زماني که جريان خون قسمتي از مغز قطع مي شود سکته مغزي اتفاق مي افتد . بدون خونرساني ، سلولهاي مغزي مي ميرند سلولهاي مغزي چند دقيقه بعد از قطع جريان خون در مغز مي ميرند . وقتي که سلولهاي مغزي بميرند اعمال بدن مختل مي شود بعنوان مثال اگر سکته مغزي در قسمتي از مغز که اندام تحتاني را کنترل مي نمايند ، رخ دهد حرکت اين اندام ها دچار اشکال مي شود . اختلالات ناشي از سکته مغزي مي توانند دائمي يا موقت باشند . اين اختلالات از خفيف تا شديد متغير بوده و گاهي کشنده هستند . سکته مغزي عموماً به درستي تفهيم نشده است بسياري از مردم نمي دانند که سکته مغزي : شايع است هر ساله ميليونها نفر از مردم جهان ، در سنين مختلف براي نخستين بار دچار سکته مغزي مي شوند . هم چنين هر ساله هزاران نفر در ايران در اثر سکته مغزي جان مي دهند . سکته مغزي سومين علت مرگ و مير در دنيا مي باشد . قابل پيش بيني است سکته مغزي به طور ناگهاني اتفاق نمي افتد . در حقيقت پزشکان مي توانند افرادي را که در معرض ابتلاء به سکته مغزي هستند مشخص نمايند . قابل پيشگيري است با شناساندن عوامل خطر ساز براي سکته مغزي قادر خواهيد بود که از سکته مغزي جلوگيري نماييد . بياموزيد که چگونه بيشتر مراقب سلامتي تان باشيد ! دو نوع اصلي سکته مغزي وجود دارد ۱ - سکته مغزي ايسکميک اين نوع سکته مغزي زماني اتفاق مي افتد که يک لخته خون يا چربي موجب انسداد رگ و قطع جريان خون در مغز مي گردد . انسداد شريان مي تواند داخل و يا اطراف مغز رخ دهد . همچنين لخته هاي خوني مي توانند توسط جريان خون از ديگر نقاط بدن به مغز آورده شوند . علل : علل اين نوع سکته عبارتند از : رسوب چربي و ايجاد پلاکهايي در شريان هاي گردني اختلالات قلبي که منجر به تشکيل لخته هاي خوني مي گردد . نکاتي در مورد حملات ايسکميک گذرا ( tia ) سکته گذرا يا سکته خفيف مغزي يک نوع سکته مغزي ايسکميک مي باشد که علائم آن حدود چند دقيقه تا چند ساعت طول کشيده و سپس به کلي از بين مي روند . هرگز سکته گذرا را ناديده نگيريد . سکته گذرا نشانگر در راه بودن يک سکته مغزي شديدتر مي باشد . سعي کنيد دوره درمان سکته گذرا را کامل کنيد . حتي اگر نشانه هاي آن از بين رفته باشند . ۲ - سکته مغزي خونريزي دهنده ( ناشي از خونريزي ) اين نوع از سکته هاي مغزي ناشي از پاره شدن يک رگ خوني در داخل و يا سطح مغز مي باشد . وقتي که يک رگ خوني پاره مي شود ديگر خون به سلولهاي مغزي نمي رسد . به علاوه نشت خون از رگ پاره شده ، مي تواند به بافت مغزي آسيب جدي وارد نمايد . علل : اين نوع سکته عبارتند از : فشار بالا که موجب تضعيف عروق خوني مي گردد . سخت شدن رگها ( تصلب شرايين ) که عروق مغزي را شکننده مي کند . آنوريسم يعني ضعيف شدن يک نقطه در ديواره عروق که مي تواند پاره شود . ضربه مغزي مصرف بي رويه مشروبات الکلي عوامل خطر ساز سکته مغزي را بشناسيد شناخت اين عوامل کليد پيشگيري از سکته هاي مغزي هستند . اين عوامل خطرساز عبارتند از : سن : سکته مغزي معمولاً در تمام سنين ممکن است اتفاق بيافتد . ولي درافراد مسن تر خطر آن افزايش مي يابد . جنسيت : مردان بيشتر از زنان به سکته مغزي مبتلا مي شوند . سابقه سکته مغزي يا سکته گذاري قبلي : احتمال سکته در افرادي که سابقه قبلي سکته مغزي يا سکته گذرا دارند بيشتر است . سابقه خانوادگي : احتمال سکته مغزي در افرادي که يکي از اعضاي خانواده آنها به سکته دچار شده اند بيشتر است . ديابت و بيماريهاي خاص ديگر : مثلاً ديابت و کم خوني داسي شکل احتمال بروز سکته مغزي را افزايش مي دهند . فشار خون بالا : فشار خون کنترل نشده مي تواند زمينه ساز بسياري از سکته هاي مغزي باشد . بيماريهاي قلبي : يکي از عوامل ايجاد کننده سکته هاي مغزي صداهاي اضافي قبلي و فيبريلاسيون دهليزي ( ضربانهاي سريع و ناکامل قلبي ) است . تنگي شريانها : تشکيل پلاکها در شريانهاي مغزي مي تواند احتمال سکته مغزي را بالا ببرد ( پزشک مي تواند تشکيل اين پلاکها را با سمع به وسيله گوشي پزشکي تشخيص دهد ) . کشيدن سيگار : سيگار مي تواند موجب افزايش فشار خون و صدمه به سرخرگها گردد . چاقي : بالا بودن وزن يکي از عوامل خطرساز سکته مغزي مي باشد ، چرا که چاقي خطر ابتلاء به فشار خون بالا ، بيماريهاي قلبي و ديابت را افزايش مي دهد . اعتياد به الکل و مواد مخدر ديگر : الکل و کوکائين مي توانند موجب افزايش فشار خون شوند . اين دو موادي هستند که احتمال بروز سکته مغزي را افزايش مي دهند . مسلماً تمامي عوامل خطرساز سکته مغزي قابل پيشگيري نيستند ولي با کم کردن بسياري از آنها احتمال سکته مغزي کاهش خواهد يافت . قدم هاي ديگري که جهت کنترل سکته مغزي مي توان برداشت جدي گرفتن توصيه هاي پزشکي به طرق زير : به طور منظم خود را چک آپ نماييد : معمولاً پزشکان قبل از وخيم شدن مسائل مي توانند از بروز خيلي از امراض جلوگيري نمايند ،لذا در مورد مسائل و عوامل خطر ساز براي سکته مغزي مشورت کنيد . فشار خون خود را کنترل نماييد : اگر ميزان فشار خون خود را نمي دانستيد و بعد فهميديد فشار خونتان بالاست ، مي توانيد با بکاربستن توصيه هاي پزشک معالج خود آن را در سطح پايين نگه داريد . ساير مسائل خود را حل نماييد : بيماريها و مشکلات قلبي ، ديابت و بيماريهاي ديگر احتمال سکته مغزي شما را افزايش مي دهند ، با بکارگيري توصيه هاي بهداشتي آنها را کنترل نماييد . بالاخره بايد از خود به خوبي مراقبت و محافظت کنيد . سيگار نکشيد : با نکشيدن سيگار فشار خون شما کنترل شده و از ايجاد تصلب شرايين ، که اين دو کليد مهم و خطرسازي براي سکته مغزي هستند ، جلوگيري مي شود . از خوردن مشروبات الکلي بپرهيزيد . از مصرف مواد مخدر و داروهاي توهم زا جداً خودداري نماييد . از رژيم کم کلسترول و کم چربي استفاده کنيد اين موضوع به شما کمک خواهد کرد که وزن خود را کنترل نموده و از مسائلي که سلامتي شما را تحت الشعاع قرار داده و موجب سکته مغزي مي شوند جلوگيري کنيد . مصرف نمک را کم کنيد اين موضوع در پايين نگه داشتن فشار خون شما را ياري مي دهد . فعال باشيد ورزش به کاهش وزن و طبيعي نگه داشتن فشار خون شما کمک مي کند . ( البته قبل از شروع ورزش با پزشک خود در اين باره مشورت کنيد . ) همواره علائم سکته مغزي را جدي بگيريد سکته مغزي يا سکته گذرا مي تواند به همراه همه يا تعدادي از علائم زير باشند : ضعف ، سوزن سوزن شدن يا مورمور شدن ممکن است در صورت ، دست يا پا و اغلب تواماً رخ دهند . اين علائم معمولاً در يک طرف بدن ظاهر مي شوند فلج اين اندامها هم ممکن است رخ دهد . مشکلات بينايي سکته مغزي مي تواند موجب تاري ديد ، کاهش بينايي ، دوبيني ، حتي نابينايي کامل ، گردد . گاهي فقط يک چشم دچار مشکل مي گردد . مشکلات تکلم برخي از بيماران توانايي روان صحبت کردن را از دست مي دهند . به طوري که به سختي صحبت مي کنند . گاه نيز به سختي مي توان دستخط اين بيماران را خواند . گيجي گاهي افرادي که دچار سکته مغزي مي شوند هوشياري خود را نسبت به جايي که در آن هستند از دست مي دهند . فقدان هماهنگي و تعادل بدني افرادي که دچار سکته مغزي شده اند ، ممکن است تلوتلوخورده و به زمين بيفتند . از دست دادن هوشياري اين بيماران ممکن است هوشياري خود را از دست داده و گاه دچار اغما شوند . سردرد شديد در افرادي که دچار سکته مغزي شده اند ممکن است سردرد ناگهاني ايجاد شود تهوع ، استفراغ و سفت شدن گردن نيز ممکن است به همراه سردرد وجود داشته باشد . سرگيجه سرگيجه به تنهايي از علائم سکته مغزي نيست ولي اگر به همراه علائم ديگر رخ دهد مي تواند از علائم سکته مغزي باشد . اين علائم زنگ خطري است در فوريت هاي پزشکي ! هر چند علل مختلفي ممکن است باعث اين علائم باشند اما به خاطر حياتي بودن مسئله حتماً بايد اورژانس را خبر نمود و اقدامات پزشکي را فوراً انجام داد . حتي اگر علائم پس از مدتي از بين رفته باشند . اگر سکته مغزي رخ داد عملکرد سريع مي تواند جان وزندگي بيمار را نجات داده و عوارض مغزي ايجاد شده را به حداقل برساند . اقدام هاي اورژانسي اقدامات اورژانس جهت بهبود وضع مصدوم با ارزيابي هاي لازم و پيشگيري از عوارض مي تواند در نجات جان بيمار مؤثر باشد . اقدامات و مطالعات تصويربرداري اين اقدامات مي تواند نوع و محل سکته مغزي را مشخص نمايد . اين مطالعات عبارتند از : اسکن توموگرافي کامپيوتري ( سي تي اسکن ) تصويربرداري تشديد ميدان مغناطيسي ( mri ) سونوگرافي داپلر از سرخرگهاي گردن که به مغز خون مي رساند . الکتروکارديوگرافي از قلب ساير آزمايشات آزمايش خون و ادرار و آزمايشات ديگر بايد براي بيمار درخواست گردد . جراحي در پاره اي از موارد بوسيله جراحي مي توان خونريزي يا انسدادي را که موجب سکته مغزي شده را از ميان برداشت . پس از بروز سکته مغزي حيات دوباره افرادي که دچار سکته مغزي شده اند بستگي به خفيف يا شديد بودن سکته و دائمي يا برگشت پذير بودن آن دارد . عوارض مختلف عوارض بستگي به اين دارند که : کدام قسمت از مغز درگير شده است و عبارتند از : ضعف يا فلج اندامها مشکل ادراک زبان يا تکلم از دست دادن حافظه ، گيجي و از دست دادن قدرت تميز تغييرات رفتاري و خلقي لزوم شروع توانبخشي در اسرع وقت متخصصين توانبخشي وسعت ضايعات را ارزيابي نموده و راههاي تخصصي غلبه بر مشکلات را ارزيابي مي نمايند . متخصصين گفتار درماني ، فيزيوتراپيست ها و کار درمانگران از جمله افرادي هستند که در درمان سکته مغزي نقش مهمي ايفا مي کنند . توسط درمانهاي دارويي و جراحي مي توان زمينه ايجاد سکته مغزي را درمان نموده واز بروز مجدد جلوگيري کرد . علاوه بر آن افراد روشهاي جديد زندگي را که در آن از عوامل خطرساز براي سکته هاي قلبي کاسته مي شود خواهند آموخت . نااميد نشويد توانبخشي گاه ممکن است کمي طولاني شود . چند پرسش و پاسخ دکتر معالج من گفته است من نياز به جراحي پلاک برداري از شريان کاروتيد دارم . اين جراحي چيست ؟ اين جراحي جهت برداشتن پلاکي در شريان کاروتيد گردن است . پزشکان اين جراحي را براي افرادي که دچار انسداد شديد سرخرگهاي گردن شده اند ، توصيه مي کنند . آيا من براي جلوگيري از سکته مغزي بايد روزانه آسپرين مصرف کنم ؟ مصرف آسپرين با وجودي که در موارد بسياري مفيد است حتماً بايد با تجويز پزشک صورت بگيرد تا خود باعث مشکلات و عوارض ديگري نشود . از کجا مي توانم اطلاعات بيشتري نسبت به سکته مغزي کسب کنم ؟ مراجعه به پزشک بهترين قدم براي شروع است . او مي تواند به پرسشهاي شما پاسخ مناسب داده و در صورت نياز منابع ديگري در اختيار شما قرار دهد . پس ... ميتوان کمک کرد تا احتمال سکته مغزي کاهش يابد . در مورد سکته مغزي آگاهي پيدا کنيد در مورد سکته مغزي آگاهي پيدا نموده و عوارض آن را بشناسيد . علائم هشدار دهنده را بشناسيد و در صورت بروز سکته مغزي بدون هيچ معطلي اقدامات لازم را انجام دهيد . با عوامل خطرساز آشنا شويد و در کم کردن و رفع اين عوامل تمام کوشش خود را بنماييد . به خاطر داشته باشيد که شما مي توانيد در جلوگيري از بروز سکته مغزي مؤثر باشيد !
