-بلوغ 2- عقل 3- قدرت (اختيار) 1-بلوغ و علائم آن بلوغ، رشد سني و جسمي مرد يا زن است كه در تعريف شرع بنا به يكي علامت‌هاي ذيل تحقق پيدا مي‌كند. 1/1: خروج مني چه در حالت بيداري يا در حالت خواب چه با مباشرت جنسي چه بدون مباشرت جنسي به هر شكل خروج مني موجب بلوغ شرعي است. 2/1: روييدن موي خشن عانه كه محل زير شكم و بالاي اندام تناسلي است. 3/1: تمام شدن پانزده سال قمري براي پسر كه در حدود 164 روز زودتر از پانزده سال شمسي تكميل مي‌شود و تمام شدن نه سال قمري كه حدود 98 روز زودتر از نه سال شمسي است مستحب آن است كه پسر از سيزده سالگي به اعمال عبادي بپردازد و نسبت به آن سستي نكند. 2-عقل عقل، بعدي از ابعاد وجودي انسان است كه اثرهاي عيني آن در خارج نتايج انديشمندانه كارهاي انسان است كه جوهر اساسي تفاوت انسان با حيوان را مي‌رساند. بنابراين ديوانه و كسي كه رشد فكري ندارد مسئوليت عبادي و جزايي ندارد. 3-قدرت و اختيار خداوند در سوره بقره آيه 286 مي‌فرمايد:«لايكلف‌ا... نفسا الا وسعها» (خداوند هيچ نفسي را تكليف نمي‌كند مگر به اندازه وسع و توانايي‌اش) بنابراين اگر كسي از انجام وظايف عبادي ناتوان باشد تكليف متوجه او نيست و او مكلف نمي‌شود. فقدان قدرت به دليلي مانند بيماري يا اجبار ظالم يا شرايط رواني و فيزيكي جسم موجب سلب تكليف و مسئوليت عبادي مي‌شود.
