صنایع دستی به آن گروه از صنایع گفته می شود که در آن ، مهارت ، ذوق و بینش آدمی نقش به سزایی دارد . صنایع دستی درمجموع ، بازتاب تاریخ و تمدن اقوام و ملتهاست و نقش موثری در معرفی فرهنگ مناطق مختلف دارد . صنایع دستی به عنوان بخشی از میراث بشري ، باید همان قدر برای ما اهمیت داشته باشد ، که آثار باستانی و ميراث فرهنگي / ایران ، چین و هند سه قطب صنایع دستی جهان هستند . در این میان ، ایران به لحاظ آنکه در حوزه صنایع دستی از تنوع زیادی برخوردار است ، درصدر این کشورها قرار دارد . در ایران حدود 152 نوع صنایع دستی شناسایی شده است که با زیرشاخه های آن ، این تعداد به 253 می رسد . بعضی از این صنایع دستی هم اکنون نیز درحال تولید هستند ، ولی برخی دیگر از آنها منسوخ شده و تنها نمونه هايی از آنها موجود است . 20 جوزاد ( 10 جون ) روز جهانی صنایع دستی است و برنامه های مختلفی در نقاط گوناگون جهان برای بزرگداشت این هنر دیرین بشر اجرا می شود . از سال 1964 . م با تاسیس شورای جهانی صنایع دستی ( World Crafts Council ( W.C.C در قالب یکی از ارگانهای وابسته به یونسکو ، صنایع دستی به عنوان بخشی از حیات فرهنگی - اقتصادی ملل مورد توجه قرار گرفت . کشور ایران نیز از سال 1968 به عضویت شورای جهانی صنایع دستی درآمده است و اکنون درکنار 130 عضو دیگر این شورا ، هدفهای ملی و بین المللی خود را دنبال می کند . کمک به صنعت گران و بالا بردن سطح اطلاعات تخصصی و حرفه ای آنها / حفظ و تقویت صنایع دستی به عنوان رکن عمده ای از حیات فرهنگی ملتها / و ایجاد همبستگی میان صنعتگران دستی سراسر جهان / اهداف عمده ایران در ترویج صنایع دستی است . بخشي از اين اهداف ، با برگزاری مراسم گوناگون و بیان فعالیتها و تجليل از فعالان اين عرصه تجلی پیدا می کند . برپایی نمایشگاه بزرگ صنایع دستی در تهران ، یکی از این فعالیتها است که تا 15 ژوئن ادامه خواهد یافت . مقوله صنایع دستی که پس از انقلاب صنعتی تقریباً فراموش شده بود ، بار دیگر پس از جنگ جهانی دوم ، در کشورهای تازه استقلال یافته آن زمان نظیر اندونزی ، هند ، پاکستان ، سریلانکا و چین مطرح شد . این کشورها صنایع دستی را به عنوان هسته اول شکل گیری اقتصاد ملی خود مطرح می کردند . آنها صنایع دستی را به عنوان حلقه مکمل اقتصاد خود ، مورد حمایت قرار دادند و نتایج مطلوبی نيز بدست آوردند . در ایران ، صنایع دستی از دهه 1960 به عنوان فعالیتی مکمل مشاغل روستایی مورد توجه قرار گرفت . چنانکه اکنون سهم صنایع دستی در تامین درآمد ارزی ایران به طور متوسط ده درصد است . اکنون حجم تجارت جهانی صنایع دستی ، بین 14 تا 5/14 میلیارد دلار در سال است که چهار میلیارد آن به فرش اختصاص دارد . بنا بر آمارهای رسمی ، حدود ده میلیون نفر از ایرانیان در بخش صنایع دستی بویژه بافت فرش شاغل هستند و حداقل حدود شش میلیون نفر دیگر ، از این صنعت ارتزاق می کنند . اما ویژگی های این هنر - صنعت چیست که می تواند اینگونه در حفظ فرهنگ تاثیرگذار باشد و از سوی دیگر در اقتصاد و توسعه ملل نقش داشته باشد ؟ هنرهای دستی و صنایع دستی از دیرباز و پیش از صنعتی شدن زندگی بشر ، پاسخگوی بسیاری از نیازهای زندگی انسان بود و زیستن را برای او تسهیل می کرد . سه نیاز اساسی جسم انسان یعنی خوراک ، پوشاک و مسکن ، به نوعی با آفریده های دست او درارتباط بود . در گذشته های نه چندان دور ، ظروف سفالی ، نیاز مردم را برای تهیه ، آماده سازی و نگهداری غذا تامین می کرد . همچنین قبل از آنکه کارخانه های جدید تولید پارچه راه اندازی شود ، محصول کارگاههای ابریشم و کتان ، پوشاک مردم را فراهم می کرد . در شرق ، داخل خانه ها با پرده های رنگی تزیین می شد و فرشهای گسترده و لباس هایی که با ظرافت بافته شده بود ، حضور صنایع دستی را در این بخش از زندگی ملموس مي کرد . از سوی دیگر ، بناهایی که به دست انسان ساخته می شد ، جلوه ای از نگرش او به جهان هستی بود . معماری از دیرباز با صنایع دستی پیوند داشت و تزیین و آرایش ساختمان ها ، جزو جدا نشدنی معماری محسوب می شد . به هر حال ، دیدگاه هر قوم و ملتی درمورد هستی و جهان ، در صنایع دستی آن به خوبی تجلی یافته است . در تفکر دینی بویژه در اندیشه اسلامی ، حضور خداوند ، دائمی است و بدون او هیچ چیزی ارزش و اعتبار ندارد . در این بین ، حضور انسان نیز مهم است . عرصه هنر زمینه ای است که انسان در آن ، استعدادهای بالقوه خویش را به ظهور می رساند . هنرمند درواقع اگر با هدف تعالی و کمال ، اثر هنری خود را بوجود آورد ، جلوه ای از آیات و نشانه های خداوند را به نمایش گذاشته است . از این رو ، هنرمند صنایع دستی ، آنگاه می تواند اثری جذاب و شایسته تولید کند که دیدگاهی معنوی داشته باشد و باورهای الهی را که مطابق با سرشت بشری است ، در آن تجلی دهد . نمونه های موجود صنایع دستی که متعلق به هزاران سال پیش است ، جلوه های درخشانی از فرهنگ ، هنر ، اعتقادات و آداب و رسوم مردم آن زمان را در خود جمع کرده است . این آثار به ما نشان می دهد که مردم در گذشته چگونه فکر می کرده اند ، ارتباطشان با مبداء هستی چگونه بوده و زندگی مادی آنها به چه شکل بوده است . این اشیاء ، آثاري موزه ای نبوده اند و برای تزیین و تجمل ساخته نشده اند . صنایع دستی در گذشته در زندگی روزمره مردم حضور فعال داشت و مردم با آنها زندگی می کردند . به عنوان مثال ، ایرانیان بر روی باغ فرش ها و زیراندازهای دست بافت ، می نشستند . از ظرفی آب می نوشیدند که بر آن نقوش برگرفته از فرهنگ و هنرشان حک شده بود و البسه ای می پوشیدند که خود بافته بودند . هرچه بود ، هنر بود و صنایع دستي در متن زندگی ، آن را زیباتر می کرد . صنایع دستی در شکل اصیل خود ، تکنولوژی وارداتی ندارد و مبتنی بر تخصص های بومی و سنتی است . قسمت اعظم مواد اولیه و ملزومات مصرفی آن ، در داخل جوامع و حتی در محل تولید ، تامین می شود . صنایع دستی درواقع یک صنعت محلی است و می تواند موجب خودکفایی اقتصادی نیز بشود . به نظر کارشناسان اقتصادی ، ارزش افزوده این گونه کالاها در بسیاری از موارد ، 70 تا 80 درصد قیمت تمام شده است . به همین دلیل ، صنایع دستی ، از ابزارهای ایجاد اشتغال مولد و کاهش بیکاری است . امروزه توسعه صنایع دستی می تواند به رشد تولید ملی و کاهش مهاجرت به شهرها منجر شود . از دیگر مزایای اقتصادی صنایع دستی ، نقش آن در جذب توریست و ارزآوری است . درواقع اولین هدف از معرفی صنایع دستی کشورها به یکدیگر ، مبادله فرهنگی است . این مسئله ، بهره اقتصادی و رشد اینگونه تولیدات را نيز درپی خواهد داشت . امروزه کارشناسان حتی عرضه فرودگاهی صنایع دستی را گامی مهم درجهت رشد صنایع دستی و معرفی آن به دیگر نقاط دنیا می دانند . علاوه بر این ، صنایع دستی ، ویژگی های ارزنده دیگری نیز دارد . قابلیت ایجاد و توسعه در مناطق شهری و روستایی و عشایری / نداشتن آثار مخرب زیست محیطی / و ایجاد درآمد مکمل برای تمامي اقشار و گروههای سنی / ازجمله مهمترین مزایای توسعه صنایع دستی است . نسل امروز باید بداند که صنایع دستی از چه پشتوانه فنی ، تکنیکی و هنری برخوردار است و از این سند هویت تاریخی ملتها ، شناخت کافی داشته باشد . روز جهانی صنایع دستی ، فرصتی مناسب است که در این افتخار دیرینه تمدن بشری بیاندیشیم و آن را بهتر بشناسیم . [/quote]
