در باغی به مساحت ١٤٦٣٥ متر مربع در جوار كتابخانه عمومی شوش قرار دارد . این موزه در سال ١٣٤٥ خورشیدی گشایش یافت. كاخ شاوور در سمت غربی رودخانهی شاوور در سال ١٣٤٧ خورشیدی كاخ جدیدی كشف شد كه به سبب همجواری با این رودخانه به همین نام مشهور است . این كاخ دارای تالاری به اندازه ٣٤/٦ در ٣٧/٥ متر با ٦٤ ستون است . پایهی ستونها از سنگ بوده ودیوارها از خشت ساخته شدهاند. این كاخ در ٣٥٠ متری غرب آپادانا واقع است وتوسط اردشیر دوم بنا شد. هفت تپه هفت تپه در ١٥ كیلومتری جنوب شرقی شهر شوش قرار دارد. تحقیقات باستان شناسی هفت تپه از سال ١٣٤٤ خورشیدی توسط دكتر نگهبان باستان شناس توانای ایرانی آغاز شد كه تاكنون منجر به كشف آثار با ارزشی همچون مجسمههای سفالی وفلزی، آرامگاه، معبد، گورهای دسته جمعی، انواع ظروف سفالی وآلات موسیقی شده است . با وجود آنكه تمدن در این منطقه به ٦٠٠ سال قبل از میلاد بر میگردد ولی آثاری كه در آنجا از نظر بازدیدكنندگان میگذرد مربوط به بخشی از یك شهر ایلامی متعلق به ١٥٠٠ تا ١٣٠٠ قبل از میلاد است .
