«علی حاتمی» از معدود سینماگرانی بود که توانست به ارزش‌ها و معیارهای هنری و فرهنگی خود پایبند بماند. او برای مردم فیلم می‌ساخت و با فیلم‌هایش توانست ذوق هنری تماشاگرانش را با زیباشناسی خاص خود پرورش دهد. به گزارش خبرگزاری فارس، بیست و چهارم مرداد، شصت و هشتمین سال تولد زنده‌یاد «علی حاتمی» است. سینماگری که امروز او را به حق می‌بایست پرچمدار سینمای ملی ایران بنامیم. فیلمسار مولفی که مهم‌ترین ویژگی او تعلق خاطر به هویت ایرانی، ملیت و ملی‌گرایی بود و آنچه که تفاوت‌های اصیل و واقعی یک ملت با ملت‌های دیگر بود را آشکار می‌ساخت، به خوبی می‌شناخت. زنده‌یاد «علی حاتمی» با توده‌های مردم آشنا بود و می‌دانست که این مردم دارای چه شاخصه‌هایی هستند، تاریخ را مطالعه می‌کرد، درام‌نویسى مى‌دانست، گوش موسیقایى داشت، نقاشى را مى‌فهمید و دستی در کار نمایشنامه‌نویسی داشت و در یک کلام سینماگری جامع در هنرهای مختلف بود. مرحوم «علی حاتمى» هنگام ساخت یک اثر چنان جزئیات را در آن بسط مى‌داد که مشخص بود سالیان سال براى تولید آن فیلم یا مجموعه تلویزیونى زمان برای تحقیق صرف کرده است. زنده‌یاد «علی حاتمی» تلاش می‌کرد سینمایی را خلق کند که متفاوت از دیگران باشد. پرداختن به الگوهای ایرانی، و ملی و دینی در قالب‌های گوناگون آثارش چه در طراحی صحنه، چه طراحی لباس، چه موسیقی و فیلمبرداری و البته از همه مهم‌تر دیالوگ و بازیگری نشانه‌های بارز این تلاش بودند. به یاد بیاوریم بازی‌های درخشان «محمد‌علی کشاورز» در فیلم سینمایی «مادر» و سریال «هزار دستان» را. مرور کنیم بازی تکرار نشدنی «اکبر عبدی» در فیلم‌های «مادر» و «دلشدگان» را. ابهت ماندگار «عزت‌الله انتظامی» در «کمال‌الملک» و «هزار دستان» را. نقش‌آفرینی به یاد ماندنی «جمشید مشایخی» در «سوته دلان» را از طرفی و دیالوگ‌هایی همچون: خورشید دم غروب، آفتاب صلات ظهر نمی‌شه، مهتابیش اضطراریه، دوساعته باتریش سه‌ست، بذارین حال کنه این دمای آخر، حال و وضع ترنجبین بانو عینهو وقت اضافیه بازیه فیناله، آجیل مشگل گشاشم پنالتیه، گیرم اینجور وجودا، موتورشون رولز رویسه، تخته گازم نرفتن سربالایی زندگی رو، دینامشون هم وصله به برق توکل، اینه که حکمتش پنالتیه، یه شوت سنگین گله، گلشم تاج گله! (محمد ابراهیم، محمد‌علی کشاورز، مادر)، تازه این پلو پلوی عروسیشه نه عزا ... مادر می‌خواد عروسی کنه (غلامرضا، اکبر عبدی، مادر)، برای آمدن به چشم نقاش باید در چشم‌انداز بود (ناصرالدین‌شاه، عزت‌الله انتظامی، کمال‌الملک) و همه عمر دیر رسیدیم (جمشید مشایخی، سوته‌دلان) از طرف دیگر در کنار معماری چشم‌نواز رنگ و طرح و لباس و صحنه آمیخته با موسیقی زیبای ایرانی و فیلمبرداری چشم‌نواز همه و همه ماندگاری و طراوات خاص سینمای زنده‌یاد «علی حاتمی» را ثبت کردند. گو اینکه پس از سالیان سال، می‌توان این آثار را بارها و بارها مشتاقانه به تماشا نشست و لذت برد. توجه به کلام روزمره مردم، استفاده از دیالوگ‌های هم قافیه که از لحاظ ساختاری به شعر نزدیک می‌شوند، استفاده پی در پی از کلمات متضاد که نثری آهنگین به جمله می‌دهد، استفاده از عبارت‌ها و مثل‌ها و تکیه کلام‌های قدیم در کنار نگاهی دقیق به شخصیت‌های داستان آثار مرحوم «علی حاتمی» سبب می‌شود تا کاراکترهایی ماندگار خلق شوند. شعبون بی‌مخ، مظفرالدین شاه، ستارخان، مجید ظروفچی، جلال‌الدین، محمد ابراهیم، غلامرضا، رضا تفنگچی، مفتش شش انگشتی، خان مظفر، همگی به گونه‌ای آفریده شدند که کلام، لحن و دیالوگ‌های زنده‌یاد «علی حاتمی» آنان را نزد مردم و مخاطبان ماندگار و باورپذیر ساخت و چه بسا بسیاری از مردم با این شخصیت‌ها همذات پنداری نیز می‌کردند. عدم توجه به سینمای صرف تجاری و بی‌محتوا و تولید آثار فاخر در سخت‌ترین شرایط، نشانگر اعتراض او به سینمای کاسبکارانه بود. چه حتی زمانی که نخستین فیلم موزیکال سینمای ایران (حسن کچل) را نیز ساخت، سعی در ارائه زبان و بیانی متفاوت و ساختاری نو و هنرمندانه در سینمای ایران داشت. شادروان «علی حاتمی» از معدود سینماگرانی بود که توانست به ارزش‌ها و معیارهای هنری و فرهنگی خود پایبند بماند. او برای مردم فیلم می‌ساخت و با فیلم‌هایش توانست ذوق هنری تماشاگرانش را با زیباشناسی خاص خود پرورش دهد. فیلم‌هایش، بر اقشار گوناگون تأثیرگذار بود و تسلط کامل و بی‌چون و چرایی بر فرهنگ و آداب و رسوم و سنت‌های گذشته ایرانی داشت و آن را به بهترین صورت در فیلم‌هایش منعکس می‌کرد و به خاطر همین فضای فیلم‌هایش بود که برای همه نسل‌ها، قابل لمس و نوستالژیک است. افسوس که قدرش دانسته نشد و افسوس که زود از میان ما رفت، هر چند که آیین چراغ خاموشی نیست. نویسنده: نساء نیکو
