بابونه جزودسته گياهان گلدارنهاندانه،دولپه وپيوسته گلبرگ است. بابونه بانا م علمي Matricaria Chamonail. گياهي ازتيره كاسني(مركبان) وتيره فرعي (Radiae) است . بابونه يكي ازمهمترين داروهاي گياهي شناخته شده توسط انسان ويكي ازپرمصرف ترين گياهان دارويي به ويژه جهت استفاده ازاسانس آبي رنگ آن كشت ميشود و باتوجه به كاربردروزافزون آ ن درصنايع داروسازي،آرايشي وبهداشتي،عطر سازي وتهيه چاشنيهاي غذائي ازاهميت بسيارزيادي برخورداراست. وهمه ساله شاهدانواع محصولات توليدي ازاين گياه هستيم. بابونه درمناطق مختلف كشورمان،ايران به صورت خودرو رشد كرده ودرچند استان درسطحي محدودكشت ميشود. نام اين گياه ازكلمه يونانيChamos به معناي سيب وmelos به معناي زمين مشتق شده است كه به كندي رشد گياه وبوي سيب گلهاي تازه آن برميگردد. جالينوس حكيم آنرا براي رفع درد، احساس گرفتگي ورفع تب مخصوصًا تب هاي صفراوي بكاربرده است . درقرون وسطي بابونه ازارزش درماني بالايي برخوردار شد كه تا به امروزادامه دارد . به جهت اهميت زياد به ستاره گياهان دارويي معروف ميباشد. گياه شناسي ارتفاع اين گياه بين٣٠تا٧٠سانتيمتر متغيروساقه آن داراي انشعاب هايي است كه هريك ازآنها به كاپيتولهايي منتهي ميشود . گلهاازدونوع گلچه زبانه اي ولوله اي تشكيل شده اند . گلچه ها ي كناري زبانه ا ي به رنگ سفيد و تعدادآنهامتفاوت وبين١٢تا١٨عدد درهرگل است واين گلچه هاازنظرجنسي ماده هستند . گلچه هاي مياني نهنج لوله اي به رنگ زرد ديده ميشوند . اين گلچه هااز نظرجنسي نرماده (دوجنسي) بوده كه پس ازبازشدن،ا ستوانه اي شكل ميشوند. ريشه بابونه مخروطي شكل وكم وبيش سطحي است. برگهاي اين گياه داراي بريدگي باريك ودرازبوده وسوزني شكل هستند. برگها صاف وفاقد كرك بوده وبه صورت متناوب نسبت به يكد يگرروي ساقه قرارميگيرند. ماده مؤثره: ماده موثره اين گياه ازنوع اسانس بوده كه عمد تًا درقسمت تحتاني گلچه هاي لولهاي ساخته وذخيره ميشود. درصداسانس موجود درگلها ي خشك اين گياه، بسيارمتغير بوده وباتوجه به واريته،محيط وشرايط رشد يبين 5%تا1% است . مهمترين تركيبات موجود درگل هاي بابونه عبارتنداز: اسانس شامل: كامازولن، بيسابولول،پسابولول اكسيد A و B فارنسن. ( فلاونوئيها)شامل: آپيژنين،آپيژترين،آپيژنين گليگوزيد و سايرموادهستند. خاستگاه وپراكنش: بابونه ازگياهان بومي منطقه مديترانه بوده ولي منشأآ ن رادرآسياي صغيرگزارش كرده اند . اين گياه امروزه پراكند گي وسيعي دراروپا،آسياي غربي،آفريقاي شما لي، آمريكاي شمالي وجنوبي واستراليا پيدا كرده است. درايرا ن نيزگونه هاي مختلف جنسم اتريكاريا درنقاط مختلف كشوررشد ميكنند . مواردمصرف بابونه: درگذشته صرفًاازگلهاي بابونه به صورت سنتي استفاده ميشد ولي درحا ل حاضر ازاسانس اين گياه درصنايع داروسازي،آرايشي وبهداشتي وغذائي به طوروسيعي استفاده ميشود . دركشورمان نيزمصارف داروهاي تهيه شده ازبابونه درحال افزايش بوده وداروهاي متعددي درداروخانه هاي كشوربه فروش ميرسند كه از مواد مؤثره بابونه درتهيه آنهااستفاده شده است. خواص داروئي ودرماني بابونه : معرق ، مقوي معده ، بادشكن،اشتهاآور، هضم كننده غذا، صفرابر،قاعده آورو التيام دهنده است . اثرضدعفوني كننده ضعيف ولي قاطع دارد، مسكن درد وضد تشنج نيزميباشد . چون ازترشح والتها بهاي چركي نمخاط جلوگيري ميكند،ازاين نظربه كاربردن آن دررفع يبوستها يي كه مواددفعي مخصوصًا در قولون چپ جمع ميشود،اثرمفيد دارد. ازبابونه درمواردسوءهاضمه،آبريزش بيني،آسم، گريپ،درمان قولنج ، ميگرن، انسداد كبدي وورم پلك هااستفاده ميشود . اگربه شيرنوزاد ن مقداركمي از د م كرده گلچه هاي گياه افزوده شود د ل پيچه ناشي ازنفخ وحالا ت تشنجي كودك رفع ميشود. دراستعمال خارجي ضماد، لوسيون حمام فرآوردههاي اين گياه اثرقاطع دررفع بيماريها داردبطوريكه ازآن براي محفوظ نگهداشتن زخم ازآلودگيها وبهبود زخمهاي عميق، مخاط دهان، حلق و لثه ها ميتوان استفاده به عمل آورد . حمام فرآورده هاي گياه اثرمعالج درزخمهاي واريسي، ا گزماهاي كهنه وخارش اشخاص مسن دارد . روغن گياه ضد تشنج،آرام بخش وضدالتهاب ميباشد ومرهم گلهاي آن در درمان زخم،خارش وگزيد گي به كارميرود. بابونه دردرمان وتسكين دردها مؤثربوده وآرا م بخش عضلات است . شهرت بابونه به عنوان مسكن وآرام بخش نيزمبناي علمي داردوتحقيقات جديدي كه دراين موردانجام شده است نشان ميدهد كه بابونه سيستم اعصاب مركزي را تحت تأ ثير قرارداده واثرآرام بخشي دارد . اين اثربرمجاري هاضمه وسايرعضلا ت نرم تطيرعضلات رحم نيز ديده ميشود. خاصيت ضداسپاسم بابونه: شهرت كهن اين گياه درآرام كردن گرفتگي هاي عا د ت ماهيانه دردناك وكاهش احتمال زايمان نارس جالب است كه درعين حال،بابونه براي تحريك وافزايش عادات ماهيانه به كارميرود. بابونه عامل مؤثري درتحريك گلبولهاي سفيدخون وافزايش آنهااست وباعث تقويت سيستم دفاعي بدن دربرابربيماريهاميشود . بابونه به دليل وجوداسپيرواتر داراي خاصيت ضداسپاسم قوي وبه د ليل وجودكامازولن داراي خاصيت ضد آلرژيك ا ست . اثرضدالتهاب بابونه به د ليل وجودكامازولن وآلفا بيسا بولول موجود دراسانس آن است. دهها پژوهش علمي ، كاربرد بابونه رابراي كمك به هضم غذا تأييدميكند . دريك بررسي مشخص شد كه بابونه ازنظرآرام كردن مجاري هاضمه حتي از داروي معروف پاپادرين مشتق ازترياك نيزمؤثرتراست. درچين وژاپن،گلهاي خشك آنرابا چاي دم كرده وبه عنوان بادشكن مصرف ميكنند . درآلمان گل بابونه به عنوان يك چاي دارويي استانداردبه صورت دم كرده براي مصرف خوراكي وشكل شوينده غرغره، كرم يا پماد، بخورو افزود ني در حمام وسونا پذيرفته شده است. اين دارودرفارماكوپه آلمان وجود داشته و دم كرده هاي آبي،عصاره خشك هيدروالكلي،عصاره هاي روان، تنتورهاواسانسهاي تهيه شده ازاين گياه،همگي به صورت فرآوردههاي تك مصر ف شده وهمچنين به عنوان يكي ازاجزاي بيش از٩٠داروي مجازتركيبي نيزبه كارميروند . درطب آلمان، فرآورده هاي بابونه انتخاب اول جهت درمان حساسيتهاي پوستي كودكان ميباشند . باوجوداستفاده عمومي ازچاي بابونه به عنوان آرامبخش خفيف وخواب آور، دركشورآلمان به علت عدم وجود تحقيقات چا پ شده، مصرف گياه به اين منظورپذيرفته نشده است. موارد مصرف(بهداشتي وآرايشي ) : فلاونوئيدهاي گل بابونه،اثرمرطوب ولطيف كنندگي دارند وازاين رومواد مذ كوردر صنايع آرايشي وبهداشتي استفاده فراواني ميشود . توليد حوله هاي مرطوب بهداشتي براي مداواي تورم اطراف چشم، كرم محافظ پوست بدن به عنوان پيشگيري كننده ازآسيب رسيدن به پوستهاي خشك وحساس وهمچنين پوستهايي كه به آساني ترك ميخورند،انواع عصاره هاي گياهي، شامپو تقويت سر،توليدانواع كف وان، صابون ولوسيونهاي باماده مؤثره به عنوان لطيف كننده پوست بد ن مصرف وسيعي دارد . عصاره بابونه به عنوان يكي ازمواد تشكيل دهنده ماسكها وهمچنين مايع شستشوي قبل وبعد ماسك كاربرد دارد. گفته ميشود شامپووعصاره هاي بابونه رنگ موراروشن ترميكند، مو نرم ترو پرپشت ترميشود. منبع: رازبقا
