25 شهريور 1320ش رضاشاه پهلوي به كنارهگيري از سلطنت وادار شد و به جاي او فرزندش محمدرضا پهلوي بر تخت سلطنت جلوس نمود. سپس رضاشاه مجبور به ترك تهران و عزيمت به سوي اصفهان شد، پس از آن از طريق يزد و كرمان وارد بندر عباس شد و روز پنجم مهرماه با كشتي محقر پستي به نام ” بندرا“ به اتفاق خانواده، عدهاي خدمه و منشي مخصوص خود، علي ايزدي خاك ايران را ترك كرد. روز دهم مهر ماه به ساحل بمبئي نزديك شد ولي به دستور دولت انگلستان به جاي توقف در بمبئي با كشتي ديگري به نام ” برمه “ عازم موريس شد، پس از ده روز درياپيمايي كشتي در بندر ” لويي “ لنگر انداخت، سپس رضاخان به اتفاق همراهان با چندين دستگاه اتومبيل به محلي كه براي آنان درنظر گرفته شده بود به ” مُكا “ انتقال يافت . آب و هواي گرم و شرجي موريس روز به روز رضاخان را ناراحت و بيمارتر ميكرد، رضاخان درخواست سفر به امريكاي جنوبي و سپس به كانادا را نمود ولي انگليسيها از خيال فرستادن او به كانادا منصرف شده و تنها موافقت كردند به آفريقاي جنوبي و بندر دوربان يا ژوهانسبورگ سفر كند. <?XML:NAMESPACE PREFIX = O /> پس از مدتي اقامت در دوربان عازم ژوهانسبورگ شدند. رضاخان پادشاه مستعفي، در ژوهانسبورگ آخرين ماههاي زندگي خود را با اندوه و تلخكامي سپري كرد و با بيماري قلبي كه عارض او شده بود بالاخره در 4 مرداد ماه 1323 درگذشت. تصميم گرفته شد جنازه وي موميايي شود و به جاي ايران به مصر انتقال يابد. بدين ترتيب جنازه وي مدتي در خاك مصر به صورت امانت نگهداري شد و در ارديبهشت 1329 به تهران انتقال يافت و در مقبرهاي كه در جوار حضرت عبدالعظيم شهرري احداث گرديده بود دفن شد. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ منابع و مآخذ : 1. خسرو معتضد، رضاشاه سقوط و پس از سقوط، تهران، مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، 1376. 2. نجفقلي پسيان، از سوادكوه تا ژوهانسبورگ (رضاخان)، تهران، نشر ثالث، 1377. 3. باقر عاقلي، شرح حال رجال سياسي و نظامي معاصر ايران، تهران، نشر گفتار، 1380. ج 1. رضاشاه در تبعيد 6189-1 محل اقامت رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 663-8 محمدرضا پهلوي هنگام خروج از مجلس شوراي ملي پس از اداي سوگند پادشاهي از راست: محمدرضا پهلوي، حسن اسفندياري، محمدعلي فروغي، عبدالله انتظام رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 6021-3 رضاشاه پهلوي چند روز قبل از استعفا از سلطنت به همراه محمدرضا پهلوي رضاشاه در تبعيد 6122-1 علي ايزدي، فريدون جم و همسرش شمس پهلوي در موريس رضاشاه در تبعيد 6003-1 عصمتالملوك دولتشاهي همسر سوم رضاشاه پهلوي در جزيره موريس رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 6193-1 غلامرضا پهلوي، فاطمه پهلوي، عصمتالملوك دولتشاهي، حميدرضا پهلوي، فريدون جم، علي ايزدي و محمودرضا رضاشاه در تبعيد 7030-3 مراسم تشييع جنازه رضاشاه پهلوي در مصر رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 6160-1 علي ايزدي و احمدرضا پهلوي رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 6228-1 رضاشاه پهلوي به همراه داماد و فرزندان خويش در جزيره موريس رضاخان پهلوي، شمس پهلوي، فريدون جم، غلامرضا پهلوي، احمدرضا، عبدالرضا و محمودرضا پهلوي رضاشاه در تبعيد 6056-1 غلامرضا و عليرضا پهلوي در جزيره موريس رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 6035-3 رضاخان پهلوي در ژوهانسبورگ رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 6034-1 عبدالرضا پهلوي در موريس
رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 7155-3 مراسم تشييع جنازه رضاشاه پهلوي در حرم مطهر حضرت معصومه در قم از راست: 1. احمد دهقان 3. هدايتالله گيلانشاه 4. ابراهيم حكيمي 5. عبدالرضا پهلوي 6. عليرضا پهلوي 7. غلامرضا پهلوي 8. مرتضي يزدانپناه رضاشاه در تبعيد رضاشاه در تبعيد 7069-3 هيئت انتقالدهنده جنازه رضاشاه پهلوي از مصر به ايران رديف اول از راست: غلامرضا پهلوي، مرتضي يزدانپناه و عبدالرضا پهلوي. رديف دوم : محسن صدر (صدرالاشراف رضاشاه در تبعيد 7136-3 جنازه رضاشاه پهلوي در مسجدالنبي مدينه قبل از انتقال به ايران از راست : مرتضي يزدانپناه، عبدالله هدايت و منصور مزين رضاشاه در تبعيد 7157-3 محمدرضا پهلوي و تاجالملوك پهلوي در كنار جنازه رضا پهلوي در حرم حضرت عبدالعظيم در شهرري
