پاسخ : آشنایی با شهر قم مکان های دیدنی شهر قم (+عکس) سایت در نظر دارد به منظور آشنایی هر چه بیشتر شما همراهان عزیز با جاذبه های گردشگری ایران سلسله گزارش هایی را در این خصوص منتشر کند . روزهای زوج منتظر گزارشهای ایرانگردی ما باشید. قم بیشترین شهرت خود را مدیون حرم حضرت معصومه (ع) است که چون نگینی در میان شهر می درخشد و هرساله جمع کثیری از زائران را به سمت خود می خواند تصویر طلاب که در خیابان های قم در حال تردد اند هم یکی ازتصاویر همیشگی و منحصر به فرد این شهر است. با این وجود قم دارای جاذبه های گردشگری متعددی است. این استان کوچکترین استان ایران و یک شاهراه ارتباطی محسوب می شود از این رو هر ساله میزبان تعداد زیادی از مسافران و گردشگران است. به گزارش بانکی دات آی آر گرچه طبیعت سبز ، کوه های بلند و قلل سفیدپوش ، سواحل نیلگون و... زیبا و تماشایی است ، اما در کویر نیز مناظر شگفت انگیز و دیدنی های بسیار وجود دارد که در هیچ جای دیگر نمی توان یافت. صحراهای پوشیده از نمک ، تپه های طلایی ، شن های روان ، کوه ها و تپه های خاکی و ... همه از چشم اندازهای بی نظیر کویری قم است . در این گزارش دیدنی های قم را در دو بخش شهری و طبیعی مورد بررسی قرار می دهیم. دیدنی های قم 1.دیدنی های شهری حرم حضرت معصومه(ع) حضرت فاطمه معصومه(ع)، دختر موسی بن جعفر (هفتمین امام شیعه) و «نجمه» است. تاریخ تولد ایشان به درستی مشخص نیست . ایشان پس از این که مامون حضرت امام رضا را به مرو فرا خواند به همراه جمعی از شیعیان برای دیدار و پیوستن به ایشان حرکت کرد اما در نزدیکی قم بیمار شدند و در قم ساکن شدند. حضرت معصومه تنها 17 روز در قم ساکن بودند و در سن 18 سالگی در حالی که هنوز ازدواج نکرده بودند در این شهر وفات یافتند. پیکر ایشان در مکانی که آن روز ها به نام باغ بابلان مشهور بود دفن گردید . این مکان امروز به حرم حضرت معصومه (ع) مشهور است و بنای بسیار زیبایی اطراف آن بنا گردیده است. مسجد جمکران بنا به روایتی بیش از هزارسال پیش در شب سه شنبه 17 ماه مبارك رمضان ، فرد صالح به نام حسن مثله جمكرانی به دستور امام زمان (عج) فرا خوانده می شود . وی در همین مكان فعلی مسجد ، حضرت را با جمعی از همراهان ملاقات كرده و دستور بنای مسجد با تشریفات خاص را دریافت می كند . وی برای اجرای این امر اقدام و این مسجد مبارك را بنا بر جزئیات اوامر حضرت مهدی (عج) احداث نمود . بازار قم بازار سنتی قم که همواره بوی عطر از آن به مشام می رسد سالهاست میزبان مسافرانی است که سوهان و مهر و سجاده را می خرند تا به عنوان یادگار هدیه کنند. بوی سوهان تازه که معمولا در کارگاه های کنار مغازه ها طبخ می شود از هر سو زائران را فرا می خواند. 2.دیدنی های طبیعی دریاچه نمک دریاچه نمک از جاذبه های طبیعی استان به شمار می رود . این دریاچه بخشی از کویر نمک است که در شرق قم واقع شده و فقط زمستان ها آب دارد. حضور ورقه های نمک و برداشت آن که از اوایل تابستان در منطقه جنوبی این دریاچه آغاز می شود، دیدنی است . غارها غار وشنوه : در 60 کیلومتری قم در کوه اردهال چهار غار قرار دارد که در داخل یکی از آنها منبع عظیمی از آب وجود دارد. این آب از شکاف کوه سرازیر می شود و به صورت چشمه فوران می کند . این غار یکی از جاذبه های بسیار دیدنی استان قم به شمار می رود . غار کـَهـَک : در 30 کیلومتری جنوب قم واقع است و یکی از آثار طبیعی و باستانی استان به شمار می رود . شهر کهک شهر کَهـَک؛ این شهر از سه سمت مشرف به ارتفاعات است و دره زیدان در شرق آن قرار دارد از این رو دارای آب و هوایی معتدل و است . حضور امامزاده زینب خاتون ( ع ) ، خانه ملاصدرا و غار معروف کهک عامل مهمی برای جذب گردشگران به این منطقه است . ملاصدرای شیرازی سالها در این شهر زیست و بسیاری از کتب گرانبهای خود را در این مکان نگاشته است. دریاچه حوض سلطان دریاچه حوض سلطان که با مساحتی حدود 330 کیلومتر مربع ، به " دریاچه ی قم " ، " دریاچه ی شاهی " و " دریاچه ی ساوه " نیز مشهور است ، در جهت غربی – شرقی در شمال غربی دریاچه نمک و شمال استان قم قراردارد . برخی با توجه به نام ساوه که به آن داده اند، آن دریاچه را به حوض سلطان منتسب کرده اند، از جمله " گوبینو" و " دیولافوآ " در سفرنامه های خود می نویسند احتمالاً این دریاچه ممکن است بخشی از دریای بزرگ ساوه بوده باشد که در روز تولد پیغمبر (ص) خشک شده و این نشانه ای از ظهور پیغمبر اسلام بوده است .
پاسخ : آشنایی با شهر قم رودخانه ها و كوه هاي قم رودخانه ابهررود (Abhar rud) رود شور يا ابهررود از كوه هاي سلطانيه قزوين سرچشمه گرفته و از به هم پيوستن دو رودخانه خزررود و ابهررود و برخي از رودهاي كوچک فرعي ديگر تشكيل مي شود و با جهت كلي شمال باختري به جنوب خاوري از 6 كيلومتري جنوب باختري حسن آباد (مركز بخش فشاپويه) گذشته و بر شوره زار خاور حوضي سلطان جذب مي گردد و پس از آبياري ابهر، قزوين، ساوجبلاغ و تهران به رودخانه كرج مي پيوندد. اين رودخانه به دليل داشتن نمک در پايين دست، براي كشاورزي مناسب نيست ولي شاخه هايي از آن از امکانات گردشگاهي برخوردار است. رودخانه قم رود اين رودخانه كه به نام هاي گل افشان، اناربار، لهل رود و لعل بار نيز معروف است، از زردكوه بختياري سرچشمه مي گيرد و پس از طي 288 كيلومتر به درياچه نمک مي ريزد. اين رودخانه در ابتدا به نام دربند معروف بود و در محل اخته خون در جنوب باختري گلپايگان سدي بر روي آن احداث شده است. قم رود در محدوده شهرستان هاي گلپايگان، خمين، محلات، دليجان و قم جاري است و اراضي اين نواحي را آبياري مي كند. رودخانه قره چاي قم رودخانه قره چاي از سراب هاي هفت عمارت، باغ جم، عباس آباد و پنجه علي در منطقه سربند اراک سرچسمه مي گيرد. اين رود بعد از مشروب كردن دهستان شراء از استان همدان، وارد شهرستان اراک مي شود. قره چاي پس از آبياري نمودن اراضي كشاورزي شهرستان اراک، در مسير خاوري – باختري وارد شهرستان تفرش مي شود و پس از دريافت آب رودخانه هاي گدذار و هزلفان و با عبور از جنوب ساوه، درناحيه اي به نام پل دلاک به قم رود پيوسته و به درياچه قم مي ريزد. رودخانه شورفشاپويه (Sur-e Fasapuyeh) رود شور فشاپويه رودخانه اي دايمي است که 420 كيلومترطول دارد. اين رود در شهرستان هاي قم، تهران، ساوه، كرج، قزوين و خدابنده لو جريان داشته و از دامنه باختري كوه قره داغ واقع در دهستان سجاس رود، در 30 كيلومتري شمال خاوري قيدار سرچشمه مي گيرد و به نام خر رود از دهستان سجاس رود عبور کرده و به دهستان حومه از شهرستان قيدار (خدابنده) وارد مي شود و ضمن آميختن با ريزابه‌هاي بسيار از10 كيلومتري خاور شهر قيدار عبور مي كند و به نام چاي خر رود به دهستان خرقان باختري از شهرستان قزوين وارد مي گردد. در اين دهستان با رودخانه شور خرقان مخلوط مي شود و پس از قطع راه اتومبيل رو قزوين ـ همدان وارد دهستان خرقان خاوري مي گردد و با رودخانه‌هاي آوج و كلنجين در هم مي آميزد و به سوي شمال خاوري جريان مي يابد. پس از عبور از روستاي سكزناب (Sakkeznab) از دره خاوري كوه قره قرقان (Qarehqorgan) عبور مي كند و به دهستان افشاريه وارد مي شود. در اين دهستان نخست با رودخانه اورونگاش مخلوط مي شود و سپس به صورت خشكرودي به دهستان رامند جنوبي و سپس به دهستان دشت آبي وارد مي گردد و پس از آميختن با ابهر رود به رود شورفشاپويه تغيير نام مي دهد. در اين جا به سوي جنوب متوجه مي شود و از باختر روستاي قشلاق حسين خاني مي گذرد و پس از طي حدود 8 كيلومتر به خاور منحرف مي گردد و از ميان شوره زار دامنه جنوبي ارتفاعات حلقه ور عبور مي كند و پس از گذشتن از دامنه خاوري كوه كردها (Kordha) به دهستان زرند از شهرستان ساوه داخل مي گردد و به سوي جنوب خاوري خط آهن تهران - قم، همچنين راه اتومبيل رو تهران ـ ساوه را قطع مي كند و به دهستان فشاپويه از شهرستان تهران وارد مي گردد. در اين دهستان نخست با قشلاق هفت تپه با رودخانه سرود مخلوط مي شود و سپس به موازات رودخانه كرج و به فاصله متوسط 10 كيلومتر به سوي جنوب خاوري روان مي گردد و با طي يک قوس بزرگ راستگرد از دهستان فشاپويه خارج و به دهستان قمرود از شهرستان قم وارد مي شود و سرانجام در 75 كيلومتري خاور قم به درياچه نمک مي ريزد. شيب متوسط اين رود 4/0 درصد و مسير كلي آن جنوب خاوري است. رودخانه دره باغ (Darrehbaq) دره باغ رودخانه اي فصلي به طول 45 كيلومتر است که در دهستان كهک، شهرستان قم جريان دارد. سرچشمه اين رودخانه دامنه شمالي كوه هاي پلنگابي (Palangabi) و قليق، 45 كيلومتري جنوب قم مي باشد. اين رودخانه در طول مسير از روستاهاي مسير كرميگان (Kermeigan)، بيرهند، ابرجس (Abarjes)، كهک (Kahak)، سيرو (Siru) و ورجان عبور مي کند و رودخانه فردو به آن مي ريزد. رود دره باغ از ريزابه هاي قم رود و حوزه آن درياچه نمک قم است. شيب متوسط اين رود 5/3 درصد و مسير كلي آن شمالي است. رودخانه زواريان (Zavariyan) زواريان رودخانه اي فصلي است که در دهستان راهجرد خاوري، شهرستان قم جريان دارد. اين رود از دامنه خاوري كوه خستک (Xastak)، 51 كيلومتري جنوب باختري قم سرچشمه مي گيرد. اين رودخانه پس از سيراب ساختن روستاهاي زواريان، سلفچكان (Salafcekan)، عنايت بيگ، حسين آباد به طرف جنوب منحرف مي گردد و با دو پيچ نسبتاً بزرگ در 2 كيلومتري شمال روستاي بخشايش به تلخه رود مي ريزد. رودخانه سولقان (Suleqan) رودخانه فصلي سولقان در شهرستان هاي تفرش و قم، استان هاي مركزي و قم جريان دارد. اين رودخانه از ارتفاعات 19 كيلومتري خاور تفرش طي ريزابه‌هاي متعدد سرچشمه گرفته و ضمن عبور از دهستان قاهان با رودخانه وزوا مخلوط مي شود و پس از ورود به شهرستان قم در حدود روستاي آوه محو و ناپديد مي شود. مازاد آب اين رودخانه در فصل هاي پر باران به قره سو مي ريزد. رودخانه شورراهجرد(Sur-e Rahjerd) رودخانه شورراهجرد يک رودخانه فصلي به طول 28 كيلومتر است که در دهستان راهجرد خاوري، شهرستان قم جريان دارد. اين رود از دامنه كوه خستک (Xastak) 48 كيلومتري جنوب باختري قم سرچشمه مي گيرد. شورراهجرد از ريزابه هاي قره سو و حوزه آن درياچه نمک قم است. شيب متوسط اين رود 6/1درصد و مسير كلي آن خاوري است. رودخانه شورقم رود (Sur-e Qomrud) رودخانه شور قم رود رودي فصلي با طول 15 كيلومتر است. اين رود در دهستان قمرود، شهرستان قم جريان دارد و از 16 كيلومتري شمال باختري قم سرچشمه مي گيرد. شور قم رود از ريزابه هاي رودخانه لک شور و حوزه آن درياچه نمک قم است. شيب متوسط اين رود 1 درصد و مسير كلي آن شمال خاوري است. رودخانه سياه آب آدران (Siyahab-e Aderan) رودخانه سياه آب آدران شاخه‌اي از رودخانه كرج است. اين رودخانه در شهرستان هاي كرج، تهران و قم، استان هاي تهران و قم جريان دارد. رودخانه شاه چاي (Sahcay) رودخانه شاه چاي شاخه‌اي از رودخانه كرج است که در شهرستان هاي كرج، تهران، قم و در استان هاي تهران و قم جريان دارد رودخانه چاي خر رود (Cay-e xar rud) اين رودخانه شاخه‌اي از رودخانه شور فشاپويه است که در شهرستان هاي قم، تهران، ساوه، كرج و قزوين جريان دارد. درياچه نمک درياچه نمک كه در واقع بخشي از كوير نمک ايران است، در خاور قم واقع شده و بقاياي درياچه خشک شده قديمي است كه با تبخير تدريجي آب، املاح فراواني در داخل آن رسوب نموده است. در بعضي نقاط كوير نمک رشته هاي منفردي از كوه هاي اطراف پيش آمده و نواحي كوهستاني خيلي خشک را تشكيل داده است. در اين درياچه فقط در فصل زمستان آب يافت مي شود و در فصل تابستان به جاي آب، ورقه هاي نمک جلب نظر مي كند. هوا در اين ناحيه خيلي خشک است و اختلاف درجه حرارت شب و روز آن به 70 درجه سانتي گراد مي رسد. به همين علت، سنگ كوه هاي آن بر اثر اختلاف درجه هوا متلاشي شده و به صورت سنگ ريزه و شن در آمده است. در موقع وزش باد، توده هاي عظيم شن مانند امواج دريا به حركت در مي آيد و تپه ماهورهاي موقتي را تشكيل مي دهد، ارتفاع برخي از اين تپه ها به 40 متر و طول برخي از آن ها به چند كيلومتر مي رسد. درياچه حوض سلطان درياچه حوض سلطان كه به درياچه ساوه، قم و درياچه شاهي هم معروف است، در شمال خاور شهرستان قم واقع شده است. رشته كوه هاي البرز در شمال اين درياچه واقع شده است. مساحت اين درياچه به علت عدم تعادل تغذيه و تبخير آب، در طول سال متغير است و وسعت و شكل درياچه متناسب با ورود آب و ميزان بارندگي در فصول مختلف سال متفاوت است. در مواقع بارندگي و ذوب برف هاي ارتفاعات اطراف، چون بر ميزان آب ورودي افزوده مي شود, وسعت آن زياد و در غير از اين ايام وسعت آن كاهش مي يابد. بدين ترتيب سطح آب درياچه پيوسته در نوسان است. در مواقع پر آبي سطح درياچه گسترش مي يابد و آب آن، زمين هاي پست، شوه زار و باتلاقي پيرامون خود را مي پوشاند و درياچه بزرگي به طول 80 و پهناي 60 كيلومتر تشكيل مي دهد كه به نام درياچه حوض سلطان يا كوير نمک مشهور است. رودهاي متعددي به اين درياچه وارد مي شوند كه بيش تر از زمين هاي شوره زار و نمكي اطراف عبور مي كنند. كوهستان اردهال کوهستان اردهال كه در حقيقت دنباله شمالي كوهستان كركس محسوب مي شود, در شهرستان هاي قم، كاشان و محلات واقع شده و قسمت جنوب استان قم را در بر مي گيرد. اين کوه از سوي خاور به جاده قم - كاشان، از جنوب به جاده كاشان - وركان، از باختر به جاده اصفهان - قم و از شمال به دامنه هاي مشرف به شهرستان قم محدود مي شود و ناحيه هاي نيزار، راونج، كهک و قنوات را در بر مي گيرد. ميانگين دماي اين كوهستان بين 10 تا 15 درجه سانتي گراد و ميزان بارندگي سالانه آن حدود 100 تا 200 ميلي متر است و از نظر زمين لرزه جزو مناطق نيم زيان محسوب مي شود. ارتفاعاتي از قبيل لنگابي، خستک، سلطان سعد شاه و لارها جزو كوهستان اردهال محسوب مي شوند و بيش از 2700 متر ارتفاع دارند. غار وشنوه قم غار وشنوه در 60 كيلومتري قم و در كوهستان اردهال واقع شده است. اين غار از جذابيت هاي جهانگردي جالب توجهي برخوردار است. در كوهستان اردهال چهار غار يا چاله شناخته شده است كه در داخل يكي از آن ها منبع عظيمي از آب وجود دارد. اين آب از شكاف هاي كوه سرازير مي شود و جا به جا نيز به صورت چشمه فوران مي كند. کوه اسکندر قلندر (Eskandar Qalandar) اين کوه با ارتفاع 2130 متر در محدوده شهرستان قم، بخش خلجستان، دهستان قاهان و در 61 کيلومتري شمال باختري مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال باختري - جنوب خاوري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 14 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 49 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. پلنگ دره قم اين منطقه به علت داشتن زيست گاه هاي جانوري وگياهي و وجود پلنگ در آن ازدير باز به اين نام شهرت يافته و با وسعتي معادل سي هزار هکتار در جنوب باختري استان قم و در 15 درجه و 34 دقيقه تا 25 درجه و 34 دقيقه پهناي شمالي و 15 درجه و 50 دقيقه تا 30 درجه و 50 دقيقه درازاي خاوري قرار دارد. غاركهک قم غار کهک که از آثار طبيعي و باستاني استان قم محسوب مي شود، يكي از زيباترين غارهاي اين استان است. اين غار در30 كيلومتري جنوب قم واقع شده و شگفتي هاي خاصي از زيبايي هاي طبيعي و تاريخي منطقه را به نمايش گذاشته است.
پاسخ : آشنایی با شهر قم دشت مسيله قم دشت مسيله که در حقيقت يکي از مراکز کويري جنگلي قم به شمار مي آيد, بيش از ده هزار هکتار وسعت دارد. در حال حاضر قسمت هاي عمده اين دشت پوشيده از درختان گز و تاغ است. دشت مسيله مصب دو رودخانه مهم مرکزي ايران يعني رودخانه قم رود ( اناربار) و رودخانه قره چاي است. در روزگار نه چندان دور حدود 50 سال پيش دشت مذکور داراي يکي ازبهترين مراتع استپي و دشتي بوده به گونه اي که محل چراي اسب هاي دولتي در آن زمان بوده و نيز رمه هاي بزرگ گوسفند و شتر در دشت مذکور به چرا پرداخته اند. علاوه بر مراتع خوب اين دشت، در سال هاي گذشته دشت مسيله يکي از بزرگ ترين توليد کنندگان غلات (گندم ، جو و...) در بخش مرکزي ايران بوده است. از نظر زيستگاهي دشت مسيله از روزگاران گذشته زيستگاه آهو، جبير و گوره خر آسيايي و ايراني بوده است. اما در حال حاضر به علت شکار بي رويه و از بين رفتن زيستگاه ها، تعداد اين گونه حيوانات بسيار کم و نادراست؛ اما قابليت زيستگاهي منطقه جهت حيوانات ذکر شده هم چنان به قوت خود باقي است. اين منطقه در فصل زمستان زيستگاه مناسب هوبره است و درفصل پاييز و زمستان در آبگيرهاي اين دشت انواع پرندگان مهاجر؛ از قبيل انواع مرغابي وحشي، اردک، غاز، فلامينگو، بازهاي شکاري وباقرقره و... ديده مي شود. مسيله و کوير قم دو زيسگاه استان و بخشي از پارک ملي کوير را تشکيل مي دهند که مورد حفاظت قرار گرفته اند. وجود گونه هاي نادر جانوري نظير هوبره، آهو و امکان زيست جانوري مانند يوزپلنگ به اهميت حفاظت و حراست اين منطقه مي افزايد. حوزه مسيله قم حوزه مسيله مانند يک چهار ضلعي در جهت شمال باختري به جنوب خاوري قرار گرفته كه گودترين آن در ناحيه جنوب خاوري، درياي نمک يا درياي مسيله نام دارد. در شمال باختري اين حوزه، بلندي هاي آتشفشاني ساوه و زرند و در جنوب باختري آن بلندي هاي ساوه، قم و كاشان قرار دارند. دراين بخش از کوير ايران - که درمحدوده استان قم و در نزديکي استان تهران قرار گرفته است - جاذبه هاي بالقوه براي برنامه ريزي تورهاي گردشي کوير فراهم آمده است. در شمال خاوري اين حوزه، بلندي هاي رود شور، دوازده امام و سياه كوه واقع شده است. جنوب خاوري آن بريده تر و شامل بلندي هاي مرنجاب، سفيد آب، طلحه و ملک آباد است. بلندي هاي پيرامون حوزه، به هم متصل نيستند و بين آن ها، شكاف ها و دشت ها قرار دارد و اين حوزه را به نواحي اطراف مربوط مي كند. تنها بلندي هاي آتشفشاني گوشه شمال باختري، اين بخش از منطقه كويري را مسدود كرده است. حوزه مسيله در سمت باختر از طريق دره قره چاي به خارج راه دارد. در اين قسمت ارتفاعاتي در جهت شمال باختري به جنوب خاوري به موازات هم كشيده شده كه مركز آن ها در توده هاي آتشفشاني يا در تاقديس هاي دوران سوم زمين شناسي مانند: بلندي هاي كوه گوي داغ، باقرآباد، هندس و... است. کوه الوند (Alvand) اين کوه با ارتفاع 2182 متر در شهرستان قم، بخش نوفل لوشاتو، دهستان فردو و در 41 کيلومتري جنوب مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال خاوري - جنوب باختري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 59 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 15 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد کوه تخت گرشاوه(Takht Garshaveh) اين کوه با ارتفاع 2045 متر در محدوده شهرستان قم، بخش خلجستان، دهستان قاهان و در 47 کيلومتري شمال باختري مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال باختري - جنوب خاوري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 9 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 48 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. کوه چال (Chal) اين کوه با ارتفاع 2671 متر در محدوده شهرستان قم، بخش نوفل لوشاتو، دهستان فردو و در 42 کيلومتري جنوب مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه باختري - خاوري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 53 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 15 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. کوه زاقر(Zaqar) اين کوه با ارتفاع 2142 متر در محدوده شهرستان قم، بخش نوفل لوشاتو، دهستان کهک و در 37 کيلومتري جنوب باختري مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال باختري - جنوب خاوري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 50 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 17دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. کوه سخته(Sakhteh) اين کوه با ارتفاع 2475 متر در محدوده شهرستان قم، بخش نوفل لوشاتو، دهستان نيزار و در 57 کيلومتري جنوب باختري مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال خاوري - جنوب باختري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 22 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 20دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. کوه شمشک (Shemshak) اين کوه با ارتفاع 2584 متر در محدوده شهرستان قم، در 55 کيلومتري جنوب باختري مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال خاوري - جنوب باختري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 23 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 19دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. کوه گوجه(Gojeh) اين کوه با ارتفاع 3071 متر در محدوده شهرستان قم، بخش جعفرآباد، دهستان قاهان و در 70 کيلومتري باختر مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال خاوري - جنوب باختري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 6 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 39دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. کوه ماهو(Mahu) اين کوه با ارتفاع 2970 متر در محدوده شهرستان قم، بخش نوفل لوشاتو، دهستان نيزار و در 42 کيلومتري جنوب باختري مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال باختري - جنوب خاوري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 47 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 15دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. کوه پلنگابي كوه پلنگابي (پلنگ آبي) که 3154 متر ارتفاع دارد، در 48 كيلومتري جنوب باختري قم و در 8 كيلومتري جنوب باختري روستاي كرمجگان واقع شده است. اين كوه از شمال به مامو و از خاور به ارتفاعات غليق متصل مي شود. رودخانه هاي راونج ، دره باغ و ازنا از اين كوه سرچشمه مي گيرند. کوه خستک كوه خستک در 54 كيلومتري جنوب باختري قم و در جنوب روستاي سنجگان قرار گرفته است. اين کوه 2777 متر ارتفاع دارد و سرچشمه رودخانه هاي زواريان و سلماس مي باشد. خط آهن قم - اراک از دامنه هاي خاوري و جنوبي اين كوه مي گذرد. کوه سلطان سعد شاه كوه سلطان سعد شاه که 2930 مترارتفاع دارد، در 46 كيلومتري جنوب قم و در جنوب روستاي خاوه قرار گرفته است. اين كوه از جنوب به كوه لارها متصل است و رودخانه هاي فردو و وشنوه از آن سرچشمه مي گيرد. کوه هليل (Halil) اين کوه با ارتفاع 2276 متر در محدوده شهرستان قم، بخش نوفل لوشاتو، دهستان کهک و در 35 کيلومتري جنوب باختري مرکز شهرستان قم واقع شده است. جهت کوه شمال باختري - جنوب خاوري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 50 درجه و 48 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 20دقيقه پهناي شمالي قرار دارد. کوه لارها كوه لارها که3109 متر ارتفاع دارد، در 51 كيلومتري جنوب قم و در شمال روستاي رهق قرار گرفته است. رودخانه وشنوه قسمت عمده اي از آب خود را از اين كوه مي گيرد. كوه لارها از شمال به كوه سلطان سعدشاه و از جنوب باختري به كوه گرگ متصل مي شود. كوه جهارلي كوه جهارلي که در بخش شمال خاوري شهرستان قم قرار گرفته از سطح دريا 1094 متر ارتفاع دارد. جهت اين كوه از شمال باختر به جنوب خاور مي باشد. كوه مره كوه مره که در واقع بخشي از مرز مشترک بين اين استان با استان تهران است، اين کوه در شمال استان قم قرار گرفته است.
پاسخ : آشنایی با شهر قم رود خانه های قم عبارتند از: رودخانه قم رود رودخانه قره چاي قم رودخانه شورفشاپويه (Sur-e Fasapuyeh) رودخانه دره باغ (Darrehbaq) رودخانه زواريان (Zavariyan) رودخانه سولقان (Suleqan) رودخانه شورراهجرد (Sur-e Rahjerd) رودخانه شورقم رود (Sur-e Qomrud) رودخانه سياه آب آدران (Siyahab-e Aderan) رودخانه شاه چاي (Sahcay) رودخانه چاي خر رود (Cay-e xar rud) درياچه نمک درياچه حوض سلطان -------------------------------------- رودخانه قم رود اين رودخانه كه به نام هاي گل افشان، اناربار، لهل رود و لعل بار نيزمعروف است، از زردكوه بختياري سرچشمه مي گيرد و پس از طي 288 كيلومتر به درياچه نمک مي ريزد. اين رودخانه در ابتدا به نام دربند معروف بود و در محل اخته خون در جنوب باختري گلپايگان سدي بر روي آن احداث شده است. قم رود در محدوده شهرستان هاي گلپايگان، خمين، محلات، دليجان *و قم جاري است و اراضي اين نواحي را آبياري مي كند. رودخانه قره چاي قم رودخانه قره چاي از سراب هاي هفت عمارت، باغ جم، عباس آباد و پنجه علي در منطقه سربند اراک سرچسمه مي گيرد. اين رود بعد از مشروب كردن دهستان شراء از استان همدان، وارد شهرستان اراک مي شود. قره چاي پس از آبياري نمودن اراضي كشاورزي شهرستان اراک، در مسير خاوري – باختري وارد شهرستان تفرش مي شود و پس از دريافت آب رودخانه هاي گدذار و هزلفان و با عبور از جنوب ساوه، *درناحيه اي به نام پل دلاک به قم رود پيوسته و به درياچه قم مي ريزد. رودخانه شورفشاپويه (Sur-e Fasapuyeh) رود شور فشاپويه رودخانه اي دايمي است که 420 كيلومترطول دارد. اين رود در شهرستان هاي قم، تهران، ساوه، كرج، قزوين و خدابنده لو جريان داشته و از دامنه باختري كوه قره داغ واقع در دهستان سجاس رود، در 30 كيلومتري شمال خاوري قيدار سرچشمه ميگيرد و به نام خر رود از دهستان سجاس رود عبور کرده و به دهستان حومه از شهرستان قيدار (خدابنده) وارد ميشود و ضمن آميختن با ريزابه هاي بسيار از10 كيلومتري خاور شهر قيدار عبور ميكند و به نام چاي خر رود به دهستان خرقان باختري از شهرستان قزوين وارد ميگردد. در اين دهستان با رودخانه شور خرقان مخلوط ميشود و پس از قطع راه اتومبيل رو قزوين ـ همدان وارد دهستان خرقان خاوري ميگردد و با رودخانه*هاي آوج و كلنجين در هم مي آميزد و به سوي شمال خاوري جريان مييابد. پس از عبور از روستاي سكزناب (Sakkeznab) از دره خاوري كوه قرهقرقان (Qarehqorgan) عبور ميكند و به دهستان افشاريه وارد ميشود. دراين دهستان نخست با رودخانه اورونگاش مخلوط ميشود و سپس به صورت خشكرودي به دهستان رامند جنوبي و سپس به دهستان دشت آبي وارد ميگردد و پس از آميختن با ابهر رود به رود شورفشاپويه تغيير نام ميدهد. در اين جا به سوي جنوب متوجه ميشود و از باختر روستاي قشلاق حسين خاني ميگذرد و پس از طي حدود 8 كيلومتر به خاور منحرف ميگردد و از ميان شوره زار دامنه جنوبي ارتفاعات حلقه ور عبور ميكند و پس از گذشتن از دامنه خاوري كوه كردها (Kordha) به دهستان زرند از شهرستان ساوه داخل ميگردد و به سوي جنوب خاوري خط آهن تهران - قم، همچنين راه اتومبيل رو تهران ـ ساوه را قطع مي كند و به دهستان فشاپويه از شهرستان تهران وارد ميگردد. در اين دهستان نخست با قشلاق هفت تپه با رودخانه سرود مخلوط ميشود و سپس به موازات رودخانه كرج و به فاصله متوسط 10 كيلومتر به سوي جنوب خاوري روان ميگردد و با طي يک قوس بزرگ راستگرد از دهستان فشاپويه خارج و به دهستان قمرود از شهرستان قم وارد ميشود و سرانجام در 75 كيلومتري خاور قم به درياچه نمک ميريزد. شيب متوسط اين رود 4/0 درصد و مسير كلي آن جنوب خاوري است رودخانه دره باغ (Darrehbaq) دره باغ رودخانه اي فصلي به طول 45 كيلومتر است که در دهستان كهک،شهرستان قم جريان دارد. سرچشمه اين رودخانه دامنه شمالي كوه هاي پلنگابي (Palangabi) و قليق، 45 كيلومتري جنوب قم مي باشد. اين رودخانه در طول مسير از روستاهاي مسير كرميگان (Kermeigan)، بيرهند، ابرجس (Abarjes)، كهک (Kahak)، سيرو (Siru) و ورجان عبور مي کند و رودخانه فردو به آن ميريزد.رود دره باغ از ريزابه هاي قم رود و حوزه آن درياچه نمک قم است. شيب متوسط اين رود 5/3 درصد و مسير كلي آن شمالي است. رودخانه زواريان (Zavariyan) زواريان رودخانه اي فصلي است که در دهستان راهجرد خاوري، شهرستان قم جريان دارد. اين رود از دامنه خاوري كوه خستک (Xastak)، 51 كيلومتري جنوب باختري قم سرچشمه مي گيرد. اين رودخانه پس از سيراب ساختن روستاهاي زواريان، سلفچكان (Salafcekan)، عنايت بيگ،حسين آباد به طرف جنوب منحرف مي گردد و با دو پيچ نسبتاً بزرگ در 2 كيلومتري شمال روستاي بخشايش به تلخه رود ميريزد. رودخانه سولقان (Suleqan) رودخانه فصلي سولقان در شهرستان هاي تفرش و قم، استان هاي مركزي و قم جريان دارد. اين رودخانه از ارتفاعات 19 كيلومتري خاور تفرش طي ريزابه هاي متعدد سرچشمه گرفته و ضمن عبور از دهستان قاهان با رودخانه وزوا مخلوط ميشود و پس از ورود به شهرستان قم در حدود روستاي آوه محو و ناپديد مي شود. مازاد آب اين رودخانه در فصل هاي پر باران به قره سو ميريزد. رودخانه شورراهجرد (Sur-e Rahjerd) رودخانه شورراهجرد يک رودخانه فصلي به طول 28 كيلومتر است که در دهستان راهجرد خاوري، شهرستان قم جريان دارد. اين رود از دامنه كوه خستک (Xastak) 48 كيلومتري جنوب باختري قم سرچشمه مي گيرد. شورراهجرد از ريزابه هاي قره سو و حوزه آن درياچه نمک قم است. شيب متوسط اين رود 6/1درصد و مسير كلي آن خاوري است. رودخانه شورقم رود (Sur-e Qomrud) رودخانه شور قم رود رودي فصلي با طول 15 كيلومتر است. اين رود در دهستان قمرود، شهرستان قم جريان دارد و از 16 كيلومتري شمال باختري قم سرچشمه مي گيرد. شور قم رود از ريزابه هاي رودخانه لک شور و حوزه آن درياچه نمک قم است. شيب متوسط اين رود 1 درصد و مسير كلي آن شمال خاوري است. رودخانه سياه آب آدران (Siyahab-e Aderan) رودخانه سياه آب آدران شاخه اي از رودخانه كرج است. اين رودخانه در شهرستان هاي كرج، تهران و قم، استان هاي تهران و قم جريان دارد. رودخانه شاه چاي (Sahcay) رودخانه شاه چاي شاخه اي از رودخانه كرج است که در شهرستان هاي كرج، تهران، قم و در استان هاي تهران و قم جريان دارد رودخانه چاي خر رود (Cay-e xar rud) اين رودخانه شاخه اي از رودخانه شور فشاپويه است که در شهرستان هاي قم، تهران، ساوه، كرج و قزوين جريان دارد. درياچه نمک درياچه نمک كه در واقع بخشي از كوير نمک ايران است، در خاور قم واقع شده و بقاياي درياچه خشک شده قديمي است كه با تبخير تدريجي آب، املاح فراواني در داخل آن رسوب نموده است. در بعضي نقاط كوير نمک رشته هاي منفردي از كوه هاي اطراف پيش آمده و نواحي كوهستاني خيلي خشک را تشكيل داده است. در اين درياچه فقط در فصل زمستان آب يافت مي شود و در فصل تابستان به جاي آب، ورقه هاي نمک جلب نظر مي كند. هوا در اين ناحيه خيلي خشک است و اختلاف درجه حرارت شب و روز آن به 70 درجه سانتي گراد مي رسد.به همين علت، سنگ كوه هاي آن بر اثر اختلاف درجه هوا متلاشي شده و به صورت سنگ ريزه و شن در آمده است. در موقع وزش باد، توده هاي عظيم شن مانند امواج دريا به حركت در مي آيد و تپه ماهورهاي موقتي را تشكيل مي دهد،ارتفاع برخي از اين تپه ها به 40 متر و طول برخي از آن ها به چند كيلومتر مي رسد. درياچه حوض سلطان درياچه حوض سلطان كه به درياچه ساوه، قم و درياچه شاهي هم معروف است،در شمال خاور شهرستان قم واقع شده است. رشته كوه هاي البرز در شمال اين درياچه واقع شده است. مساحت اين درياچه به علت عدم تعادل تغذيه و تبخير آب، در طول سال متغير است و وسعت و شكل درياچه متناسب با ورود آب و ميزان بارندگي در فصول مختلف سال متفاوت است. در مواقع بارندگي و ذوب برف هاي ارتفاعات اطراف، چون بر ميزان آب ورودي افزوده مي شود, وسعت آن زياد و در غير از اين ايام وسعت آنكاهش مي يابد. بدين ترتيب سطح آب درياچه پيوسته در نوسان است. در مواقع پر آبي سطح درياچه گسترش مي يابد و آب آن، زمين هاي پست، شوه زار و باتلاقي پيرامون خود را مي پوشاند و درياچه بزرگي به طول 80 و پهناي 60 كيلومتر تشكيل مي دهد كه به نام درياچه حوض سلطان يا كوير نمک مشهور است. رودهاي متعددي به اين درياچه وارد مي شوند كه بيش تر از زمين هاي شوره زار و نمكي اطراف عبور مي كنند.
پاسخ : آشنایی با شهر قم قم قدم به قدم در کویر فرو می‌رود وجود شرایط اقلیمی خشک و کاهش نزولات آسمانی همچنین پایین رفتن آبهای زیرزمینی و عدم توجه کافی به توسعه فضای سبز موجب شده که پیشروی کویر به سمت قم شدت گیرد. در حالیکه از دشت پرشکوه مسیله جز نامی باقی نمانده و دامنه بیابان زایی تا 30 کیلومتری شهر قم رونما شده است؛ هر روز به‌اندوخته‌های آب زیرزمینی محتاج‌تر می‌شویم؛ اگر از دشتهای حاصلخیز و منابع طبیعی قم عملا چیزی جز نامشان باقی نمانده است؛ اگر می‌بینیم که مراتع قم با اندک بارانی شاهد وقوع سیل می‌شوند؛ اگر ریزگردها و غبارهای عربی مهمان ناخوانده ریه‌های مردم می‌شوند و اقتصاد، آموزش و... را به تعطیلی می‌کشانند، همه و همه نشانه آن است که تراز بوم‌شناختی یا اکولوژیکی این استان منفی شده و کفگیر اندوخته‌های طبیعی مدت‌هاست که به ته دیگ خورده است. مصیبت سیل سال‌های گذشته در قم که با خسارتهای فراوانی همراه بوده، یکی از ده‌ها مواردی است که وخامت بیابان‌زایی را به ما نشان می‌دهد؛ وخامتی که حالا با جریان تغییر اقلیم و خشکسالی به همراه الزامات تبعیت از اقتصاد بازاری ممکن است ابعادی خطرناکتر و برگشت‌ناپذیرتر هم پیدا کند. در سال‌های اخیر مسئله بیابان‌زایی در استان قم به یک نمایش غم‌انگیز تبدیل شده تا جایی که پدیده زایش بیابان در برخی از روستاهای این استان، نظام معیشتی را مختل کرده و به فروپاشی ساختارهای فرهنگی و اجتماعی منجر شده و به دنبال آن فقر و بیکاری و مهاجرت را متوجه جمعیت روستایی این استان کرده است. بیابان‌زایی پدیده‌ای است که بسیار خزنده عمل می‌کند، به طوری که اثرات ناشی از تخریب منابع طبیعی برای عامه مردم ملموس نیست. از سویی دیگر نتایج بیابان‌زایی همیشه به صورت ثابت و یکنواخت آشکار نمی‌شود بلکه پیامدهای مختلفی در مناطق گوناگون دارد. هجوم ماسه‌های روان و خسارت ناشی از آن به کانونهای جمعیتی و...، کاهش حاصلخیزی و توان تولید اراضی زراعی و عرصه‌های منابع طبیعی، تشدید شوری‌زایی و زهدارشدن اراضی، کاهش کمی و کیفی آبهای زیرزمینی، افزایش سیل خیزی، تشدید آلودگی‌های زیست محیطی، کاهش تنوع زیستی، هدررفت منابع پایه، ناپایداری نظام تولید و تهدید منابع معیشت و... از مهمترین آثار زیانبار این پدیده است. نیمی از اراضی قم در معرض بیابان‌زایی بیابان زایی که از آن به عنوان تخریب زمین ها در مناطق خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب تحت تأثیر عوامل اقلیمی و انسانی یاد می‌شود، می‌تواند باعث از بین رفتن پوشش گیاهی و پیدایش شرایط بیابانی شود و بر گسترش و قلمرو بیابان بیافزاید.این مسئله در استان قم به لحاظ دارابودن شرایط اقلیمی خشک بسیار حائز اهمیت است و حتی به گفته مدیرکل منابع طبیعی استان قم، حدود نیمی از اراضی این استان در معرض خطر بیابانی‌شدن قرار دارند. احمد عفتان در گفتگو با خبرنگار مهر در قم، مساحت استان قم را یک میلیون و 123 هزار و 800 هکتار اعلام کرد و گفت: وسعت اراضی بیابانی در قم بیش از 176 هزار هکتار محاسبه شده است که حدود 15 درصد از مساحت این استان را در بر دارد. وی ادامه می‌دهد: متأسفانه بیش از 470 هزار هکتار از اراضی استان قم در معرض بیابان‌زایی قرار دارند. عفتان با اشاره به شناسایی سه کانون مهم فرسایش بادی در استان قم تصریح می‌کند: 98 هزار و 125 هکتار از اراضی این استان در این سه کانون فرسایش بادی قرار دارند که از این میزان، منطقه کوه نمک در شمال غربی قم با 37 هزار و 500 هکتار، منطقه حسین آباد میش مس با 19 هزار و 375 هکتار و منطقه مسیله واقع در شمال شرق قم با 41 هزار و 250 هکتار، این اراضی را تشکیل می‌دهند. مدیرکل منابع طبیعی استان قم ادامه می‌دهد: مطالعات نشان می‌دهد که بیشترین عامل فرسایش در محدوده استان قم با توجه به میزان بارندگی و موقعیت اقلیمی، فرسایش بادی است. تخریب زیستگاه‌های طبیعی حفظ بوم سازگان‌های بیابانی به منظور احترام به گونه‌های خلاق زمین، لازم و خردمندانه است اما در سال‌های اخیر پدیده خشکسالی و بیابان زایی اثرات نامطلوبی بر زیستگاه‌های طبیعی استان گذاشته است.مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قم در گفتگو با خبرنگار مهر در قم به آثار زیانبار بیابان‌زایی بر روی زیستگاه‌های حیوانات و پرندگان اشاره کرد و گفت: از نظر زیستگاهی و حیات وحش حیوانات و پرندگان، برخی مناطق بیابانی و در معرض بیابان‌زایی از جمله دشت مسیله از قدیم الایام زیستگاه آهو و جبیر و گوره خر آسیایی و ایرانی بوده و حتی گزارش‌هایی از وجود یوزپلنگ وجود دارد اما در حال حاضر به علت خشکسالی و کاهش منابع آبی و از بین رفتن زیستگاه‌ها، تعداد این گونه حیوانات بسیار کم و نادر است. علیرضا نجیمی در عین حال خاطرنشان کرد: قابلیت زیستگاهی این منطقه برای حیوانات ذکرشده همچنان به قوت خود باقی است و ما در صدد اجرای طرح‌هایی برای احیای گونه در زیستگاه هستیم. غصب حقابه کشاورزان مهمترین عامل بیابان‌زایی بر کسی پوشیده نیست که مطالعه و ساخت و بهره‌برداری از سد و عدم مدیریت بهینه در اختصاص آب مورد نیاز کشاورزان، اثرات بسیار ناسازگاری بر آبخیزها و اراضی کشاورزی و باغات داشته و خواهد داشت. پیامدهای ناگوار این مسئله در استان قم بسیار مشهود است و اگر از بزرگترها در مورد وصف زیبایی دشت مسیله سئوال شود آن وقت خواهند گفت که امروز چه بلایی بر سر این منطقه آمده است. غصب حقابه صدها کشاورز و باغدار پایین دست سدها که ابزاری برای احقاق حقوقشان ندارند منجر به ناپایداری اکولوژیکی، اجتماعی، اقتصادی و زیستی شده و دستاورد نامبارک این اقدام باعث شوری و زهدارکردن اراضی کشاورزی و باغات در پایین دست شده است. در همین زمینه رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قم حجم حقابه‌های کشاورزان و باغداران قمی را حدود 500 میلیون متر مکعب اعلام می‌کند و می‌گوید: این حجم حقابه‌ها از دو حوزه قره‌چای و قمرود مورد استفاده کشاورزان قرار می‌گرفت.رضا سیار ادامه می‌دهد: با قطع این حقابه‌ها برداشت از آبهای زیرزمینی بیشتر شد که عواقب زیانباری برای استان قم در پی داشته و دارد. برداشت بی‌رویه آبهای زیرزمینی در گذشته بیشتر منابع آب آشامیدنی مردم قم از سد 15 خرداد تأمین می‌شد اما در سال‌های اخیر به دلیل خشکسالی‌های متوالی و عدم مصرف بهینه آب، حجم ذخیره آب این سد به پایان رسیده و مسئولان استان مجبور به تأمین آب مورد نیاز مردم از طریق برداشت‌های زیرزمینی شدند و حتی چاه‌های جدیدی در مناطق مختلف استان حفر کرده‌اند. این بی‌تدبیری مسئولان دست‌اندرکار استان در زمینه فرهنگ سازی مصرف بهینه آب نیز مزید بر علت شده و نهادهای مسئول زمانی دست به کار شده‌اند که قم در اوج بحران کم‌آبی قرار دارد و اگر هم پیش از این فعالیت‌هایی صورت گرفته، بسیار اندک بود و یا به تغییر نگرش شهروندان در مصرف بهینه آب و صرفه جویی کمکی نکرده است. البته مسئولان استان قم بر سر دو راهی قرار دارند و باید میان دیدگاه‌های تجاری که بیشتر باعث افت کارایی زمین، افزایش خشکسالی‌های شدید، قحطی، سیل و کم آبی می‌شود و زندگی آینده یکی را انتخاب کنند، چراکه چالش‌های پیش روی آنها به سمت ثبات و پایداری باید سوق یابد و البته زندگی آینده مردم به مراتب مهم‌تر است اما این به معنای فراموش کردن محیط زیست طبیعی و پایداری شرایط توسعه‌ای نیست. ناگفته نماند در سال آبی 88- 89 استان قم با 47 درصد کمتر از میانگین ریزش‌های آسمانی، خشکسال‌ترین سال را در بین استان‌های کشور تجربه کرده است. سهم انسان در رونق مرگ‌آفرین دیدگاه‌های تجاری مسئله پیشروی بیابان زمانی ابعاد تاسف‌بار به خود می‌گیرد که صرف نظر از عوامل اقلیمی و محیطی (گرمای هوا، خشکسالی، وزش باد و...) که منابع طبیعی استان را دچار دگرگونی می‌کند، خود انسان نیز در تقویت این رونق مرگ‌آفرین سهیم بوده و مشارکت دارد. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قم در این رابطه اظهار داشت: رشد فزاینده جمعیت بر منابع پایه استان فشار وارد کرده و نتیجه آن به بهره‌برداری بیش از حد مجاز از منابع آبهای زیرزمینی و بیلان منفی دشت و در نتیجه افت سطح سفره‌ها منجر شده است.علیرضا نجیمی آلودگی آبهای زیرزمینی از طریق پساب‌های صنعتی و شهری و کشاورزی را از دیگر عوامل انسانی تخریب محیط زیست طبیعی برشمرد و گفت: چرای بیش از حد دام، قطع درختان و پوشش گیاهی برای بهره‌برداری افراد بومی جهت تأمین سوخت، بهره‌برداری نامناسب از اراضی شیب‌دار کشاورزی، تخریب زمین در اثر برداشت غیراصولی از معادن و... از جمله عوامل انسانی است که در روند بیابان‌زایی تأثیر قابل توجهی دارد. ضرورت اجرای طرح جلوگیری از پیشروی بیابان نتایج و اثرات منفی پیشروی بیابان ایجاب می‌کند که برنامه کنترل فرسایش بادی و تثبیت ماسه‌های روان از سوی دستگاه‌های ذی ربط به اجرا درآید. در این زمینه مدیرکل منابع طبیعی استان قم از اجرای این برنامه در مناطق بیابانی قم خبر داد و گفت: فعالیتهای اجرایی پیش بینی شده در این برنامه مبتنی بر مطالعه و جامع‌نگری خواهد بود که در قالب طرحهای اجرایی ساماندهی می‌شوند. احمد عفتان ادامه داد: این برنامه به دنبال آن است که پس از اجرا، کانونهای بحرانی تحت تأثیر طوفان‌های ماسه‌ای تحت کنترل در آمده و امنیت نسبی در بخش‌های اقتصادی و اجتماعی این مناطق حاکم شود و با اقدامات حفاظتی در مناطق همجوار کانونهای بحرانی، از گسترش آنها جلوگیری شود همچنین با اعمال مدیریت علمی بر عرصه‌های احیا شده، تداوم و پایداری آنها در جهت بهبود اکوسیستم منطقه تضمین شود. وی اولویت دادن به اقدامات پیشگیرانه از طریق فرهنگ سازی و اقدامات قانونی، کنترل فرسایش بادی در محدوده کانونهای بحرانی، فراهم آوردن زمینه‌های هرچه بیشتر مشارکت مردم در برنامه‌ریزی و اجرا، به‌کارگیری هرچه بیشتر بخش خصوصی از طریق افزایش ظرفیت‌های پیمانکاری، جامع‌نگری در تهیه و اجرای طرح‌ها، استفاده از دستاوردهای علمی تحقیقاتی ملی و بین‌المللی، استفاده از فرصت‌های طبیعی و خدادادی جهت کاهش خسارات خشکسالی و همکاری با سایر دستگاه‌های استان را از جمله سیاست‌های اجرایی این برنامه‌ها عنوان کرد. اعتبارات بیابان‌زدایی محدود است وی به تشریح برنامه کنترل فرسایش بادی و تثبیت ماسه‌های روان پرداخت و گفت: تهیه بذر، ولید نهال، بذرکاری، بذرپاشی، نهال‌کاری و قلمه کاری را از مهمترین فعالیتهای اجرایی کنترل بیولوژیکی در این طرح است. عفتان در مورد فعالیتهای کنترل فیزیکو شیمیایی افزود: در مناطق بحران‌زا که تپه‌های ماسه‌ای بسیار فعال هستند و امکان استقرار اولیه پوشش گیاهی بدون اقدامات حمایتی میسر نیست به منظور تثبیت موقت این عرصه‌ها و ایجاد فرصت مناسب برای استقرار و رشد گونه‌های گیاهی از مالچ پاشی یا احداث بادشکن غیر زنده استفاده می‌شود. وی ایجاد بادشکن در اطراف مزارع را یکی از مهمترین برنامه‌های جلوگیری از پیشروی بیابان دانست و اظهار داشت: هدف از اجرای این طرح، احداث بادشکن‌های زنده با استفاده از درختان و درختچه‌ها در اطراف مزارع و اراضی کشاورزی با مشارکت مردم است تا همزمان با تقلیل سرعت باد، خطر بادزدگی و فرسایش بادی را در سطح اراضی کشاورزی کاهش دهد. مدیرکل منابع طبیعی استان قم اعتبارات برنامه جلوگیری از پیشروی بیابان در استان قم را محدود دانست و تصریح کرد: در سال گذشته حدود 60 میلیون تومان به این طرح اختصاص یافت و امسال با اینکه این رقم به 260 میلیون تومان رسید اما هنوز هم با مشکلات پیش رو همخوانی ندارد. وی اضافه کرد: تاکنون حدود 450 هکتار از اراضی بیابانی حاشیه روستاهای استان قم درخت‌کاری شده است.عفتان با تأکید بر اجرای طرحهای حفاظت از عرصه‌های منابع طبیعی استان تصریح کرد: جلوگیری از بوته‌کنی و ورود دام به عرصه‌هایی که بر اثر عوامل طبیعی یا انسانی، پوشش گیاهی آن ضعیف شده و نیاز به حمایت دارد، به مثابه پیشگیری قبل از درمان است زیرا در این عرصه‌ها شرایط برای بازگشت به حالت تعادل وجود دارد و با اقدامات حفاظتی از جمله افزایش آگاهی‌های عمومی به منظور جلب مشارکت مردم به ویژه ساکنین مناطق بحرانی یا قرق عرصه‌های در معرض تخریب، نیازی به اجرای پروژه‌های پرهزینه در آینده نخواهد بود. انتقال پساب ورامین، بارقه امیدی بر دل کویرنشینان در این هیاهوی تنش‌زای بحران کمبود آب و پایین رفتن سطح آب سفره زیرزمینی و به دنبال آن خطر مرگ ابدی خاک‌های بی‌جان مسیله بود که ناگهان خبرهای خوشی بر روح ترک خورده کویر دمید و بارقه امیدی بر دل غم زده کویرنشینان شد. طرح انتقال پساب از دشت ورامین به دشت مسیله همان خبری بود که مسئولان با ذوق و اشتیاق وافری مطرح کردند و نمایندگان مجلس و دولت که از قبل پیگیر این طرح بودند، برای به ثمر رسیدن آن مصمم‌تر شدند. نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی در این زمینه به مهر گفت: حداقل میزان پساب قابل انتقال از دشت ورامین به دشت مسیله سالانه 60 میلیون متر مکعب تصویب شده است. حجت‌الاسلام علی بنایی در مورد اجرای این طرح گفت: هر چند که قرار شد بودجه اجرای این طرح در سال آینده اختصاص پیدا کند اما بنا شد در شش ماهه دوم امسال عملیات اجرایی این طرح با اختصاص اعتبارات استانی آغاز شود. وی با اشاره به مزیت اجرای این طرح اظهار داشت: در حال حاضر به علت کمبود آب مورد نیاز و تداوم خشکسالی، دشت مسیله به اراضی خشک و بی‌آب و علف تبدیل شده است و اجرای طرح انتقال پساب از ورامین به دشت مسیله می‌تواند این منطقه را از مرگ نجات دهد. بنایی بر لزوم توجه بیش از پیش مسئولان امر به اجرای این پروژه در زمان مقرر تأکید کرد و گفت: البته باید در تهیه طرح به این نکته توجه داشت که مقرون به صرفه‌ترین راه انتقال مورد بررسی قرار گیرد. اما در اینجا باید به این نکته توجه داشته باشیم که اگر احساس شود با اضافه کردن آب به خاک می‌توان بیابان را به زمین‌های کشاورزی تبدیل کرد دچار اشتباه تاریخی شده‌ایم و چه بسا برای همیشه باید احیای خاک را به فراموشی بسپاریم، چراکه احیای این خاک‌ها سالیان سال طول می‌کشد و اگر بخواهیم زودتر به نتیجه برسیم باید بررسی‌های دقیق علمی در این زمینه صورت گیرد. سازمان‌های مردم نهاد در خواب زمستانی در اینجا باید به نقش تشکل‌های زیست محیطی و سازمان‌های مردم نهاد در حوزه محیط زیست اشاره شود که این تشکل‌ها از کارایی مناسبی برخوردار نیستند و این در حالی است که سازمان‌های مردم نهاد به خاطر ماهیت شان یکی از بسترهای مفید برای رشد آگاهی‌های مردم در راستای حفاظت از محیط زیست و تشویق مردم به همفکری و همکاری در این حوزه هستند، اما متأسفانه این تشکل‌ها در خواب زمستانی هستند. از سویی دیگر اهمیت حفاظت از منابع طبیعی به عنوان بستر حیات و توسعه پایدار موضوع مهمی است که دست اندرکاران امور باید با بهره گیری از ظرفیت‌های رسانه‌های جمعی و حتی دستگاه‌های دولتی که مسئولیت آموزش و پرورش و ارتباط بیشتر با مردم دارند آن را فرهنگ سازی کنند. وقتی کبک بیابان‌زایی خروس می‌خواند! همان گونه که اشاره شد بحران حرکت شن‌های روان در استان قم بسیار جدی است و باید با عزم ملی و اختصاص اعتبارات لازم برای جلوگیری از پیشروی بیابان اقدام جدی انجام داد، اما به نظر می‌رسد حجم اعتبارات اختصاص یافته با مشکلات و آسیب‌های پیش رو همخوانی ندارد. این شاید آخرین فرصت برای ما و بیش از یک میلیون انسان ساکن در شهرها و روستاهای استان قم باشد که مستقیما از تبعات بیابان‌زایی متأثر شده و کارمایه‌هاشان در برابر چشمشان دارد به یغما می‌رود... . بیان این نکته خالی از لطف نیست که در حال حاضر کبک بیابان‌زایی خروس می‌خواند و اگر مسئولان امر توجه ویژه‌ای نسبت به این پدیده نداشته باشند، ای بسا در آینده‌ای نه چندان دور باید شاهد مدفون شدن بسیاری از روستاهای استان قم در زیر تلی از ماسه‌های بادی و شن‌های روان باشیم و حتی خطر رونمایی از پیشروی بیابان در خود شهر قم امری دور از انتظار نیست!
پاسخ : آشنایی با شهر قم ارتفاعات مهم استان با توجه به وضعیت چینه شناسى قم، استان قم در خط القعر استان هاى مجاور واقع شده است که وجود ارتفاعات در قسمت جنوب و جنوب غربى باعث پیدایش آب و هواى نیمه مرطوب و کوهستانى و روستاهاى سرسبز گشته است. از مهم ترین ارتفاعات استان می‌توان به کوه سخت حصار، کوه آله، کوخ تخت سرحوض، کوه کلاه قاضى، کوه خضر، کوه دو برادران، کوه ولیجا، کوه گلستانى و کوه آقانظر اشاره کرد و کوه هاى دیگرى هم در اطراف قم قرار گرفته اند که داراى ارتفاع چندانى نمیباشند و عبارتند از : کوه تیره، کوه کرمجگان، کوه وشنوه، و کوه فردو. نواحى کوهستانى این نوع خاص اکوسیستم را عمدتا در نواحى جنوب و جنوب غربى استان می‌توان یافت و به طور کلى این نواحى ارتفاع بیش از 1500 متر از سطح دریا را شامل می‌شود و بیشترین حجم بارش استان در این مناطق بوده و منشا جریان رودهاى فصلى و در واقع پایگاه تمرکز جمعیت روستایى استان میباشد. پوشش گیاهى منطقه تقریبا غنى و به صورت پوشش است کوهستانى است و درختچه هاى بادام کوهى، ازگیل و پسته وحشى از شاخص هاى گیاهى این مناطق بشمار می‌رود. از جانواران منطقه می‌توان به : کل و بز، گربه وحشى، گرگ، شغال، روباه، تشى، خوک وحشى و... و پرندگانى نظیر شکاری ها و برخى پرندگان پاسرى فرم اشاره کرد مانند: عقاب دشتى، دلیجه، شاهین، کرکس، انواع گنجشک و... از مهم ترین نوحى کوهستانى استان می‌توان به منطقه شکار ممنوع پلنگ دره اشاره کرد که با وسعتى معادل 36،000 هکتار در جنوب غربى قم در 50 کیلومترى این شهرستان قرار دارد. وجود ارتفاعاتى از جمله کوه آله و سخت حصار از ویژگ هاى توپوگرافى منطقه محسوب می‌شود و وجود چشمه سارهاى فراوان و مناظر طبیعى زیبا از ویژگی هاى تفرجى منطقه بحساب میآید. پوشش گیاهى مناسب که از شاخص ترین گونه ها می‌توان به انواع گرامینه ها، گز- بادام کوهى (بادامچه) گون- کلاه میرحسن اشاره کرد و تنوع جانورى مناسب از قبیل : کبک- تیهو- بلدرچین- کل و بز- قوچ و میش- گرگ- گراز- شغال و روباه از پارامترهایى است که در صورتى که مورد محافظت قرار گیرند می‌تواند در زمره مناطق خوب کشور باشد. این منطقه در آینده اى بسیار نزدیک به منطقه حفاظت شده تبدیل خواهد شد. نواحى مرتعى و دامنه ها این نواحى در جنوب و جنوب غربى استان و در پاى ارتفاعات ذکر شده قرار دارد و جنس آن بیشتر از رسوبات ریز دانه و مخروط افکنه هاى بزرک و کوچک است و پوشش گیاهى مرتعى منطقه با وسعتى حدود نهصد هزار هکتار شامل 2 درصد مراتع درجه یک، 8 درصد مراتع درجه دو، 24 درصد مراتع درجه سه، و 66 درصد مراتع درجه چهار میباشد. گونه هاى گیاهى با توجه به شرایط اقلیمى منطقه شامل: انواع گرامینه ها، درمنه، کله میر حسن، کنگر، گون، ریواس، تاغ، گز و شیرین بیان را می‌توان نام برد. این مناطق زیستگاه مناسبى براى جانورانى نظیر: آهو، قوچ و میش، خرگوش و پرندگانى نظیر کبک و تیهو و انواع خزندگان مانند: مار، انواع مارمولک، بزمجه و لاک پشت میباشد. ناهمواری های استان الف – نواحی کوهستانی ب – نواحی پایکوهی پ – دشت ها ت – غارها استان قم در قلمرو کویر مرکزی ایران واقع شده است و بین 900 تا 1500 متر از سطح دریای آزاد ارتفاع دارد. مناطق دشتی استان قم با شیب ملایمی با شیب ملایمی از غرب شرق به سمت منطقه کویر مرکزی گسترش می یابد رسوبات نرم و قابل نفوذ ابتدای این دشت، خاک و سفره آب های زیر زمینی مناسبی را در یک مکان پدید آورده است. برخی از نواحی استان قم که به طور مشخص در جنوب شرقی استان تهران واقع شده است و ارتفاعی کمتر از 900 متر دارد به دلیل ارتفاع اندک، بارش ناچیز، اقلیم نامساعد و زمین های شور بخشی از کویر مرکزی ایران به شمار می رود و از نظر استفاده از زمین مطلوبیت چندانی ندارد، به همین دلیل خالی از جمعیت است و به حاشیه دریاچه نمک یا مسیله معروف و از نظر جاذبه های جهانگردی کویری بسیار جالب توجه است. ارتفاعات استان از قم دنباله رشته کوه های مرکزی ایران است که قسمتی از آن از الونه شروع شده است و امتداد آن تقریباً موازی کوه های زاگرس است که به بلوچستان ختم می شود ارتفاعات محدوده استان قم عمدتاً بخشی از کوهستان اردهال را در بر می گیرد. کوهستان اردهال در شهرستان قم، کاشان و محلات واقع شده است و قسمت جنوب استان قم را در بر می گیرد و مهم ترین ارتفاعات آن کوه پلنگ آبی، کوه خشک، کوه سلطان سعد شاه، کوه دارها است. این کوهستان در حقیقت دنباله شمالی کوهستان کرکس محسوب می گردد، از سوی شرق به جاده قم – کاشان، از جنوب به جاده کاشان – ورکان، از غرب به جاده اصفهان به قم و از شمال به دامنه های مشرف به شهرستان قم محدود می شود و ناحیه های نیزار، راونج، کهک و قنوات را در بر می گیرد. الف – نواحی کوهستانی: این نواحی بیش از 2500 متر از سطح دریاها ارتفاع دارند و اغلب در جنوب و غرب استان واقع اند و به علت جذب رطوبت و دمای پایین تر دارای اهمیت بسیاری هستند. 1 – ارتفاعات جنوب: در جنوب استان ارتفاعات اردهال قرار دارد که دارای قللی با ارتفاع بیش از 3000 متر است. بلندترین نقطه استان کوه غلیق است که در میان ارتفاعات اردهال با ارتفاع 3176 متر قرار دارد. کوه های بلند دیگر این ارتفاعات عبارت است از: کوه لارها، کوه کرک، کوه پلنگ آبی، کوه مامو، کوه پلنگ آبی و کوه مامو جز 16 ارتفاعات اردهال می باشد و در جنوب غرب استان قم قرار دارد، کوه سلطان سعد شاه و کوه کلاه قاضی نیز در جنوب قم قرار دارد. کوه لارها: این کوه در 51 کیلومتری جنوب قم و در شمال روستای رهق قرار گرفته است و 3109 متر ارتفاع دارد. رودخانه وشنوه قسمت عمده ای از آب خود را از این کوه می گیرد. کوه لارها از شمال به کوه سلطان سعدشاه و از جنوب غربی به کوه گرک متصل می شود. کوه سلطان سعد شاه: این کوه در 46 کیلومتری جنوب قم و در جنوب روستای خاوه قرار گرفته و 2930 متر ارتفاع دارد. این کوه از جنوب به کوه لارها متصل است و رودخانه های فردو و وشنوه از آن سرچشمه می گیرد. کوه کلاه قاضی: این کوه در جنوب قم و در طرف قبله قرار دارد، همه سنگ آن کوه از گچ تشکیل شده است و گچ شهر قم از این کوه تامین می شود. چون دارای گچ سفید مرغوبی است. 2 – ارتفاعات غرب: در غرب استان قم، دامنه های شرقی ارتفاعات مشرف به تفرش قرار دارد که بعضی از قله های آن در استان، دارای بیش از 2500 متر ارتفاع هستند؛ مانند: کوه خاکو با ارتفاع 2600متر. 3 - ارتفاعات جنوب غرب: در جنوب غرب استان قم، ارتفاعاتی با بیش از 2500 متر ارتفاع وجود دارند؛ مانند: کوه پلنگ آبی (3154) متر که جزء اتفاعات اردهال می باشد، کوه سخت حصار (2756) متر، کوه خشک (2777 متر) و کوه یزدان. کوه پلنگ آبی: این کوه در 48 کیلومتری جنوب غربی قم و در 8 کیلومتری جنوب غربی روستای کرمجگان واقع شده و دارای 3154 متر ارتفاع است. رودخانه های راونج، دره باغ و ازنا از این کوه سرچشه می گیرند. این کوه ا ز شمال به کوه مامو و از شرق به ارتفاعات غلیق متصل متصل می شود. کوه خشک: این کوه در 54 کیلومتری جنوب غربی قم و در جنوب روستای سنجگان قرار گرفته است و 2777 متر ارتفاع دارد. این کوه سرچشمه رودخانه های زواریان و سلمان است. خط آهن قم – اراک از دامنه های شرقی و جنوبی این کوه می گذرد. کوه یزدان: این کوه در جنوب غربی قم واقع است، دارای چندین چشمه است ولی قابل زراعت نیست و گیاه ریواس نیز در این کوه می روید و تاریخ گفته شده در زمانی که ایل اشعری وارد این شهر شدند حاکم این مکان که منزل او در مزرعه ابرستجان بوده اسمش یزدان فاذار بوده و این کوه مرتع مخصوص حیوانات او بوده به این خاطر این کوه به نام کوه یزدان است. 4 – ارتفاعات اطراف شهر قم: کوه های اطراف شهر قم نسبتاً کم ارتفاع اند؛ برای مثال در شمال غربی شهر قم کوه نمک و در غرب این شهر کمر کوه با ارتفاع 1609 متر واقع شده اند و هم چنین در شرق آن کوه دو برادران و در جنوب شرق کوه خضر قرار دارد. کوه دو برادران: در شرق قم واقع است. هیچ چشمه ای ندارد و نزدیک کوه خضر است. و شکل این کوه، دو کوه است که به یکدیگر چسبیده و اتفاع و شکل هر دو مثل همدیگر است که گویا معمار با قرینه و قاعده هر دو را مثل هم بنا کرده است. کوه خضر: در جنوب شرقی شهر قم واقع است. در بالای آن کوه مسجد چهار صفه قرار دارد. مردم قم برای زیارت به آن مسجد می روند و می گویند که حضرت خضر یک مدتی در این کوه زندگی می کرده است و جای پای این حضرت در روی کوه قرار دارد. ب – نواحی پایکوهی: این نواحی نیز بیشتر در پای ارتفاعات جنوب و غرب استان قرار دارند و از رسوبات ریز و درشت به شکل مخروط افکنه های بزرگ و کوچک ساخته شده اند. به علت نفوذ پذیری زیاد این رسوبات، از سفره های آب زیرزمینی غنی است و به همین دلیل نواحی پایکوهی از نظر استقرار سکونتگاه های روستایی و توسعه کشاورزی، به خاطر امکان حفر چاه قنات – دارای اهمیت خاصی است.
پاسخ : آشنایی با شهر قم دریاچه حوض سلطان که با مساحتی حدود 330 کیلومتر مربع ، به " دریاچه ی قم " ، " دریاچه ی شاهی " و " دریاچه ی ساوه " نیز مشهور است ، در جهت غربی – شرقی در شمال غربی دریاچه نمک و شمال استان قم قراردارد . برخی با توجه به نام ساوه که به آن داده اند، آن دریاچه را به حوض سلطان منتسب کرده اند، از جمله گوبینو; و دیولافوآ در سفرنامه های خود می نویسند احتمالاً این دریاچه ممکن است بخشی از دریای بزرگ ساوه بوده باشد که در روز تولد پیغمبر (ص) خشک شده و این نشانه ای از ظهور پیغمبر اسلام بوده است . دریاچه حوض سلطان با مناظر گوناگون و دیدنی خاص خود در ساعات مختلف روز و در فصل های گوناگون ، زیبایی را به نمایش می گذارد. اما مردمان ساکن در روستاهای اطراف سودمندی های آن را نیز در نظر دارند و از آن در بهبود زندگی خود استفاده می نمایند. در حقیقت دریاچه حوض سلطان شامل دوچاله ی جدا از هم به نام " حوض سلطان " و " حوض مره " است که مجموعه آن بیشتر به نام حوض سلطان معروف شده و کمتر از حوض مره یاد می شود. آب هایی که به این دریاچه وارد می شود ، دایمی نیست و به علت عبور از طبقات نمکی ، بی نهایت شور است . هرگاه ورود آب افزایش یابد ، سطح دریاچه گسترش یافته و اراضی پست و شوره زار و باتلاقی پیرامون را با آب صاف می پوشاند و به صورت دریاچه ی بزرگی درمی آید . خاک اطراف به سبب خشک شدن تدریجی دوایر متحدالمرکزی را حول مرکز دریاچه تشکیل می دهد که میزان شوری از مرکز به طرف بیرون به تدریج کاهش می یابد. دریاچه حوض سلطان بعد از اسلام تا حدود سده 19 میلادی دوره های خشک و مرطوب فراوان دیده و برحسب تغییرات مجرای رود مسیله یا رود شور به صورت دریاچه ، باتلاق وکویر در آمده است. از زمان صفویه به بعد نیز ارتباط بین دریاچه حوض سلطان و دریاچه نمک به سبب تأسیس سدی در بالای پل دلاک که آب رود قره چای را به دریاچه نمک هدایت می کرد، قطع یا ضعیف شد . در سال 1262 ش ، دو نیمه ی دریاچه حوض سلطان به هم متصل شد و تشکیل دریاچه ی بزرگی را داد . گویند در سال 1299 هـ . ق ، با تخریب سدی که در برابر مسیله رود قرار داشت ، دریاچه هر روز کوچک تر شد. برای آباد کردن زمین های زراعتی ساوه هم سد ساوه را تعمیر و مانع هدر رفتن آب شدند. این امر موجب خشکی باتلاق های اطراف دریاچه و مانع ورود آب به دریاچه حوض سلطان شده است .
پاسخ : آشنایی با شهر قم شهر کَهـَک؛ این شهر از سه سمت مشرف به ارتفاعات است و دره زیدان در شرق آن قرار دارد از این رو دارای آب و هوایی معتدل و است . حضور امامزاده زینب خاتون ( ع ) ، خانه ملاصدرا و غار معروف کهک عامل مهمی برای جذب گردشگران به این منطقه است . روستای وشنوه ؛روستایی ییلاقی که یکی از زیباترین روستاهای ایران به شمار می رود و فندق آن از شهرت خاصی برخوردار است. روستای نایه ؛ این روستای ییلاقی در بخش خلجستان از دیگر روستاهای دیدنی استان قم و ایران محسوب می شود. روستای جمیزقان ؛در بخش خلجستان در 65 کیلومتری شمال غرب شهر قم در دره ای قرار دارد . رودخانه وزوا از جنوب آن می گذرد وجود رودخانه ، کوه ها ، گردنه ، چشمه و پوشش گیاهی مناسب و داشتن آب و هوایی معتدل و خشک از خصوصیات جالب توجه این روستا به شمار می رود. روستای اَوِل؛ از روستاهای ییلاقی با درختان خرم و آب وهوای مطبوع است که یکی از فضاهای طبیعی دلنشین را شکل می دهد.
پاسخ : آشنایی با شهر قم صنایع دستی استان قم فرش ابریشم فرش ابریشك دستباف قم از نفیس ترین صنایع دستى است كه از نظر رنگ آمیزى و طرح و نقشه اصیل ایرانى و كیفیت آن در دنیا رتبه اول و در كشورهاى اروپایى طرفداران بسیارى دارد. بافندگان فرش ابریشم در قم اكثراً زنان هستند. سفال و سرامیك این هنر دستى، با سابقه دیرینه خود همچنان در پى این است تا ریشه خود را در دل تاریخ این شهر محكم كند سفال قم در طرح هاى خاص خود همچنان طرفداران زیادى در داخل و خارج از كشور دارد. منبت كارى چوب نقوش و طرح هاى زیبایى است كه بر روى انواع میز و صندلى و صنایع چوبى كنده كارى مى گردد و این صنعت دستى در قم به دست استادكارانى بسیار ماهر و زبردست ساخته مى شود و تهیه و صادرات این كالا اغلب به سفارش كشورهاى آسیایى و اروپایى صورت مى پذیرد. كاشى كارى معرق این هنر اسلامى بسیار زیبا كه هر بیننده اى را مجذوب خود مى كند كار استادانى است كه در قم با دستان هنرمند خود فرهنگ اسلامى را به زیبایى در قالب خاك و گل خلق مى كنند.
پاسخ : آشنایی با شهر قم قالی بافی: سابقه قالی بافی در قم به قبل از جنگ جهانی دوم می رسد. توجه بازارهای جهانی به قالی ايران سبب شد تا قم مرکز مهمی جهت عرضه توليدات قالی در روستاها و توابع آن در شهرستان قم باشد. محصولات توليد شده با گره فارسی درابتدا با پشمی نه چندان ظريف راهی بازار می شدند، در برخی از اين توليدات بخشهايی از قاليچه توليد شده با استفاده از ابريشم دارای درخشندگی بيشتری می شود. اين نوع قاليچه ها تحت عنوان گل ابريشم بزودی بازار انواع ديگر را تحت الشعاع خود قرار داد. لکن برخی از بافندگان پا را از اين نيز فراتر نهادند و به بافت قاليچه هايی تمام ابريشم همت گماشتند. قاليچه های تمام ابريشم و يا قاليچه های کرک و ابريشم به لحاظ قداست، مناسب زير پا نبودند و تنها بر ديوار آويخته می شدند. لذا مناسب ترين طرح برای اينگونه قاليچه ها طرحهای سجاده و يا محراب بود. ليکن اين روند الزامی بود و رفته رفته نقشها و طرحهای ديگر نيز بدون آنکه در قالبی سجاده ای باشند بدين امر اختصاص يافت. طرحهای قالی قم همانند رنگهای مورد استفاده از تنوع و گستردگی خاصی برخوردارند. نقش بته همانقدر که در روستاهای ترک زبان همدان با حالت خاص منطقه مورد استفاده است در روستاهای فارس زبان قم نيز در زمينه های کرم در اندازه های دوزرع تا هفت متر يافت می شود. طرحهای اسليمی و ختايی، لچک ترنج دار و نيز طرحهای درختی همانند قاليچه های اصفهان از جمله طرحهای مورد نظری است که بيشترين توليدات را به خود اختصاص می دهند. نقشهای کومه ای (درختی، حيوانی، بوته ای) و شاه عباسی، گل فرنگ به لحاظ امکاناتی که طراح دررنگ آميزی آنها دارد از زيبايی چشمگيری نسبت به رنگهای بديع بهره مندند. طرح قاليهای شکارگاهی نيز گر چه از اصفهان نشأت گرفته ليکن نمونه های فراوانی از اين طرح را در قاليچه های ابريشم بافت قم می توان مشاهده کرد و بالاخره با توجه به تنوع نقوش و مهارتی که در بافنده هنرمند قم سراغ داريم تعجبی نخواهد داشت اگر شاهد توليد طرحهايی هندسی و نيمه هندسی در بافتهای اين منطقه باشيم، لذا بافت طرحهای هندسی همانند قاليهای قفقاز و نقشهای هراتی موسوم به ماهی درهم که در مداليونی چند ضلعی متن قالی قم را بخود اختصاص می دهند گهگاه تعجب بيننده را که همواره به اصالت طرحهای هر منطقه می انديشيده است برمی انگيزند. آقايان حاج داوود کلهر، علی اوليايی، عباسی ملک و واقفی از جمله طراحان قم هستند که در طراحی قاليهای گومه ای و نقش شاه عباس تبحر دارند. رنگها نيز نقش عمده ای در ابراز وجود بافته های قم در بازارهای جهانی داشته اند.
