مذهب اباضیه اباضیه یا اباضیگری یکی از مذاهب اسلام است که از جریانخوارج نشأت گرفتهاست. اینفرقه از کهنترین مذاهب اسلامی و تنهاگروه باقیمانده از خوارج است. نام این مکتباز نام عبدالله بن اباض تمیمی نخستینپیشوای آن گرفته شدهاست. اباضیه که هم ازسنیگری و هم از شیعهگری جداست هرچند ازنظر شمار پیروان در مقایسه با سنیان وشیعیان گروه کوچکی به حساب میآید اما ازنظر تاریخی جریانی بسیار مهم است. اباضیه مذهب خود را الدعوه، مذهب الحق، فرقه المحقه و فرقهالناجیه میخوانند وآن را کهنترین مذهب اسلامی، نزدیکترینمذهب به عصر نبوّت و نزدیکترین مذهب بهروح اسلام میدانند. اباضیه میانهروتراز دیگر گروههای خوارج به شمار میروند وبه همین جهت نزدیکترین گروه خوارج به اهلسنت به شمار میآیند مبانی و ویژگیهایاباضیه اباضیان تقلید را در اصولعقاید جایز نمیدانند، اما در فروع ومسائل فقهی فقط در مواردی آن را جایز میدانندکه دلیلی از کتاب، سنت، اجماع امت یا عقلدر دست نباشد درتوجیه این نظر میگویند که حقیقت تقلید، پذیرفتن سخن کسی است بیطلبدلیلو برهان؛ و در جایی که دلیلی از کتاب، سنت، اجماع امت یا عقل موجود باشد،تقلیدبیمعنی است بعضی احکام فقهی هفت قنطره را به واجبات عینیشرع اختصاص داده است: علم، ایمان، نماز، روزه، زکات،حج و توبه؛ به اعتقاد آنان نماز چناناهمیتی دارد که ترکش موجب کفر است. بر اباضیان واجب استکه در نماز صبح و دو رکعت اول از نمازهایمغرب و عشاء، فاتحة الکتاب و یک سوره یاسه آیه از قرآن را جهر بخوانند و در نمازظهر و عصر و رکعت سوم مغرب و دو رکعت آخرعشاء که باید به سر (اخفات) خوانده شود،میتوانند فقط به فاتحة الکتاب اکتفا کنند. قنوت، بالا بردن دستها و حرکت سبابه رادر نماز منع میکنند. «بسم الله الرحمنالرحیم» را آیهای از آیات هر سوره و ذکرآن را در نماز واجب میدانند. اباضیه بهقصر نماز مسافر هر قدر سفر طول بکشد، قائلند؛به شرط آنکه مسافر قصد اقامت (حداقلچهار روز) در آنجا نکند و آن را وطن خودنگیرد. نماز جمعه را همواره واجب میدانند،حتی اگر امام جائر باشد. در مذهب اباضی، نکاح زانی با زانیه ممنوع است.درنکاح، ولی گرچه پدر باشد،نمیتواند زن دوشیزه یا بیوه را بهپذیرفتن عقد مجبور سازد و باید با او مشورت کند. تزویج دوشیزه نابالغ توسط ولی جایز است،لیکن با رسیدن به سن بلوغ میتواند تزویجولی را رد کند. آنان اختلاف ملل را ازموانع ارث میدانند. مسلمان از مشرک و کافر ومرتد ارث نمیبرد و نمیتواند برای مرتدارث بگذارد.