امادگی برای مرگ

منابع مقاله:
کتاب : تفسير و شرح صحيفه سجاديه جلد دوم
نوشته: حضرت آیت الله حسین انصاریان


پيامبر عزيز اسلام صلى الله عليه و آله در كنار قبرى ايستاده بود كه جنازه‏اى را قبر كردند، حضرت به قدرى گريه كرد كه خاك قبر از اشك حضرت، تر شد.
آنگاه به اصحاب خطاب كرد:
إخْوانى لِمِثْلِ هذا فَأعِدُّوا. «1»
برادرانم براى مثل چنين روزى خود را آماده كنيد.
از اميرالمؤمنين على عليه السلام سؤال كردند راه آمادگى چيست؟ فرمود:
أداءُ الْفَرائِضِ، وَاجْتِنابُ الْمَحارِمِ، وَالإشْتِمالُ على الْمَكارِمِ. «2»
واجبات را بجاى آوريد، از محرّمات كناره‏گيرى كنيد و به حسنات آراسته شويد.

فقير در كلام پيامبر

رسول خدا از اصحاب پرسيد فقير كيست؟ گفتند: كسى كه مال دنيا ندارد، فرمود: نه، فقير آن است كه روز قيامت همراه با ثواب وارد شود، امر رسد كه او را به آتش بيندازند. عرضه داشتند: با اين كه اهل عبادت بوده و ثواب برده به جهنّم مى‏رود؟ فرمود: آرى، چون داراى چهار برنامه بوده:
1- به مردم زيادى بدهكارى داشته نپرداخته است.
2- اهل فحش بوده است.
3- به عدّه‏اى ظلم كرده است.
4- به اهل خمس و زكات مديون بوده است.
مقام حكمت لقمان‏

لقمان بزرگوار كه خداوند عزيز او را در قرآن به حكمت ستوده در رأس اهل تزكيه در زمان خودش بود، كسى به او گفت، تو بنده آل فلان نبودى؟ گفت: چرا برده بودم، گفت: از كجا به اين مقام رسيدى؟
پاسخ داد: راستگويى، اداى امانت، ترك كار بيهوده، چشم پوشى از نامحرم، حفظ زبان، عفّت شكم. هر كس اين حقايق را ندارد از من پست‏تر و هر كس اضافه دارد بالاتر و هر كس همين ها را عمل مى‏كند مانند من است. «3»

گفتگوى عيسى عليه السلام با شيطان‏

عيسى عليه السلام مى‏گويد: شيطان را همراه پنج الاغ ديدم كه بر هر كدام بارى حمل مى‏كند، گفتم: چيست؟ گفت: مال التجاره است، براى آن دنبال مشترى هستم.
گفتم: مال التجاره‏ات كدام است؟ گفت:
1- ستم، مشترى آن امرا هستند.
2- كبر، مشترى آن صاحبان عناوينند.
3- حسد، مشترى آن دانشمندانند.
4- خيانت، مشترى آن تجّارند.
5- مكر و حيله، مشترى آن زنانند. «4» رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:
مَنْ خَزَنَ لِسانَهُ سَتَرَ اللّهُ عَوْرَتَهُ و مَنْ كَفَّ غَضَبَهُ كَفَّ اللّهُ عَنْهُ عَذابَهُ، وَمَنِ اعْتَذَرَ إلَى اللّهِ عَزَّوَجَلَّ قَبِلَ عُذْرَهُ وَتَجاوَزَ عَنْهُ. «5»
هر كس زبانش را از باطل حفظ كند خداوند بدى‏هاى او را بپوشاند و هر كس خوددارى از خشم و غضبش نمايد خداوند وى را از عذاب محافظت فرمايد و هر آن كه از حضرت حق به خاطر گناهانش عذربخواهد عذرش را بپذيرد و از وى در گذرد.

شرايط تزكيه نفس‏

براى حركت به سوى تزكيه هفت واقعيّت را لازم دانسته‏اند:
1- روى آوردن به حق و قبول آن، كه آن را «اسلام» گويند.
2- يقين به حق، نبوّت، امامت، كتاب، حساب، كه آن را «ايمان» گويند.
3- امتثال اوامر كه به مصلحت دنيا و آخرت انسان وضع شده، كه آن را «عمل» گويند.
4- اجتناب از نواهى كه جهت پاك ماندن انسان از آلودگى‏ها بنا گذارى شده، كه به آن «مبارزه» گويند.
5- توبه حقيقى كه قضاى گذشته و بازگرداندن مال مردم به مردم و عذر خواهى از خداست كه آن را «حال» گويند.
6- كسب حلال جهت آزادى از طمع به مال ديگران و فقر و ذلّت.
7- تقوا و پرهيزكارى كه رأس تمام امور است.

مؤمن واقعى‏

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:
ألا انَبِّئُكُمْ بِالْمُؤْمِنِ؟ الْمُؤْمِنُ مَنِ ائْتَمَنَهُ الْمُؤْمِنُونَ عَلى أمْوالِهِمْ وَامُورِهِمْ، وَالْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسانِهِ وَيَدِهِ، الْمُهاجِرُ مَنْ هَجَرَ السَّيِّئاتِ وَتَرَكَ ما حَرَّمَهُ اللّهُ عَلَيْهِ. «6»
شما را از مؤمن خبر دهم؟ مؤمن كسى است كه تمام مردم مؤمن وى را بر اموال و همه امورشان امين بدانند و مسلمانان از زبان و دستش سالم باشند و مهاجر كسى است كه از گناهان كناره‏گيرى كند و آنچه را از خداوند بر وى حرام نموده ترك نمايد.
بخش تزكيه كه از اهداف بزرگ رسالت است بخشى نيست كه در اين جزوه بتوان به تمام جوانب آن اشاره كرد، آنچه را در سطور گذشته مطالعه كرديد دورنمايى از توضيح جمله‏ يُزَكّيهِمْ‏ بود از سوره مباركه آل عمران آيه 164 كه در مبحث نگاهى به چهره محمّد صلى الله عليه و آله در آيينه قرآن مورد توجه قرار گرفت.

پی نوشت ها:

______________________________


(1)- مستدرك الوسائل: 2/ 465، باب 74، حديث 2476؛ مسكّن الفؤاد: 107.
(2)- بحار الأنوار: 6/ 137، باب 4، حديث 43؛ الأمالى، شيخ صدوق: 110، حديث 8؛ مجموعة ورام: 2/ 158.
(3)- المواعظ العدديّة: 67، باب 1، فى المفردات.
(4)- بحار الأنوار: 6/ 196، باب 7؛ المواعظ العددية: 276، باب 5، فى الخماسيات.
(5)- عوالى اللآلى: 1/ 101، حديث 25؛ مجموعة ورّام: 1/ 4.
(6)- المحاسن: 1/ 285، باب 45، حديث 426؛ بحار الأنوار: 64/ 302، باب 14، حديث 3