رضايت به فعل حضرت حق‏

رضايت به آنچه خداوند بزرگ از نعمت‏ها به انسان عنايت فرموده، از بهترين حالات است، انبيا و ائمه و شاكران از عباد حق، از حال رضاى عبد نسبت به داده حق، تعريف فوق العاده كرده‏اند.
هيچ گاه نعمت حق به نظر شما كوچك نيايد، هر نعمتى كه به دست شما مى‏رسد، با كمك هزاران موجب و علت به دست شما مى‏رسد و به خاطر هدفى مقدّس و والا، آن نعمت به شما عنايت مى‏شود، شما اگر تجلّى رحمانيّت و رحيميّت و كرم و لطف حضرت او را در نعمت ببينيد، آن را عظيم خواهيد يافت.
ما در عين اين كه از حضرت حق طلبكار نيستيم و استحقاق هيچ‏گونه نعمتى نداريم، اما حضرت دوست آن به آن و لحظه به لحظه ما را غرق در نعمت نموده و از هيچ برنامه يا منفعتى نسبت به ما مضايقه نفرموده است.
هرگز كميت نعمت را نبينيد به كيفيّت آن بينديشيد، حقيقت نعمت را در نظر بگيريد، صاحب نعمت را و محبّت و عشق او را تماشا كنيد.
اگر به ما چيزى نمى‏داد، بايد به واقع از او رضايت داشتيم، چه رسد به وضع فعلى ما كه پيچيده به هر نوع نعمتى هستيم!!
همين نعمت شناخت خدا و معرفت به انبيا و ائمه و اوليا و نعمت ايمان و اين كه‏ اجازه داريم نام مقدّس او را ببريم و در پنج وقت به پيشگاه او به نماز بايستيم و در ماه رمضان روزه بگيريم و ... مگر برنامه كمى است؟
برنامه‏هاى معنوى كه تأمين كننده خير دنيا و آخرت ماست، برنامه ايمان و عبادت كه ما را در قيامت از عذاب ابدى مى‏رهاند چقدر مهم است؟ با وجود اين برنامه‏ها آيا عدم رضايت و دلتنگى از حضرت حق صحيح است؟!
عبدى كه از مولايش راضى نيست، بيچاره عبدى و انسانى و فلك زده آدمى است!!
راضى به نعم حق، چه نعمت اندك باشد چه نباشد، عبدى پرارزش و بنده‏اى والا و انسانى بزرگوار و با كرامت است.
عبد بايد بداند كمى يا زيادى نعمت‏هاى مادّى بر وفق مصلحت او و از اين بالاتر براى امتحان اوست.
اگر كسى در مضيقه مادّى است، مصلحت او و كلّ جامعه اقتضا كرده كه در محدوديّت از امور مادى باشد و اين عين لطف حضرت حق به اوست، نشنيده‏ايد كه موسى به مناجات مى‏رفت، مردى را ديد تا كمر به خاك فرو رفته، سبب پرسيد گفت: از شدّت فقر و تنگدستى است، به خدا بگو مشكل مادى مرا حل كند، موسى در طور به او دعا كرد، درهمى چند نصيب او شد، اما او با آن چند درهم معامله بدى كرد، وقتى موسى از طور برگشت جمعيتى را در گوشه‏اى ديد، سؤال كرد: چه خبر است؟ گفتند: كسى مست كرده و شكم بى‏گناهى را دريده، چون جلو آمد ديد همان مردى است كه تا ناف در خاك فرو رفته بود!!
اگر تنگ دستى، حساب كن كه اين تنگدستى از باب لطف خدا به توست، همه‏جا كه وسعت و گشايش نعمت نيست، آنان كه در وسعت و گشايش به فرموده قرآن دچار طغيان و عصيان‏اند، در نقمت‏اند نه در نعمت و سخت منفور و مبغوض‏ حضرت حقند نه مورد محبّت و عنايت!!
تنگدستى و وسعت نسبت به عبد مورد توجه حق، مقام با عظمت و پرارزش امتحان است، به داده حق در مرحله تنگ‏دستى راضى باش تا ايمان و عمل صالحت حفظ شود و در وسعت هم به نعمت حق راضى باش و از نعمت در راه دوست استفاده كن تا ايمان و كردار شايسته‏ات از خطر مصون بماند.
در هر دو صورت خود را سرباز الهى حساب كن، تنگدستى و وسعت را سنگر بدان و در هر دو موقعيّت، گوش به فرمان مولا باش؛ در تنگدستى صبر پيشه كن و براى جبران سختى به گناه آلوده نشو، در وسعت به انفاق و صدقه و حل مشكل مردم بكوش و ثروت را در راه اميال و غرائز و شهوات شيطانى مصرف نكن، فقط به عنايت او راضى باش و بس؛ اين فقير در اين زمينه سروده‏ام:
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]شراب عشق او در كام كردم‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]خود و جان و دلم بى‏نام كردم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]گرفتم جا در آغوش خوش يار[/TD]
[TD][/TD]
[TD]سراپا خويش را گمنام كردم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]من از خم خانه عشق و ولايش‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]چه شيرين جرعه‏ها در جام كردم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]دل و حشى‏تر از وحش بيابان‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]به عشق حضرتش در دام كردم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]پيام وصل او را چون شنيدم‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]دل گريان خود آرام كردم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]زدم بر سينه نامحرمان دست‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]جدايى من زخاص و عام كردم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]زغير او بريدم دل به عالم‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]همين يك كار را اتمام كردم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]چو مسكين در ره عشقش فتادم‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]پس آن گه ترك كام و نام كردم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]


راستى بدترين انسان، آن كسى است كه از حضرت حق ناراضى باشد و از جناب مقدّس او گله و شكايت داشته باشد.
انسان نبايد براى كم شدن يا سخت شدن امور مادّى بنالد، اين ناله به طور حتم ناله شيطانى است.
نبايد چشم و گوش بسته زندگى كرد، ما از اداى شكر يك نعمت او عاجزيم، چه رسد به اين همه نعمت كه در آن غرقيم، مانند نعمت سلامتى، شنوايى، بينايى، چشايى، گردش خون، ضربان صحيح قلب، دست و پا و عقل سالم؛ انسان نبايد براى نبود يك لقمه نان كه گاهى براى‏امتحان و رشد انسان از آدمى منع مى‏شود زبان به شكايت باز كند، اگر هم شكايتى داريد، شكوه و گله را به پيشگاه با عظمت خود او ببريد، نه اين كه از حضرت او نزد ديگران گله كنيد.
سعى كنيد به حقيقت از جناب دوست راضى باشيد، رضايت شما صرف ادّعا نباشد، او شما را در اين ادّعا امتحان خواهد كرد، مواظب باشيد در امتحان شكست نخوريد، مصائب و بلاها گاهى عطاى اويند، مانند مصائب و بلاهايى كه در مقام امتحان و ابتلاء، انبيا و اوليا كشيدند، آن بزرگواران كه آن همه مصيبت و بلا ديدند، به خاطر دين و به حركت آمدن فرهنگ الهى و رشد و كمال خودشان بود، آنان در عين آن همه مصائب و در شدّت ابتلا و سختى به حضرت دوست فقط يك كلمه گفتند: و آن اين بود: إِلهى رِضاً بِقَضائِكَ.

عبد شاكر، راضى به فعل حق‏
يكى از شاگردان با معرفت عارف ربانى، الهى قمشه‏اى نقل كرد: آن جناب سفرى به آستانه بوسى عبد راضى حضرت رضا عليه السلام به مشهد مشرّف شد.
شبى در حرم حضرت رضا عرضه مى‏دارد: يابن رسول اللّه! شما داراى مقام رضاى كامل هستيد، از حضرت حق بخواهيد ذرّه‏اى از اين مقام به اين فقير عنايت كند.
وقتى از حرم خارج مى‏شود، ماشينى در خيابان به او مى‏زند، وقتى چشم باز مى‏كند خود را روى تخت بيمارستان مى‏بيند، سؤال مى‏كند: چه شده؟ مى‏گويند:
تصادف كرده‏ايد و راننده‏اى كه به شما زده دستگير شده و اين‏جاست، مى‏گويد:
كاغذ و قلمى به من بدهيد، يك رضايت‏نامه كامل مى‏نويسد و دستور مى‏دهد راننده را آزاد كنيد؛ زيرا من چند لحظه قبل در حرم حضرت رضا از خداوند عزيز طلب مقام رضا كردم و اين مصيبت، برق اوّل اين مقام جهت امتحان استعداد و ادعاى من است، اگر در همين مرحله اوّل زبان و دل به گله و شكايت باز كنم از به‏دست آوردن اين عنايت محروم خواهم شد!!
در هر صورت، عبد شاكر كسى است كه در هر مقامى كه هست در كمال عشق و شور از وجود مقدس دوست، راضى باشد.
سالى براى زيارت عارف كامل، حضرت آيت اللّه حاج آقا رحيم ارباب كه از حسنات روزگار بود، به اصفهان رفتم. من زمانى خدمت اين مرد بزرگ رسيدم كه نزديك به هفت سال بود چشمش را بر اثر كهولت سن از دست داده بود، مردى در همان وقت به محضر ايشان مشرّف شد و گفت: فلان آشنا از حال شما و چشم شما جويا شد، فرمود: حالم بسيار عالى است و چشمم مربوط به او نيست، محبوب من علاقه داشت هشتاد سال ببينم و اكنون مصلحت ديده بدون بينايى باشم و من صد در صد به مصلحت محبوبم راضى هستم!!
امام سجّاد عليه السلام سراسر عمر پنجاه و هفت ساله‏اش به سخت‏ترين مصيبت‏ها و رنج‏ها گذشت، رنج‏هايى كه به فرموده حضرت زهرا عليها السلام اگر به روز روشن مى‏زدند تبديل به شب تاريك مى‏شد؛ اما در ميان اين موج سنگين حوادث و بلاها از حضرت حق دو برنامه مى‏خواست: طول عمر براى عبادت و زبان و دل بيدار براى شكرگزارى!!
شما اى عزيزان! در تمام لحظات در محضر مقدّس خداييد، سعى كنيد فقط متوجه و بيدار او باشيد، وقتى همه چيز را تابع عشق و علاقه به او قرار داديد و غير عظمت و هيبت و جلال او نديديد، جز مقام شكر و رضايت به داده او كه عين علم و عدل و حكمت و عنايت اوست نخواهيد داشت.
در كتاب «فيه ما فيه» آمده:
يكى گفت: اين‏جا چيزى فراموش كرده‏ام، بيدارى گفت: در عالم يك چيز است كه فراموش شدنى نيست، اگر همه چيز را فراموش كنى و آن را از ياد نبرى باك نيست، اما اگر همه چيز را به جاى آرى و هيچ چيز را فراموش نكنى، ولى او را فراموش كنى هيچ كار نكرده‏اى.
چنان چه كسى تو را به جايى براى كار معيّن بفرستد و تو در آن‏جا صد كار انجام دهى و آن را به جاى نياورى چنان است كه كارى نكردى، او تو را به دنيا آورد براى يك كار و آن دوستى با خودش و اين كه او مقصود باشد، تو را اگر هزاران مقصد باشد و هزاران كار و او نباشد انگار هيچ كار نكرده‏اى!!
در ادّعا، ديندار بودن و شاكر بودن، و راضى بودن كار بسيار آسانى است و هر حيوانى را مى‏توان تعليم كرد كه اين ادّعا را داشته باشد، شاكر بودن و راضى بودن به داده حق به نحو حقيقت، مهمّ و پرثمر است.
صاحب تفسير مثنوى در ذيل يك بيت جلال الدين مى‏گويد:
اگر تمام زندگى را شب و روز خدا خدا بگوييم، مادامى كه گرايش واقعى پيدا نكنيم، يعنى زندگى را به فرمان‏هاى اصيل او وصل نكنيم و به تهذيب خود برنخيزيم، تلفظ كلمه خدا خدا شخصيّت ما را به كمال مطلوب نخواهد رساند.
اگر روزى گرايش واقعى به حق پيدا كنيم و اتصال به حق و حقيقت به ما دست دهد، امكان ندارد كه آن روز براى منافع خود دروغى بگوييم و دست به فحشا بزنيم.
اگر روزى گرايش واقعى به حق و حقيقت به ما دست دهد، محال است كه‏ ديگران را وسيله و خود را هدف بپنداريم و براى يك دستمال، قيصريه را به آتش بكشيم و براى حفظ موقعيّت خود، جان انسان‏ها را بازيچه هوس‏هاى خود قرار دهيم!!
اگر روزى گرايش واقعى به حق و حقيقت به ما دست دهد، كلمات ابوذر را در برابر نيرومندان دورانش كه كلمه حقى در برابر پيشوايان منحرف بود، باعظمت‏ترين ذكر خداوندى خواهيم يافت، آن وقت به ذكر معمولى قانع نمى‏شويم و از ذكرى كه به منافع ما لطمه مى‏زند، نمى‏گريزيم و همان ذكر را شكر زبان به حساب مى‏آوريم گرچه سرِ ما و جان ما در راه آن شكر برود!! و به اين سر و جان فدا كردن كه از دل شكر حق و ذكر او زاييده مى‏شود با تمام هستى رضايت خواهيم داد!
وقتى به حق و حقيقت گرايش پيدا كنيم، خواهيم يافت كه درخشان‏ترين ذكر خداوندى و شكر الهى و رضايت از حق، همان بود كه نيايش‏گر حقيقى، حضرت سيدالشّهدا عليه السلام به زبان آورد و جان خود را در همان راه و همان ذكر از دست داد تا به بارگاه جانان قدم بگذارد، او شب عاشورا كه به ظاهر سخت‏ترين شب عالم بود با يارانش در حال ناله و گريه از خدا مى‏خواستند، اى خدا! ما را از بندگان شاكرت قرار بده.
وَاجْعَلْنا مِنَ الشَّاكِرينَ!!
اين عبد فانى و غرق بحر معاصى در اظهار ارادت به حضرت دوست چنين سروده‏ام:
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]عشق روى تو بود مدرسه و مكتب من‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]بندگى بر سر كوى تو بود مطلب من‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]



[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]در غم هجر تو اى كوكب رخشنده جان‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]گذرد سال و مه و هفته و روز و شب من‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]تا به دامان وصالت برسد دست دلم‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]هر شب از بام فلك درگذرد يا رب من‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]ذكر تو نور شب و ياد توام مونس روز[/TD]
[TD][/TD]
[TD]عاشقم عشق تو باشد به جهان مذهب من‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]وارهان از غم هجرم كه به جان تو قسم‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]جان رسيدست زبار غم تو بر لب من‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]رندى و باده پرستى و سراپا مستى‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]در ره عشق تو اى دوست شده مشرب من‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]وعده وصل توام جان دگر داد به من‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]رهروم سوى تو و عشق بود مركب من‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]از غم هجر تو مسكين شده در سوز و گداز[/TD]
[TD][/TD]
[TD]رحمى آخر تو نما بر من و تاب و تب من‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]


بياييد براى كسب حقايق و آراسته شدن به فضايل، دست به دامان انبيا و امامان عليهم السلام و اوليا بزنيم، باشد كه نور معرفت، قلب و جان ما را روشن كند و ما از اين لجن زار متعفّن ماديّت و خودخواهى و خودپرستى نجات پيدا كرده، در صف بندگان شايسته دوست قرار بگيريم و از مقامات عالى الهى هم چون ذكر و شكر و رضا بهره‏مند گشته، به خير دنيا و آخرت برسيم، دنيا جز تكرار خوردن و پوشيدن و خوابيدن چيزى نيست، اين سرمايه گرانبهاى عمر و هستى را كه با تمام جهان نمى‏توان عوض كرد صرف تكرار مكرّرات نكنيد، به عاقبت خويش بينديشيد و از جريمه‏هاى سنگينى كه براى مجرمان آماده شده بترسيد.
به قول باباى شوريده حال، بابا طاهر همدانى:
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]امان روزى كه قاضى مون خدا بو[/TD]
[TD][/TD]
[TD]سر پُلّ صراطم ماجرا بو[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]به نوبت بگذرند پير و جوانان‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]واى آن وقتى كه نوبت آنِ ما بو[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]



***
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]اگر زرّين كلاهى عاقبت هيچ‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]اگر چون پادشاهى عاقبت هيچ‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]اگر ملك سليمانت ببخشند[/TD]
[TD][/TD]
[TD]در آخر زير خاكى عاقبت هيچ‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]



***
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]به گورستان گذر كردم صباحى‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]شنيدم ناله و افغان و آهى‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]شنيدم كلّه‏اى با خاك مى‏گفت‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]كه اين دنيا نمى‏ارزد به كاهى‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]



***
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]به گورستان گذر كردم كم و بيش‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]بديدم حال دولتمند و درويش‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]نه درويشى به خاكى بى‏كفن ماند[/TD]
[TD][/TD]
[TD]نه دولتمند برد از يك كفن بيش‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]



***
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]دنيا خوان بى و مردم ميهمان بى‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]امروز لاله بى و فردا خزان بى‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]سيه چالى كنن نامش نهند گور[/TD]
[TD][/TD]
[TD]به مو واجن كه اينت خانمان بى‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]



***
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]امان روزى كه در قبرم نهند تنگ‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]ببالينم نهندخشت و گل و سنگ‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]نه پاى آن‏كه بگريزم به جايى‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]نه دست آن‏كه با موران كنم جنگ‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]



***
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]دلا غافل زسبحانى چه حاصل‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]مطيع نفس و شيطانى چه حاصل‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]بود قدر تو افزون از ملايك‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]تو قدر خود نميدانى چه حاصل‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]



***
[TABLE="class: cms_table"]
[TR]
[TD]دلم زار و حزينه چون ننالم‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]وجودم آتشينه چون ننالم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]بمن واجن كه چون و چند نايى‏[/TD]
[TD][/TD]
[TD]چو مرگم در كمينه چون ننالم‏[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD][/TD]
[/TR]
[/TABLE]