داشتن یک کارتگرافیکی قدرتمند برای بسیاری از افراد علاقهمند به بازی و پردازشهای گرافیکی، یک آرزوی جذاب است. اما داشتن کارتگرافیکی قدرتمند علاوه بر جذابیت، دردسرهای خودش را دارد. یکی از این دردسرها، گرمای به نسبت زیاد این کارتها است که در بسیاری از موارد روی راندمان دیگر قطعات نیز تأثیر میگذارد (به خصوص زمانی که کارتگرافیکی قدرتمند شما دارای خنککننده مرجع باشد). خوب؛ سؤالی که در این میان به وجود میآید این است که راهحل مشکل چیست؟ کوتاهترین جواب به این سؤال (البته در صورت داشتن پول) خرید یک خنککننده حرفهای مخصوص کارتگرافیکی است. در این میان، شرکتهای متعددی در زمینه ساخت خنککننده فعالیت میکنند اما اگر از آن دسته افرادی هستید که هر از گاهی نگاهی هم به سایتهای سختافزاری میاندازید و اطلاعاتی در اینباره به دست میآورید، به احتمال زیاد نام شرکت Zalman را شنیدهاید. این شرکت بیشتر در زمینه ساخت خنککنندههای حافظه، کارتگرافیک و پردازنده فعالیت میکند (البته از دیگر محصولات این شرکت میتوان به کیس، منبعتغذیه و موارد جانبی دیگر اشاره کرد). یکی از محصولات این شرکت که بیشتر برای کاربران حرفهای طراحی و ساخته شده، خنککننده VF3000 است که در سه سری به بازار ارائه میشود. سری اول، VF3000A برای کارتهای گرافیک تکهستهای سری HD 5000 و HD 6000 طراحی شدهاست. سری دوم، VF3000F با قابلیت پشتیبانی از کارتهای گرافیک GTX 465 و GTX 475 است و سری سوم که مانند قبل، VF3000F است، برای نصب روی GTX 480 بهینه شدهاست. با توجه به این موضوع و برای آنکه حق این دو سازنده کارتگرافیک پایمال نشود، دو سری VF3000A و VF3000F این خنککننده را روی کارتهای گرافیکی HD 5870 و GTX 480 که از دمای بالایی برخوردار هستند، تست کردیم تا ببینیم این خنککنندهها تا چه اندازه روی کاهش دمای پردازندهگرافیکی تأثیرگذار هستند (البته انصافاً دمای GTX480 بالاتر است).
پاسخ : بررسی کولر گرافیک Zalman VF3000 اولین چیزی که نظر شما را در خنککننده VF3000 به خود جلب میکند، ظاهر زیبای این محصول است. این خنککننده در سری مخصوص ATI به رنگ قرمز است و همراه با دو فن 92 میلیمتری با نور آبی ارائه میشود. سیستم چرخش فنها در این مدل از نوع EBR Bearing است. تصویر 1 در مدل طراحیشده برای کارتگرافیک ATI، امکان مدیریت سرعت چرخش فنها در محدوده 1300 تا 2500 دور در دقیقه از طریق کنترلکننده سرعت Fanmate 2 امکانپذیر است. توان موردنیاز فنها از طریق یک رابط سه پین تأمین میشود و اگر قصد استفاده از حداکثر سرعت فنها را داشتهباشید، میتوانید آن را بهطور مستقیم به رابطهای سه پین موجود روی مادربورد متصل کنید. در مدل مخصوص کارتگرافیک GTX 480، خنککننده به رنگ سبز بوده و دارای دو فن 92 میلیمتری با نور سبز رنگ است. تصویر 2 در این سری مانند سری مخصوص ATI میتوانید توسط کنترلکننده Fanmate 2 سرعت چرخش فنها را از 1400 تا 3000 دور در دقیقه تغییر دهید. همچنین مانند قبل میتوانید برای استفاده از حداکثر سرعت فنها، رابط سه پین خنککننده را بهطور مستقیم به مادربورد متصل کنید. طراحی صفحه انتقال حرارت، پرههای آلومینیومی و لولههای انتقال حرارت در هر دو مدل یکسان است. تصویر 3 تصویر 4 صفحه تماس با سطح پردازندهگرافیکی دارای سطحی کاملاً صاف و آینهای شکل بوده که با دقت زیاد پرداخت شدهاست، بهطوری که شما میتوانید از آن به جای آینه استفاده کنید. تصویر 5 جنس این صفحه از مس خالص است. در مجموع، پنج لوله انتقال حرارت از جنس مس خالص، وظیفه انتقال گرما را در دو جهت به 120 پره آلومینیومی بر عهده دارند تا خنککنندگی این محصول به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند. در متعلقات داخل جعبه، خمیر حرارتی بسیار باکیفیت ZM-STG2 نیز دیده میشود که برای مدل GTX 480 مقدار آن کمی بیشتر است. تصویر 6 برای خنککردن حافظههای کارتگرافیک در سری ATI، خنککنندههای کوچک آلومینیومی غیرفعال (بدون فن) ارائه شدهاست که اتصال آنها به چیپست حافظهها از طریق چسب انتقال حرارت صورت میگیرد اما ترانزیستورهای MOSFET کارتگرافیک توسط یک خنککننده آلومینیومی دیگر خنک میشوند که به استفاده از خمیر انتقال حرارت روی ترانزیستورهای MOSFET نیاز دارد و توسط دو پین پلاستیکی در جای خود محکم قرار میگیرد. تصویر 7 اما در مدل GTX 480، خنککننده حافظهها و ترانزیستورهای MOSFET به صورت یکتکه است و قبل از نصب آن باید روی تمامی ترانزیستورهای MOSFET و حافظهها را با لایه ضخیمی از خمیر انتقال حرارت پوشش دهید و سپس آن را به کمک 9 پیچ فنردار از پشت کارتگرافیک محکم کنید. تصویر 8 توجه داشتهباشید، قبل از نصب این خنککننده روی کارتگرافیکی خود، حتماً دفترچه راهنمای آن را به دقت مطالعه کنید، چراکه عدم مطالعه راهنمای این محصول به وارد آمدن صدمه جدی به کارتگرافیک یا خنککننده شما منجر خواهدشد. از دیگر ویژگیهای مهم این خنککننده، میزان صدای تولیدی بسیار کم آن در مقایسه با خنککنندههای مرجع، به خصوص در حالت وارد آمدن فشار روی کارتگرافیک است، بهطوری که پس از نصب خنککننده خود و استفاده از حداکثر سرعت فنها به نظر میرسد صدای تولیدی این محصول شصت درصد کمتر از صدای تولیدی خنککننده مرجع تحت فشار است. میزان صدای تولیدی توسط فنهای این محصول حداقل 18 و حداکثر 32 دسیبل است.
پاسخ : بررسی کولر گرافیک Zalman VF3000 برای تست این دو سری خنککننده از سیستمی که مشخصات آن در جدول زیر درج شدهاست، استفاده کردیم. جدول 1 برای اعمال فشار روی کارتهایگرافیک از برنامه Furmark 1.8.2 در دقت 1080×1920 پیکسل و ضریب ضدپلگی هشت برابر به همراه فعال کردن گزینههای Xtreme Burning ،Displacement mapping ،Post FX به مدت پانزده دقیقه استفاده کردیم و برای ثبت دمای بیکاری کارتهای گرافیک کامپیوتر را به مدت پانزده دقیقه بدون اجرای هیچ برنامهای و در صفحه دسکتاپ رها کردیم. انجام تستهای بالا را نخست با خنککنندههای مرجع کارتگرافیکی و سپس با خنککننده VF3000 یکبار با حداقل سرعت فنها و بار دیگر با حداکثر سرعت فنها با استفاده از کنترلکننده سرعت چرخش Fan Mate 2 انجام دادیم. در زمان تست، دمای اتاق حدود 26 درجه سانتیگراد بود و تمامی تستها در فرکانسهای پیشفرض انجام شد. جدول 2 نتایج تستها به خوبی نشاندهنده قدرت خنککنندگی بالای VF3000 به خصوص در حالت حداکثر سرعت چرخش فنها است. این خنککننده به خصوص روی کارتگرافیک HD 5870 بسیار مؤثر عمل میکند و حتی در کمترین سرعت چرخش فنها، قدرت خنککنندگی بسیار خوبی دارد. اما در آخر باید اشاره کنیم که این خنککننده قدرتمند و زیبا، یک ایراد به نسبت بزرگ نیز دارد که پس از نصب آن روی کارتگرافیک متوجه آن خواهیدشد. ایراد مهم این خنککننده، اشغال 2/5 تا 3 رابط PCI است، بهطوری که اگر قبل از نصب این خنککننده قادر به نصب سه کارتگرافیک روی مادربورد خود بودید، اکنون با نصب این محصول تنها میتوانید دو عدد از کارتهایگرافیکی خود را نصب کنید. نتیجهگیری خنککنندههای A VF3000 و VF3000F برای کاهش دمای کارتگرافیک، دارای کیفیت بالا و همچنین ظاهر و قیمتی مناسب هستند و استفاده از آن را برای تمام کسانی که به عمر مفید کارتگرافیک خود اهمیت میدهند، پیشنهاد میکنیم.
