این «موسیقی» را حتما باید بشنوید

[h=1]این «موسیقی» را حتما باید بشنوید[/h]

نكته جالب این موسیقی این است كه می تواند قشر گسترده یی از مخاطب عام را داشته باشد ولی به شرط اینكه شرایط مهیا شود و مردم بتوانند آن را بشنوند.
​

این برای نخستین بار است كه سال برای موسیقی با فعالیت ویژه یی به پایان می رسد: هفته موسیقی تجربی كه به هفته موسیقی «تلفیقی» تغییر نام داد از شنبه 12 اسفند آغاز شده و قرار است تا 19 اسفند ادامه داشته باشد. در این هفته موسیقی گروه پیتر سلیمانی پور، گروه دارا دارایی، گروه نایما، گروه كامنت، گروه پالت و پویا نیك پور به صحنه خواهند رفت. این هفته موسیقی همان طور كه پیش تر هم درباره آن نوشتم، قرار است بازتاب دهنده نواها و صداهایی باشد كه در ایران كمتر شنیده می شوند و تفاوت بسیاری با موسیقی های متعارف و متداول این روزها دارد.

نكته جالب این موسیقی این است كه می تواند قشر گسترده یی از مخاطب عام را داشته باشد ولی به شرط اینكه شرایط مهیا شود و مردم بتوانند آن را بشنوند. برای بحث و نظر درباره چرایی حضور كمرنگ چنین گروه هایی در موسیقی ایران سراغ سه چهره از هنرمندان این هفته موسیقی رفتم. هنرمندانی كه سابقه بیشتری در قیاس با دیگر گرو های این هفته دارند و هر كدام به نمایندگی از گروه شان دعوت روزنامه ما را پذیرفتند: پیتر سلیمانی پور، دارا دارایی و امین طاهری.

طاهری به نمایندگی از گروه نایما به این میزگرد آمد. این سه نفر هر چه نباشند در ساز و سبك شان بهترین های ایران هستند. البته جای حمزه یگانه، ابرنوازنده پیانو در این جمع خالی بود. همچنین نیما رمضان گیتاریست دوست داشتنی گروه كامنت و پویا نیك پور. اما در آستانه این هفته موسیقی هماهنگی ها خیلی ساده نبود. متن بحث و نظر این هنرمندان پیش روی شماست.


اجراهای پیش روی شما عنوان جالبی دارد، «موسیقی تجربی». قبل از این نیز شما در سال 1386 فستیوال دیگری داشتید با نام «هفته موسیقی معاصر». چرا بین این دو برنامه آنقدر فاصله زمانی زیادی افتاده است و مخاطبان شما بعد از فاصله یی چنین طولانی شما را بر صحنه می بینند؟

دارا دارایی: یكسری از دلایل مربوط به اشخاص می شود. یعنی هركدام دلایل یا معذوریت هایی داشته اند كه این كار را انجام نداده اند. دلیل عمده دیگر این است كه احتمالاتیمی كه «هفته موسیقی معاصر» را برگزار كرد به نتایجی كه مطلوبش بود، نرسید و به همین جهت این كار را ادامه نداد. هفته موسیقی تجربی هم به دست تیم دیگری در حال اجراست.
امیدوارم كه كار این تیم ادامه دار باشد. به هرحال ما خودمان هیچ وقت پیگیر برگزاری چنین جریانی نبودیم و چون به ما پیشنهاد شده، آمده ایم و داریم كار می كنیم.


البته برای من بحث دیگری هم مطرح است. چرا شما به طور كلی با موسیقی ای كه مطلوب خودتان است، بر صحنه ظاهر نشدید و تا این حد فاصله افتاده؟

دارایی: در این صورت فكر می كنم بیشتر مساله شخصی است. مثلادرباره من همان طور كه قبلاهم برای شما توضیح دادم كمی مسائل غیرموزیكال و بیشتر هم كارهای پاپی كه انجام می دهم و مجبور هم هستم كه انجام بدهم باعث شده كمتر در این زمینه كه مورد علاقه خودم است، وقت بگذارم. خوشبختانه این اجراها باعث شد و انگیزه ایجاد كرد كه این مساله را جدی تر دنبال كنم.

پیتر سلیمانی پور: از هفته موسیقی معاصر تا به حال برای من به شخصه همان طور كه شما در جریان هستید، یكسری مشكلات راجع به سلامتی ام وجود داشته. بحث دیگر این است كه اصولا نفس چنین برنامه هایی همان طور كه در عنوان آن هم وجود دارد مبتنی بر تجربه است.

نوازنده هایی مثل ما كه دغدغه های خاص خودمان را هم داریم برای اینكه به چنین چیزی برسیم دورخیز بلندتری نیاز داریم. فكر می كنم وقتی گروهی بخواهد تجربه خوب و قابل توجهی را روی صحنه ببرد لازم است كه چهار، پنج ماه به شكل روزمره و روتین روی آن كار و تمرین كند.

ایجاد انگیزه برای نوازنده ها برای اینكه این كار را انجام دهند ساز و كار خودش را دارد كه یكی از بحث های مهم در ایجاد انگیزه، جنبه مادی آن است. در تجربه گذشته اجرا نه برای ما و نه برای اجرا كننده ها رضایت بخش نبوده در نتیجه فكر اینكه دوباره بخواهیم آن همه انرژی و وقت صرف كنیم و در نهایت هم به نتیجه مطلوبی نرسیم خیلی سخت بوده.

البته این هفته موسیقی كه تا به حال «تجربی» نام داشت جدیدا تغییر نام داده و با عنوان «هفته موسیقی تلفیقی» مطرح شده است كه البته همان طور كه قبلاهم راجع به آن صحبت كرده بودیم امروزه دیگر نمی توان با نام تلفیقی یك موسیقی را از سایرین جدا كرد و با تجربی بودن قضیه من خیلی راضی تر بودم و برای خودم هم كه سرپرست این گروه بودم به چیزهایی فكر كردم كه همه، در این مقطع زندگی برایم یك تجربه است. حالاكه شده تلفیقی، من نمی توانم جای خودم را در این داستان پیدا كنم.

ولی علت عدم تداوم چنین جریاناتی به جز مسائل شخصی، هزینه سنگین برگزاری این اجراهاست مثل هزینه سالن و... خیلی ساده نیست بخواهیم هر سال این كارها را انجام دهیم. ولی فكر می كنم نوازنده یی مثل دارا كه از بهترین نوازنده های گیتاربیس در تهران است و این توانایی، كارهای زیادی كه نیاز به این كیفیت دارند را جذب می كند و اگر درست فكر كنم باید رضایت مالی ای هم برایش داشته باشد اما كار من متفاوت است چراكه گرایش من بیشتر به آهنگسازی است.


یك بار شما در كنسرت گرامیداشت محمد نوری در مسند نوازنده حضور داشتید و حضور ساكسیفون در آن اجرا و برخوردی كه مردم با آن داشتند به نحوی بود كه نشان می داد امكان این وجود دارد كه شما حتی با گروه های پاپ تجربه های بیشتری داشته باشید.

سلیمانی پور: همكاری با بزرگداشت محمد نوری برای من كار جذابی از آب درآمد. به هر حال محمد نوری سبك و سیاقی را برای موسیقی ایرانی تعریف كرد. برای من هم گاهی این كنجكاوی وجود دارد كه با موسیقی پاپ درگیر باشم ولی خب دغدغه كاری ام چیز دیگری است به علاوه موسیقی برای من محل اصلی درآمد نیست.

امین طاهری: موارد لازم اشاره شد. به هر حال مشكلاتی وجود دارد. چه شخصی و چه از لحاظ كارهایی كه لازم است گروه برای این طور اجراها انجام دهد. درگروه نایما هم ما مشكلاتی داشتیم مثل مهاجرت من و حمزه به اتریش و وقفه یی كه ایجاد شد.

دارایی: اتفاقا به نظرم شما دایما مشغول بودید و فقط همین سه ماه وقفه یی بود وگرنه شما هیچ وقت از كار و جریان اصلی كارتان فاصله نگرفتید.

طاهری: درست است در واقع نایما در طی این سال ها همیشه مشغول بوده و كاركرده. چه در قالب كنسرت های پژوهشی و چه آلبوم ها مثل همین آلبوم آخر به نام «ساحل تهران» كه به ما گفتند فروش بدی هم نداشته است.

بحث دیگری كه دوست داشتم مطرح شود بحث مخاطب است. به هر حال در هر فرهنگی یك موسیقی ای وجود دارد كه مخاطبش خاص است و معمولااین موسیقی ها به خوبی و راحتی فروش نمی روند. آیا این مساله هم در برگزار نكردن كنسرت های بیشتر توسط شما، دخیل است؟ دوست دارم كمی راجع به مناسبت شما و مخاطب تان و تاثیر آن در كم كاركردن تان در این نوع موسیقی حرف بزنید.

دارایی: من خیلی به این چیزها فكر نمی كنم. مدت ها بود دوست داشتم ایده هایی كه داشتم را در یك قالبی ارائه بدهم و این فرصت پیش آمد. خیلی این ذهنیت را نداشتم كه بخواهم به آن طرف ماجرا فكر كنم. فقط به این فكر می كنم كه كاری كه احساس می كنم درست است را به نحوی كه دوست دارم انجام دهم. نمی دانم با چه مناسبت هایی است كه یك گروه می تواند پرطرفدار شود و یك گروه دیده نشود. شاید یك مقدار به این مساله برمی گردد كه نخستین قدم را تو برداری یعنی وقتی قبل از تو كسی ایده یی را اجرا نكرده باشد و تو نخستین بار آن را انجام دهی، موفق می شوی.

طاهری: فكر می كنم داشتن آلبوم در جذب مخاطب خیلی تاثیر دارد. مثلادرباره «ساحل تهران» این اتفاق افتاد. یعنی مثلایك اتفاقی مثل رونمایی آلبوم و راه های دیگری كه برای معرفی انجام می شود كمی اطلاع رسانی می كند.

سلیمانی پور: من هم مثل دارا خیلی این دغدغه را ندارم. منظورم این است كه تنها ارتباط موسیقایی كه سعی می كنم با مخاطب برقرار كنم را در نظر می گیرم. درست است كه در نهایت یك كنسرت یا آلبوم باید برای مخاطب تولید سرگرمی كند. من از این زاویه نگاه می كنم كه آنچه شرایط اختصاصی زندگی مان، بنا به خواسته ها و اراده یی كه برای تولید موسیقی داریم، حكم می كند فارغ از این است كه مخاطب چه برخوردی با آن كند. مسلما پیش بینی خاصی هم نمی شود كرد و بعد از نخستین اجرا یا نخستین سی دی كه ارائه می شود می توان كیفیت این برخورد را دید و اتفاقا مساله هیجان انگیز برای من در این هفته های موسیقی همین است: وقتی چیزی را روی صحنه می بریم كه خارج از قالب های معمول موسیقی است، مخاطب چه برخوردی با آن خواهد داشت.


من فكر می كنم این نوع موسیقی مخاطب خودش را دارد. واضح است كه اساسا موسیقی شما دغدغه مخاطب به شكل دغدغه یی كه برای موسیقی پاپ مطرح است را ندارد اما اساسا اینكه شما مخاطب نداشته باشید یا مخاطب محدودی داشته باشید و این مساله باعث شود كار نكنید، به نظر من تئوری رد شده یی است. حضور كمرنگ شما به نوعی خیانت به این مخاطب جدی بوده است.

دارایی: من كه قبول دارم!

طاهری: در سه ماهی كه من و حمزه در اتریش بودیم واقعا به این نتیجه رسیدیم كه این حرفی كه تو می زنی درست است. اینجا مردمی كه به عنوان مخاطب ما می آیند خیلی مشتاقند در حالی كه در آنجا وقتی شما مثلادر كافه یی موسیقی می زدید خیلی كسی برایش مهم نیست كه تو چه می زنی. ولی بیشتر مشكلات سازمان دهی و هماهنگی در اینجا بین ما وجود دارد ولی من هم قبول دارم كه بخشی از این مساله تقصیر ما است.

سلیمانی پور: برای كنسرتی كه در سال 85 با عنوان انسامبل پیترسلیمانی اجرا شد حدود شش هفت ماه هفته یی دو سه روز تمرین صورت گرفت و نهایتا همه تمرین ها منجر به دو كنسرت شد: دو كنسرت با فاصله پنج ماه از هم بودند، بماند كه در این مدت منهای ماهان و من، همه اعضای گروه تغییر كردند. آن همه تلاش و تمرین با همه مسائل دیگری كه بود و درآمد مختصری كه بیش از چهارصدهزارتومان برای هركدام از اعضا نبود، من نمی دانم با این وضعیت چقدر اراده و انگیزه لازم است كه آدم چنین فعالیت هایی را بیشتر انجام دهد. مخصوصا اینكه وقتی یك نفر از اعضا تغییر می كند مثل این است كه همه چیز باید از ابتدا تعریف شود و انجام شود برای همین هم بود كه ذهنیت من بیشتر به سمت این رفت كه باید پروژه های كوتاه مدت را مد نظر داشت. برای این جریان هم من سعی كردم به یك سادگی روی بیاورم كه با توجه به زمان كمتر برای تمرین از كیفیت كار كم نشود.

بحث مهاجرت هم مطرح است. خیلی از نوازندگانی كه ما سعی كردیم با هم كار كنیم، در حال حاضر ایران نیستند. من به شخصه با افراد زیادی بارها و بارها راهی را آغاز كرده ام كه اتفاقا هم خیلی در آن جدی و مشتاق بودیم اما ناگهان مساله مهاجرت پیش آمده و كار به جایی نرسیده. در نتیجه این است كه من رویكردم بیشتر به سمت پروژه های كوتاه مدت است و فكر می كنم تنها كاری كه در چنین شرایطی می توان انجام داد در قالب همین رویكرد است و البته پروژه كوتاه مدت هم نمی تواند به آنچه شما می گویید مخاطبش توقع دارد وفادار بماند. یعنی به طور طبیعی ما نمی توانیم كه خیانت نكنیم!


این مسائل ناراحت كننده واقعیت هایی است كه وجود دارد. ولی راه حل شما برای یك ساز و كاری كه در آن این نوع موسیقی بتواند راحت تر فعالیت كند، چیست؟ قطعا در این سال ها این دغدغه را داشته اید كه ای كاش بتوانید بیشتر در این حوزه كار كنید. به نظر شما چه سازوكاری می تواند به این جریان كمك كند؟

دارایی: من فكر می كنم فقط پول است كه می تواند این جریان را نجات دهد. برای خود من و خیلی از موزیسین هایی كه مثل من مجبورند برای گذران زندگی موسیقی كار كنند اما یك جنبه قوی هم در موسیقی دارند تنها راه این است كه بتوانند بخش مادی زندگی شان را به هر نحوی تامین كنند. در نتیجه اگر یكسری اسپانسر و آدم هایی كه این بكر بودن را درك كرده اند و با این جریان آشنایی دارند وارد كار شوند و البته این آگاهی را داشته باشند كه با گذشت زمان می توانند به سوددهی كارشان برسند، به نظرم خیلی مشكلات حل می شود.

سلیمانی پور: چیزی كه واقعا الان باعث شده كه ما این كارها را با همین حد و اندازه یی كه وجود دارد، انجام بدهیم، وجود یك چنین هفته های موسیقی است كه الان شاهد دومین دوره آن هستیم. حسن داستان این است كه هزینه یی كه باید برای چند كنسرت صرف شود را یكجا جمع می كند و توسط یك هسته مركزی قابل، مدیریت می شود. حداقل بار سنگین منیجمنت این كارها را از دوش ما برمی دارد. یكی از علت هایی كه من نمی توانم كار اجرایی را به صورت هرساله دنبال كنم این است كه واقعا نمی توان یك تنه از پس همه این مسائل برآمد و باید كسی معمولاپیشنهاد انجام آلبوم یا اجرا را بدهد. شاید برای چنین كسانی به اندازه كافی انگیزه ایجاد نشده.

دارایی: فكر می كنم چیزی كه پیتر می گوید به این علت باشد كه تهیه كنندگان معمولادنبال مقصد نزدیك هستند یعنی ترجیح می دهند روی كاری سرمایه گذاری كنند كه نهایتا یك ساله به برگشت مالی برسد ولی این جریان موسیقی برای اینكه به بازگشت مالی برسد زمان خیلی بیشتری می خواهد.

طاهری: البته من در این مورد همیشه تلاش كردم كه فعال باشم ولی باز فكر می كنم اگر خودمان بخواهیم و با هم نظری داشته باشیم می توانیم با یك شخص یا یك ارگانی صحبت كنیم كه سالی یك بار یك فستیوال گونه یی برگزار شود و یك طور فرهنگ سازی شود تا حداقل آنهایی كه ممكن است این موسیقی را دوست داشته باشد، فرصت كنند به آن گوش بدهند و جایی برای دنبال كردن آن داشته باشند

سلیمانی پور: فكر می كنم اگر همین هفته موسیقی بتواند به صورت سالانه ادامه پیدا كند می تواند همین كاركرد را داشته باشد یعنی اگر واقعا داریم به راهكار فكر می كنیم، همین برگزاری ایونت های اینچنینی می تواند خیلی موثر باشد. مخصوصا اگر بشود به شهرستان ها هم رفت. این كار را نباید بخش خصوصی انجام بدهد بلكه باید یك بخش دولتی هم داشته باشد مثل جشنواره موسیقی فجر.

دارایی: درحال حاضر بودجه جشنواره ها خیلی پایین آمده. برای همین من همیشه فكر می كنم كاش دولت هیچ وقت دست روی یك چنین جریان آرتیستی ای نگذارد.
حداقل بخش دولتی می تواند این دردسر و مشكلات مجوز را حل كند. برای پایان این گفت وگو اگر نكته یی جا مانده برای ما بگویید.

سلیمانی پور: درباره بحث مخاطب و اینكه چرا ما مخاطبان مان را منتظر می گذاریم، می خواستم نكته یی را اضافه كنم. در طول 10، 12 سال گذشته صنعت موسیقی كه در ایران مرده بود، دوباره بازگشت. البته این بازگشت بیشتر در قالب موسیقی پاپ بود ولی در بخش های دیگر هم اتفاق هایی دیده می شود كه مثلادر زمینه موسیقی سنتی هم تبادل مالی به سطح بالاتری رسیده.

اینجا صنعتی مطرح است كه دست اندركاران خودش را دارد و یك بیزینس است و در حد و اندازه خودش یك سطح كیفی را مطرح می كند. در عواملی كه تعیین كننده موفقیت در این بیزینس است بخشی هم محتوای آن است یعنی همان زیبایی شناسی داستان كه شما اشاره كردید. یعنی یك زیبایی شناسی ای در آن تعریف شده كه از قبل مشخص شده، این زیبایی شناسی پولساز است.

ما كه فقط باب سلایق خودمان و با آزمون و خطا سعی داریم محتوایی از موسیقی را خلق كنیم كه شاید باارزش باشد و شاید هم پرطرفدار شود، هنوز نتوانسته ایم قدم های درستی را در حیطه صنعت برداریم.

در واقع زیبایی شناسی ما در مرحله آسیب شناسی و نرسیدن به باوری است كه باید به آن برسد و باروری آن هم از طرفی نیازمند همین است كه كار بیشتری در این زمینه انجام شود و ما هنوز چنین امكانی نداریم.

​

منبع: روزنامه اعتماد