احادیث از ائمه اطهار (ع) درباره بهداشت و سلامت

پندهای بهداشت و سلامت از زبان مولا علی (ع)
خون گرفتن بدن را سالم و عقل را محکم میکند.
عطر به شارب ( محاسن ) زدن از اخلاق پیامبر است و احترامی برای نویسندگان اعمال است.
مسواک موجب خشنودی خداست سنت پیغمبر (ص) است و دهان را خوشبو میکند.
روغن زدن پوست را نرم و قوای دماغی را زیاد میکند مجاری عرق را باز میکند خشکی را برطرف مینماید و رنگ را روشن میکند.
شستن سر ، چرک را میبرد و گردو خاک را پاک میکند.
آب در دهان گرداندن و شستن بینی سنت است و دهان و بینی را پاک میکند.
نوره نشاط آور و تمیز کننده تن است.
کفش نیکو نگهدار بدن است و کمک وضو و نماز است.
ناخن گرفتن درد بزرگ را جلو میگیرد و روزی را زیاد میکند.
برطرف کردن موی زیر بغل بوی بد را رفع میکند و پاک کننده است و سنتی است که پیغمبرپاک (ص) دستور داده.
شستن دستها پیش از غذا و بعد از آن روزی را فراوان کند مانع چربی لباس است و دیده را روشنی بخشد.
سیب معده را شستشو دهد و نظیف کند.
کندر جویدن دندانها را محکم و بلغم را رفع کند و بوی دهان را برطرف کند.
به قلب ضعیف را تقویت میکند معده را پاکیزه و قوت قلب را زیاد میکند ترسو را پر دل و فرزند را زیبا نماید.
طهارت گرفتن با آب سرد بواسیر را قطع میکند.
شستن لباس غم و قصه را زایل کند ( چرک را از بین می برد ) و شرط نماز است.
پس از غذا انگشتان خود را بلیسید که خداوند به شما برکت دهد.
غذا را بگذارید سرد شود هر وقت غذای گرم نزد پیغمبر می آوردند میفرمود : بگذارید سرد و قابل خوردن شود خدا نخواسته ما حرارت آتش را بچشیم برکت در غذای سرد است.
از گوشت پرندگان که سنگدان و خارپشت پا و چینه دان ندارند اجتناب کنید.
از خوردن گوشت درندگان نیشدار و پرندگان چنگال دار پرهیز کنید.
سپرز( دمبلان گوسفند ) نخورید که خون را فاسد میکند.
از غده های گوشت اجتناب کنید که رگ خوره را تحریک میکند.
خرما بخورید که شفای هر دردی است.
اگر به درد چشم مبتلا شدید آیه الکرسی بخوانید و به خود تلقین کنید که خوب شدم انشاء الله بهبودی پیدا می کنید.
بر سر سفره غذا نام خدا ببرید و طغیان نکنید که نعمت و روزی خدا است میخورید.
هرگاه مسلمانی ضعیف شد گوشت و شیر بخورد که خدا در آنها قوت نهاده .
بدون شام نخوابید که بدن ویران میشود.
هر دردی از داخل بدن است بجز زخم و تب که ( از خارج ) به بدن میرسد .
سوزش تب را با بنفشه و آب خنک فرو نشانید که حرارت تب گوئیا از نفس جهنم است.
تا مرض بر صحت غلبه نکند نباید مسلمان درمان کند.
بوی ناراحت کننده بدن را با آب برطرف کنید.
همیشه خود را وارثی کنید ( کثیف نباشید)خدا بنده کثیفی را که موجب آزار همنشین است دشمن دارد.
با انگشت ( یا زبان) عسل خوردن درمان هر دردی است خداوند فرموده : ( از شکم زنبورها نوشابه ای رنگارنگ بیرون آید که در آن برای مردم شفا است ) عسل خوردن و قرآن خواندن و کندر جویدن بلغم را آب کند.
پیش از غذا نمک بخورید اگر مردم از خواص نمک خبر داشتند آنرا بر باز هر مجرب ترجیح میدادند. هرکه قبل از غذا نمک بخورد هفتاد بلا و آفتهایی که جز خدا نمی داند از جانش دور شود.
در تابستان بر بدن تب دار آب سرد بریزید که حرارت را خاموش میکند.
کسی را که بر سر غذا نشسته شتابزده نکنید تا فارغ شود و همچنین کسی را که مشغول قضای حاجت است.
یاد ما خانواده برای دردها و وسواس سینه ها شفاست و دوستی ما رضایت پروردگار است.
از سگ فاصله بگیرید اگر تصادفا با آن تماس پیدا کردید اگر با رطوبت بود جامه را بشویید و اگر خشک بوده آب بر آن بپاشید.
کدو بخورید که قوای دماغی را زیاد میکند ، پیغمبر (ص) به کدو علاقه داشت.
قبل و بعد غذا ترنج بخورید آل محمد چنین میکنند.
گلابی قلب را جلا میبخشد و دردهای داخلی را تسکین می دهد.
آب را به جای بوی خوش بکار برید.
ایستاده آب نخورید که باعث درد بی درمان است مگر اینکه خدا علاج کند.
نوزاد را روز هفتم ختنه کنید از سرما و گرما هم نترسید چه آنکه ختنه پاک کننده بدن است.
و زمین از بول ختنه نشده به خدا می نالد.
من دوست دارم مومن پانزده روز یک بار نوره بکشد.
سر کشیدن شیر ، خوردن شیر درمان هر دردی است بجز مرگ.
ماهی کم بخورید که بدن را آب میکند بلغم را زیاد و خون را غلیظ مینماید.
انار را با پیه آن بخورید که معده را دباغی میکند.
هر دانه انار که در معده قرار گیرد تا چهل شب دل را زنده کند و جان را از امراض امان بخشد و وسوسه شیطان را براند.
سرکه نان خورش خوبی است صفرا بر و حیات بخش قلب است.
کاسنی بخورید که در هر صبحگاه قطره ای شبنم بهشتی بر برگ آن مینشیند.
آب باران بخورید که بدن را پاک کند و مرض را براند خدا فرموده : ( از آسمان باران فرود آورد تا شما را پاک کند و آلودگی شیطان را از جانتان دور کند و دلها را محکم و قدمها را استوار نماید)
سیاه دانه دوای هر دردی است مگر زهر آگین باشد.
برای زن آبستن دوا و غذایی بهتر از خرمای تازه نیست خدای متعال به مریم فرمود : ( درخت خرما را به جانب خود تکان ده خرمای تازه برایت فرو ریزد بخور و بنوش و چشم روشن دار )
با خرما کام نوزادان را بردارید پیغمبر (ص) با حسن و حسین (ع) چنین کرد.
با بنفشه انفیه بسازید.
حجامت را از دست ندهید.
( کتاب نصایح باب چهارصد از صفحه 373 تا 404 )
امام على (ع) : سلامتى بهترين نعمت است. غررالحكم حدیث 1050
پیغمبر (ص) سه چیز از سنت و روش پیامبران است : طهارت و پاکی , ازدواج , و پرهیزگاری سه چیز هم حافظه را قوی میکند مسواک ، روزه , قرآن خواندن نصایح پندهای سه گانه از پیغمبر (ص)
پیغمبر (ص) ای علی پنج چیز دل را سخت کند و چون دل سخت شود انسان کافر شود : گناه روی گناه ، غذا درحال سیری ، ظلم به مردم ، تاخیر نماز و غذا یا آب خوردن با دست چپ. کتاب نصایح صفحه 218 حدیث 39
پیغمبر (ص) : ای علی (ع) پنج چیز دید چشم را زیاد میکند : نگاه به کعبه و خط قرآن و روی پدر و مادر و صورت عالم و آب جاری . نصایح صفحه 218 صفحه 43
حضرت محمد (ص) : زباله را شب در خانه نگه ندارید و همان روز بیرون ببرید که جایگاه شیطان ( میکرب ) است. نصایح صفحه 447 الی 458
امام صادق (ع) : ریشه همه بیماریها و دردها پرخوری است جز تب کردن که گاهی بی سبب به انسان میرسد. کافی جلد 6 صفحه 269 حدیث 8
حضرت محمد (ص) : از پرخوری بپرهیزید چون بدن را تباه می کند و بیماری به وجود می آورد و سست کننده از عبادت است. مستدرک الوسائل جلد 16 صفحه 210 حدیث 6
حضرت محمد (ص) : مسواک زدن دوازده فایده دارد : 1.دهان را پاکیزه می کند. 2.موجب خشنودی پروردگار میشود.3.دندانها را سفید میکند.4.مانع پوسیدگی دندان میشود.5.بلغم را دفع میکند.6.غذا را لذیذ میسازد.7.حسنات را دو برابر میکند.8.با مسواک زدن به سنت پیامبر (ص) عمل میشود.9.ملائکه نزد او حاضر میشوند.10.لثه را محکم می کند.11.از گذرگاه مسواک ( دهان ) قرآن عبور میکند.12.دو رکعت نماز با مسواک پیش خدا محبوبتر است از هفتاد رکعت نماز بدون مسواک . روضه الواعظین صفحه 308
امام صادق (ع) : چهارچیز سبب پیری زودرس است : خوردن گوشت خوک . نشستن بر جای نمناک . بالارفتن از پله . و آمیزش با پیر زن. تحف العقول صفحه 540
حضرت محمد (ص) : رسول خدا (ص) فرمود : مومن در یک روده می خورد و کافر در هفت روده. ( مراد اینکه مومن پرخوری نمی کند ولی کافر پرخوری می کند ) خصال الصدوق جلد 2 صفحه 104
امام علی (ع) : تا وقتی که گرسنه نشدی اقدام به خوردن غذا مکن و وقتی به خوردن اقدام کردی قبل از آنکه کامل سیر شوی دست از غذا خوردن بردار.غذا را با آرامش و خوب بجو تا هضم آن آسان شود و پیش از خوابیدن و به رختخواب رفتن به توالت برو و خود را تخلیه کن چون این سفارشات را به کار بندی از از پزشک بی نیاز شوی. آثارالصادقین جلد 2 صفحه 387
امام علی (ع) :از پرخوری پرهیز کنید زیرا هرکه پرخوری کند دردهای درونی اش بسیار گردد و خواب های فاسد و پریشان بیند و نیز موجب سنگدلی شخص و سبب کسالت و تنبلی در خواندن نماز میشود . آثارالصادقین جلد 9 صفحه 970
امام علی (ع) : ای کمیل شکمت را از خوراک پر مکن و جائی هم در آن برای آب بگذار و میدانی هم به هوا بده و تا هنوز اشتها داری دست از خوراک بکش که اگر چنین کنی خوراک بر تو گوارا گردد راستی تندرستی و سلامتی با کم خوردن و آشامیدن است. تحف العقول صفحه 166
امام علی (ع) : ای کمیل چون از خوردن دست کشیدی حمد خدا را بگو بر آنچه به تو روزی داده و به آواز بلند حمدش کن تا دیگری هم با شنیدن حمد تو حمد خدا گوید و اجر تو بیشتر گردد. تحف العقول صفحه 166
امام علی (ع) :ای کمیل اگر با کسی هم خوراک گشتی در سر خوراک شتاب و عجله مکن تا همراهت هم سیر شود و از غذا بهره مند گردد. تحف العقول صفحه 166
امام علی (ع) : ای کمیل چون خواهی خوراک بخوری نام خدا را ببر و بسم الله الرحمن الرحیم بگو زیرا با نام خدا دردی به تو زیان نرساند و در آنست درمان هر بدی. تحف العقول صفحه 165
امام علی (ع) : از نزدیکی به سگها برکنار باشید و هرکه به جامه اش بدن و موی سگ برخورد کند باید آن را با آب بشوید. تحف العقول صفحه 111
امام علی (ع) : خوراکتان را به خورن کمی نمک آغاز کنید و با خوردن نمک پایان دهید که اگر مردم خاصیت نمک را می دانستند آن را بر پادزهر ترجیح میدادند و هرکه غذایش را با نمک آغاز کند خداوند هفتاد درد را از او دور سازد که جز خدا کسی آنها را نداند. تحف العقول صفحه 108
امام علی (ع) : در حمام کردن و شستن بدن از چرک و چربی کوتاهی نکنید زیرا خداوند از بنده چرکین که همنشین او از بوی بد بدن او در اذیت باشد نفرت دارد. تحف العقول صفحه 105
امام علی (ع) : هرگاه خواستید ادرار کنید آن را با عجله و فشار بر بدن انجام ندهید که برای بدنتان مضر است و چون مدفوع نمودید محل مقعد را با آب سرد بشویید که بیماری بواسیر را از شما دور میسازد. تحف العقول صفحه 97
امام علی (ع) : کودکانتانرا از چرک و چربی بشوئید که شیطان چرک و چربی را بو کند و هرجا که یابد وارد شود و سبب ترس کودکانتان در بستر خواب شود و دو فرشته نویسنده هم از کثیفی بدن در آزارند. تحف العقول صفحه 117
امام علی (ع) : استفاده از واجبین (( ماده موبر )) سبب پاکی بدن و قوام و استواری تن است چیدن موی زیر بغل بوی بد بدن را ببرد و پاک کننده جسم است و سنت است. تحف العقول صفحه 95
امام علی (ع) : شستن دست پیش از غذا و بعد از آن سبب فزونی روزی است. (( چون وقتی دست پاک باشد موقع غذا خوردن انسان مریض نمی شود و پولش را در راه دوا و درمان مصرف نمیکند لذا سبب افزون شدن روزی است )) و گرفتن ناخن ها مانع بزرگترین دردها مثل خوره و جزام است. تحف العقول صفحه 95
امام علی (ع) : انار را با دانه اش بخورید و مغز دانه را بجوید که معده را طباخی و شستشو کند و دل را زنده کند و وسوسه شیطان را ببرد. تحف العقول صفحه 120
امام علی (ع) : خوردن گلابی قلب را جلاء دهد و دردهایش را به اذن خدا آرام کند. تحف العقول صفحه 117
امام علی (ع) : خوردن سیب سبب پاک شدن معده است و خوردن به توانائی دل ناتوان است و دل را روشائی دهد و ترسو را شجاع کند و اگر زن باردار در دوران بارداریش به بخورد فرزندش نیکو صورت و زیبا رو شود. تحف العقول صفحه 95
امام علی (ع) : خوردن 21 عدد کشمش سرخ در هر بامداد ناشتا مرض سوء هاضمه معده و سخت دفع نمودن غذا در معده را تسریع میبخشد و شفابخش است. تحف العقول صفحه 96
امام علی (ع) : حجامت تن را سالم و خرد را محکم کند و سنت رسول خدا (ص) است. تحف العقول صفحه 95
امام علی (ع) : کوتاه کردن سبیل هم از بهداشت است هم باعث زیبائی صورت و سنت رسول خدا (ص) است. تحف العقول صفحه 95
امام علی (ع) : مسواک زدن رضای خدای متعال و پاک کننده دهان است و مضمضه کردن یعنی سه بار آب در دهان چرخاندن و خالی کردن و استنشاق سه بار آب در بینی کردن و خالی کردن قبل از وضو پاک کننده دهان و بینی است. تحف العقول صفحه 95
امام علی (ع) : استفاده از انفیه سر را سالم و درمان تن و همه دردهای سر است. تحف العقول صفحه 95
امام علی (ع) : کسی از شما در حالت ایستاده آب نخورد که موجب دردی میشود که درمان ندارد. تحف العقول صفحه 97
امام علی (ع) : هرکه چشمش درد کند دستانش را بر چشمانش گذارد و آیه الکرسی را بخواند و قبلا هم معتقد باشد که با این کار درمان میشود به راستی درمان میشود انشاء الله. تحف العقول صفحه 100
مولا علی (ع) : اگر میخواهی سلامت باشی از حسادت ورزیدن دوری کن و حسادت نکن. نهج البلاغه حکمت 256
حضرت علی (ع) : سه چیز حافظه را قوی کند و بلغم را برطرف نماید : مسواک روزه تلاوت قرآن. کتاب نصایح باب سوم پندهای سه گانه مولا علی (ع)
مولا علی (ع) : به فرزندش امام حسن (ع) :فرمود : میخواهی چهار عمل به تو بیاموزم که از دکتر بی نیاز شوی؟ عرض کرد: آری .مولا علی فرمودند:1جز با گرسنگی سر سفره نشین (یعنی تا گرسنه نشدی بر سر سفره غذا حاضر نشو)2.جز با میل بر نخیز (یعنی وقتی که هنوز به خوردن غذا میل داری از سر سفره غذا بلند شو)3.غذا را خوب بجو4. پیش از خواب غذای حاجت کن (یعنی به توالت برو) . با رعایت این چهار دستور احتیاجی به طبیب پیدا نخواهی کرد. کتاب نصایح صفحه 185
امام صادق (ع) : راجع به خوردن تره از حضرت صادق (ع) سوال شد : فرمودند : بخور که چهار خاصیت دارد : بوی دهان را بر طرف کند . باد را از بین ببرد . بواسیر را رفع کند . و هرکه مرتب بخورد دچار خوره نشود. کتاب نصایح صفحه 193 حدیث 148
امام صادق (ع) : هیچ چیز برای قلب مومن ضررش از پرخوری بیشتر نیست زیرا پرخوری دو چیز را به دنبال دارد یکی اینکه قلب را سخت و قسی میکند و دیگر آنکه شهوت انسان را تحریک میکند. مستدرک الوسائل جلد 3 صفحه 80
پیغمبر (ص) : در سفارشهایی که به علی (ع) کرده میفرماید : ای علی ! پنج چیز دل را می میراند : زیاد خوردن . زیاد خوابیدن . زیاد خندیدن . غصه فراوان . و حرام خوردن که ایمان را دور میکند. نصایح صفحه 219 ​

رسول اکرم (ص) : ده سنت را پدرتان ابراهیم بیاد گار گذاشته : پنج تا در سر و پنج تا در تن.

در سر : مسواک و مضمضه و استنشاق ( شستن بینی ) و کوتاه کردن شارب.و بلند گذاشتن ریش و در تن ختنه . نوره کشیدن . تطهیر مخرج . زایل کردن موی زیر بغل . و گرفتن ناخن. نصایح صفحه 305
از نصایح مولا علی (ع) به کمیل :
ای کمیل : وقتی غذا می خوری نام خدا را ذکر کن که با اسم او هیچ مرضی زیان نمی رساند و در نام او شفای هر رنجی است. نصایح صفحه 391
ای کمیل : وقتی غذایت را به پایان بردی خدا را بر آنچه روزی تو فرموده سپاس و ستایش گو و در این کار صدای خویش را بلند کن تا ( مردمان ) غیر تو نیز حمد خدا کنند و به جهت آن اجر و پاداش تو بزرگ میشود. نصایح صفحه 392

ای کمیل : معده ات را از غذا سنگین مکن و در آن برای آب جائی و برای هوا راه آمد و شدی باقی بگذار و از طعام دست باز ندار جز آنکه هنوز اشتهای آنرا داشته باشی اگر چنین کنی آن غذا بر تو گوارا خواهد بود که سلامتی بدن از کم خوردن و کم آشامیدن است. ​

مولا علی (ع) : هرکس وقتی عطسه کرد بعد از آن بگوید : (( الحمدلله رب العالمین علی کل حال )) درد گوش و دندان نبیند. اصول کافی جلد 4 صفحه 475

حضرت علی (ع) : هرکه هوای زندگی جاوید دارد (با این که امکان ندارد . یعنی اگر این کار ها را که مولا علی ع فرموده اند انجام دهیم سلامتی و طول عمر بدنمان را تضمین کردیم وگرنه منظور جاوید شدن و نمردن نیست) صبح زود غذا بخورد لباس سبک بپوشد و با زنان کمتر بیامیزد. کتاب نصایح باب سوم پندهای سه گانه مولا علی (ع)​