معرفی ضعف‌های اقتصادی کشور از دریچه دوربین مستند

به منظور پاسداشت سال «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی»، بخش ویژه‌ ششمین جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» به نمایش مستندهای صنعتی و کشاورزی اختصاص یافته است.

به گزارش خبرنگار سینمایی فارس، این بخش ویژه با عنوان «حمایت از کار» برپا شده است تا 16 اثر منتخب هیئت انتخاب به نمایش عمومی درآیند. مستندهایی که با نگرش به فرهنگ کار، بهره‌وری و الگوی صحیح مصرف در عرصه‌های صنعتی و اقتصادی و کشاورزی، و با محوریت توجه به تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی تهیه شده‌اند تا در این بخش ویژه از جشنواره روی پرده بروند.
در این خصوص با چهار تن از داوران و مستندسازان حاضر در این بخش به گفت‌وگو نشسته‌ و تلاش کرده‌ایم تا اهمیت پرداختن به این موضوع در آثار مستند را واکاوی کنیم.

* معرفی ضعف‌های اقتصادی از دریچه دوربین مستند

محمد ساسان مستندساز، با 2 فیلم «بن بست‌ها» و «وضعیت سیاه» در این دوره از جشنواره «سینماحقیقت» و در بخش ویژه «حمایت از کار» حضور دارد.
وی در رابطه با لزوم ساخت آثار مستند با موضوع شعار سال گفت: مقام معظم رهبری در سال‌های اخیر با انتخاب و اعلام شعارهای اقتصادی در کشور نشان دادند که به دنبال معرفی و برطرف ساختن ضعف‌های اقتصادی و تبدیل آن به فرصت هستند که جای تقدیر دارد.
وی تصریح کرد: اگر فیلمسازان دست به تولید آثار مختلف سینمایی و مستند در زمینه شعار سال بزنند، می‌توان گفت بهترین راه برای دیده شدن مشکلات کشور و حل آن توسط مدیران خواهد بود.
وی در ادامه ابراز داشت: متاسفانه بسیاری از هنرمندان ما در عرصه سینما نسبت به ساخت آثار سفارشی موضع گیری می‌کنند؛ این در حالی است که بسیاری از همین دوستان دست به ساخت فیلم‌های تبلیغاتی برای شرکت‌های تجاری می‌زنند که تنها هدف آن معرفی محصولات بهداشتی و یا خوراکی است.
وی افزود: نباید فراموش کرد که برای پرداختن به فضای کار و سرمایه ایرانی باید نگاه گشوده‌تری بین مدیران وجود داشته باشد تا بتوانند نگاه منتقدانه هنرمندان را درک کنند. البته درکنار آن هنرمندان نیز زمانی که دست به تولید یک فیلم می‌زنند، نباید تنها سیاه‌نمایی کنند؛ بلکه می بایست همه جوانب کار را مورد توجه قرار دهند.

* شعار سال باید مورد توجه هنرمندان قرار گیرد

حسین حقگو نیز به عنوان یکی از داوران بخش ویژه حمایت از کار، کیفیت آثار ارسالی به این دوره از جشنواره را بسیار قابل توجه ارزیابی کرد و گفت: بررسی کیفیت آثار سینمای مستند باید در دو زمینه «مضمون» و «اجرا» مورد بررسی قرار گیرد. بخش مضمون برمی‌گردد به ایده خوبی که از ذهن سازنده گذشته و اینکه تا چه اندازه توانسته آنرا به تصویر بکشد؛ در بخش اجرا نیز باید به نوع و انتخاب عوامل فیلم توسط سازنده بسیار توجه کرد.
وی تصریح کرد: یک اثر زمانی می‌تواند اثری شاخص، ارزشمند و متفاوت باشد که از دو دوره مهم مطالعه، تحقیق و توجه به کیفیت گذر کرده باشد. مسئله مهمی که وجود دارد این است که سال به سال آثار جشنواره «سینماحقیقت» نسبت به گذشته در رابطه با مضمون و ساخت بهتر می‌شود. البته امکانات تصویربرداری، مونتاژ و نورپردازی در کشور هم تحول بیشتری یافته و همین امر تاثیر مثبتی در افزایش کیفیت آثار سینمایی داشته است.
وی ادامه داد: یکی از نیازهای اساسی کشور این است که شعارهایی که هر سال توسط مقام معظم رهبری در رابطه با موضوعی خاص اعلام می‌شود و در دستور کار دولت نیز قرار می‌گیرد، مورد توجه هنرمندان هم باشد. اگر فیلمسازان و مستندسازان بتوانند در رابطه با شعار سال، اثری را به تصویر بکشند، کمک زیادی به اجرایی شدن بیانات مقام معظم رهبری کرده‌اند.
وی ابراز داشت: توجه به موضوع «حمایت از کار» می‌تواند مضمون بسیار خوبی در حوزه فیلم مستند باشد؛ در همین راستا و به همین اعتبار نباید فراموش کرد آن چه که یک جامعه را بازسازی کرده و عامل اصلی زندگی به حساب می‌آید، «کار» است، هرچقدر آثار ارزنده‌ای در حوزه مضمون «کار» تولید کنیم، باز هم کم است. خوشبختانه در این حوزه سوژه‌های فراوانی هم وجود دارد؛ به عنوان مثال حضور بانوان در عرصه کار - به خصوص در رشته‌های مختلفی که زمانی تنها مردان در آن حضور داشتند – که این می تواند موضوع مستند فیلم‌ها باشد.
حقگو افزود: تولید فیلم مستند با موضوع کار، می‌تواند فرهنگ‌سازی ارزشمندی در این حوزه باشد؛ به علاوه اینکه انتخاب چنین موضوعی در جشنواره سینماحقیقت هم یک فعالیت ارزنده در این زمینه به حساب می‌آید.

* حمایت از کار و سرمایه ملی بهترین شعار سال است

مرتضی شاملی یکی دیگر از داوران بخش ویژه شعار سال، اظهار داشت: یکی از بهترین شعارهای انتخاب شده طی سال‌های گذشته شعار حمایت از کار و سرمایه ملی بوده است، هنرمندان فیلمساز به خصوص در بخش مستند به خوبی می‌توانند وارد این حوزۀ موضوعی شوند و دست به تولید آثار بزنند.
وی تصریح کرد: این یک شعار بسیار خوب و قابل توجه است، اما به شرط اینکه فیلم‌های باکیفیت مناسب و نزدیک به موضوع ساخته شود؛ نه اینکه تنها نام شعار سال را یدک بکشد. خوشبختانه در این دوره از جشنواره و با توجه به اینکه موضوع بخش «حمایت از کار» بسیار بکر و دست نخورده بود، شاهد ارائه آثار باکیفیت در این زمینه بودیم که جای تقدیر دارد.

* اهمیت به تصویر کشیدن تلاش یک زن معلول برای تولید کار

منصوره میرمُعرب یکی دیگر از مستندسازانی که در بخش ویژه «حمایت از کار» با فیلم «کاش بیشتر نسیم بوزد» حضور دارد، با اشاره به اینکه در فیلمش، در پی به تصویر کشیدن تلاشی برای تولید کار بوده است، اذعان داشت: بهترین گزینه در رابطه با این مضمون، به تصویر کشیدن زنی است که با داشتن معلولیت توانسته کار آفرینی کند و این بسیار بااهمیت است. درواقع ثبت تصویر مستند چنین افرادی که با تمام محدودیت‌های جسمی توانسته‌اند موفقیت‌های بسیاری کسب کنند، بسیار ارزشمند است.
وی تصریح کرد: زمانی که یک اثر هزینه خوب، تهیه کننده قوی و در کنار آن تحقیقات و پیش تولید مناسبی داشته باشد، بی شک فیلم سفارشی خوبی از کار در می‌آید، اما مهمترین مسئله در زمینه تولید آثار سفارشی این است که فیلم تولید شده به سمت شعارزدگی نرفته و بیشتر به دنبال به تصویر کشیدن واقعیت باشد.
وی ابراز داشت: نگاه منفی موجود نسبت به فیلم سفارشی را قبول ندارم و معتقد هستم که یک فیلم سفارشی می‌تواند تبدیل به یک اثر قابل توجه شود. به عنوان مثال تا امروز سه فیلم مستند در رابطه با معلولان و به سفارش بهزیستی ساخته‌ام که در هنگام تماشای آن مخاطب نمی‌تواند احساس کند که فیلم سفارشی است؛ چرا که سعی شده تمام زوایای زندگی شخصیت مورد نظر بدون بزرگ‌نمایی به تصویر کشیده شود.
ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران: سینماحقیقت، طی روزهای 13 تا 20 آبان ماه 1391 در سینما فلسطین، سینما عصرجدید و سالن سینماحقیقت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی برگزار خواهد شد.