آمادگى براى مرگ‏

يامبر عزيز اسلام صلى الله عليه و آله در كنار قبرى ايستاده بود كه جنازه‏اى را قبر كردند، حضرت به قدرى گريه كرد كه خاك قبر از اشك حضرت، تر شد.
آنگاه به اصحاب خطاب كرد:
إخْوانى لِمِثْلِ هذا فَأعِدُّوا. «1»
برادرانم براى مثل چنين روزى خود را آماده كنيد.
از اميرالمؤمنين على عليه السلام سؤال كردند راه آمادگى چيست؟ فرمود:
أداءُ الْفَرائِضِ، وَاجْتِنابُ الْمَحارِمِ، وَالإشْتِمالُ على الْمَكارِمِ. «2»
واجبات را بجاى آوريد، از محرّمات كناره‏گيرى كنيد و به حسنات آراسته شويد.

فقير در كلام پيامبر

رسول خدا از اصحاب پرسيد فقير كيست؟ گفتند: كسى كه مال دنيا ندارد، فرمود: نه، فقير آن است كه روز قيامت همراه با ثواب وارد شود، امر رسد كه او را به آتش بيندازند. عرضه داشتند: با اين كه اهل عبادت بوده و ثواب برده به جهنّم مى‏رود؟ فرمود: آرى، چون داراى چهار برنامه بوده:
1- به مردم زيادى بدهكارى داشته نپرداخته است.
2- اهل فحش بوده است.
3- به عدّه‏اى ظلم كرده است.
4- به اهل خمس و زكات مديون بوده است.
مقام حكمت لقمان‏

لقمان بزرگوار كه خداوند عزيز او را در قرآن به حكمت ستوده در رأس اهل تزكيه در زمان خودش بود، كسى به او گفت، تو بنده آل فلان نبودى؟ گفت: چرا برده بودم، گفت: از كجا به اين مقام رسيدى؟
پاسخ داد: راستگويى، اداى امانت، ترك كار بيهوده، چشم پوشى از نامحرم، حفظ زبان، عفّت شكم. هر كس اين حقايق را ندارد از من پست‏تر و هر كس اضافه دارد بالاتر و هر كس همين ها را عمل مى‏كند مانند من است. «3»

گفتگوى عيسى عليه السلام با شيطان‏

عيسى عليه السلام مى‏گويد: شيطان را همراه پنج الاغ ديدم كه بر هر كدام بارى حمل مى‏كند، گفتم: چيست؟ گفت: مال التجاره است، براى آن دنبال مشترى هستم.
گفتم: مال التجاره‏ات كدام است؟ گفت:
1- ستم، مشترى آن امرا هستند.
2- كبر، مشترى آن صاحبان عناوينند.
3- حسد، مشترى آن دانشمندانند.
4- خيانت، مشترى آن تجّارند.
5- مكر و حيله، مشترى آن زنانند. «4» رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:
مَنْ خَزَنَ لِسانَهُ سَتَرَ اللّهُ عَوْرَتَهُ و مَنْ كَفَّ غَضَبَهُ كَفَّ اللّهُ عَنْهُ عَذابَهُ، وَمَنِ اعْتَذَرَ إلَى اللّهِ عَزَّوَجَلَّ قَبِلَ عُذْرَهُ وَتَجاوَزَ عَنْهُ. «5»
هر كس زبانش را از باطل حفظ كند خداوند بدى‏هاى او را بپوشاند و هر كس خوددارى از خشم و غضبش نمايد خداوند وى را از عذاب محافظت فرمايد و هر آن كه از حضرت حق به خاطر گناهانش عذربخواهد عذرش را بپذيرد و از وى در گذرد.

شرايط تزكيه نفس‏

براى حركت به سوى تزكيه هفت واقعيّت را لازم دانسته‏اند:
1- روى آوردن به حق و قبول آن، كه آن را «اسلام» گويند.
2- يقين به حق، نبوّت، امامت، كتاب، حساب، كه آن را «ايمان» گويند.
3- امتثال اوامر كه به مصلحت دنيا و آخرت انسان وضع شده، كه آن را «عمل» گويند.
4- اجتناب از نواهى كه جهت پاك ماندن انسان از آلودگى‏ها بنا گذارى شده، كه به آن «مبارزه» گويند.
5- توبه حقيقى كه قضاى گذشته و بازگرداندن مال مردم به مردم و عذر خواهى از خداست كه آن را «حال» گويند.
6- كسب حلال جهت آزادى از طمع به مال ديگران و فقر و ذلّت.
7- تقوا و پرهيزكارى كه رأس تمام امور است.

پی نوشت ها:

______________________________


(1)- مستدرك الوسائل: 2/ 465، باب 74، حديث 2476؛ مسكّن الفؤاد: 107.
(2)- بحار الأنوار: 6/ 137، باب 4، حديث 43؛ الأمالى، شيخ صدوق: 110، حديث 8؛ مجموعة ورام: 2/ 158.
(3)- المواعظ العدديّة: 67، باب 1، فى المفردات.
(4)- بحار الأنوار: 6/ 196، باب 7؛ المواعظ العددية: 276، باب 5، فى الخماسيات.
(5)- عوالى اللآلى: 1/ 101، حديث 25؛ مجموعة ورّام: 1/ 4.