شهرکرد

دشت وسيعی كه شهركرد در آن قرار گرفته، از روزگاران بسيار كهن قابل سكونت بوده و
با توجه به تپه های متعدد اطراف شهر و پيدا شدن سكه های مربوط به دوران اشكانی و ساسانی از سابقه ديرينه ای بر خوردار است. شهركرد در جلگه ای مسطح و در ميان رشته كوه هايی كه از شمال باختری ايران به سوی جنوب خاوری كشيده شده و در هر محلی به نامی ناميده می شود؛ واقع شده است. درمناطق اطراف شهرستان شهرکرد صنايع دستی رواج زيادی دارد که از آن جمله می توان به گليم بافی، جاجيم بافی، خورجين بافی، حريربافی، کرباس بافی و بافت انواع قالی اشاره کرد. هم چنين گيوه دوزی، نمد مالی، کلاه مالی، تخت کشی، منبت کاری، خاتم کاری، قفل سازی، صنايع فلزی ودستی مانند اسلحه سازی از ديگر صنايع دستی اين شهرستان است. روستاها و شهرهای اطراف شهرکرد سهم قابل ملاحظه ای درتوليدات صنايع دستی منطقه ايفا می نمايند. صنعت در روستای چالشتر شهرت جهانی دارد و استادان زيادی در رشته‌های مختلف مشغول به كار بوده و هستند قالی ‌بافی، گليم بافی، جاجيم بافی، حرير بافی، صنايع فلزی و دستی مانند اسلحه سازی و خاتم كاری، منبت كاری، مشبک بری وجود داشته ولی امروزه فقط كار قالی بافی و يک سری ابزار و ادوات مربوط به قالی و قفل سازی انجام می شود. مشهورترين قفل های چالشتر از نظر دوام و استقامت شهرت جهانی دارد. نمونه ای از اين قفل ها که به قفل حاج عبدالله مشهور است، به خانه کعبه است.
صنعت قالی بافی در روستای چالشتر مربوط به قرن نهم هجری است كه اين قدمت طولانی سبب به وجود آمدن‌بيش از 60 نوع نقشه توسط هنرمندان و اساتيد متعدد و ايجاد طرح ها و نقشه‌های مختلف از جمله نقشه‌های خشتی، لچک، ترنج، گل مينا، سرو و كاج، بی بی باف، گل افشان و قالبی در طرح های مختلف سماوری، قاب كوزه و غيره شده است. اين بافته ها كه در اندازه‌های 3×2 ، 4×3 ، 6×4 و 2 × 5/1 بافته می ‌شود شهرت جهانی دارد و در بيش تر كشورهای اروپايی به معرض نمايش گذاشته می ‌شوند. كليه رنگ‌آميزی اصالت خاصی داشته و ثبات رنگ توسط اساتيد هنر رنگ آميزی انجام می ‌شود كه در نوع خود منحصر به فرد و كم نظير است.
در شهر فرخ شهرنيز يک نوع قالی‌ مرغوب و نقش مخصوص بافته می ‌شود كه به « بی بی باف » معروف است زيرا در قديم زن های خوانين را بی بی می ‌گفتند و طبق نقش و رنگ و آب مخصوص و دقت كافی بافته می شود، مشهور به بی بی بافی شد كه از آن زمان تاكنون به همان نام است. درشهر بن قالی بافی بسياراهميت دارد و بيش تر زنان اين ناحيه به اين هنر مشغولند. قالی ‌های شهر سامان بيش تراز طرح و نقشه و اسلوب بافت قالی‌های نجف آباد پيروی می ‌كنند. دراين شهر قالی بافی به عنوان يكی از مهم ‌ترين راه‌های كسب درآمد جنبی مطرح است.
در روستای اشکفت، قالی‌هايی كه بافته می ‌شود دارای دو نوع طرح «خشتی» و «سرو و كاج» است كه نقشه‌های آن از روی نقشه‌های قالی چالشتر اقتباس گرديده است و معروف به قاليچه «چهار چله» است. از موادی كه برای رنگ كردن خامه قالی استفاده می ‌شود می ‌توان به روناس برای رنگ قرمز، پوست گردو برای رنگ قهوه‌ای، زاج برای رنگ سفيد، ادرار گاو برای رنگ زرد و پوست انار، برگ مو و نيل برای ساير رنگ ها استفاده می ‌كنند اشاره نمود. در روستای حيدری قالی بافی از جمله رايج ترين صنايع دستی است، که می ‌توان گفت همگی زنان اين روستا در خانه به بافتن قالی و قاليچه مشغولند. نقشه‌های گل مينا، خشت، ترنج و قالب سماوری از طرفداران بيش ‌تری برخوردارند. در روستای هفشجان قالی بافی، گيوه دوزی، نمد مالی، كلاه مالی و تخت كشی رواج دارد. قالی بافی اين روستا به لحاظ نقش و بافت و مواد رنگ ثابت توانسته در بازارهای داخلی و خارجی محبوبيت كسب كند. نوع خاصی قالی از جنس ابريشم در روستای گرم دره تهيه می شود که نخ و حتی تار و پود مورد استفاده در آن همه ابريشمی و بسيار ظريف می باشند. قالی ‌های نايينی با نقشه‌هايی جداگانه كه به صورت دو خفت بافته می ‌شوند نوع ديگری از قالی های گرم دره بوده و رواج بيش تری دارند.


مکان های دیدنی و تاریخی


امام زاده حليمه و حكيمه خاتون، امام زاده بابا پير احمد، امام زاده شيح شبان (سيدبهاء الدين محمد)، امام‌زاده حمزه علی، قلعه دزك، مدرسه علميه اماميه، مسجد خان شهر كرد، مسجد جامع فرخ شهر، مسجد جامع كيان، مسجد جامع چالشتر و مسجد جامع شهرك از جمله ديدني هاي شهرستان شهر كرد به شمار مي روند.




صنايع و معادن


با توجه به غلبه معيشت روستايی و عشايری، جريان توسعه صنعت از رونق چندانی برخوردار نيست. مهم ترين صنايع شهر کرد عبارتند از : كارخانه قند، كارخانه ريسندگی، و صنايع شير و لبنيات



کشاورزی و دام داری


با توجه به ميزان نزولات جوی و جاری شدن رودخانه های پر آب، كشاورزی يكی از مهم ترين اركان اقتصادی به ويژه در خاور استان چهارمحال و بختياری محسوب می شود. ازميان محصولات سالانه استان، غلات از اهميت قابل توجهی برخوردار است. به طوری كه 4/70 درصد از كل سطح زير كشت محصولات سالانه، به غلات اختصاص داده شده است. بعد از غلات، ‌نباتات علوفه ای با 3/21 درصد، بيش ترين ميزان سطح زيركشت محصولات سالانه را به خود اختصاص داده اند. هم چنين علاوه بر رمه های كوچنده، پرورش انواع دام ‌رايج ترين فعاليت عشاير و مردم روستاهای استان چهارمحال و بختياری است.





مشخصات جغرافيايي


شهركرد در جلگه ای مسطح و در ميان رشته كوه هايی كه از شمال باختری ايران به سوی جنوب خاوری كشيده شده و در هر محلی به نامی ناميده می شود واقع شده است. رشته كوه های شمال باختری و جنوب دنباله همان سلسله جبال زاگرس است كه از كردستان و لرستان امتداد يافته و به طرف خوزستان ادامه دارد. كوه های شمالی اين شهر كم ارتفاع و كوه های جنوبی كه از سلسله كوه های زردكوه منشعب می شود مرتفع تر است. ارتفاع متوسط اين كوه ها بين 1400 تا 1600 متر بوده و به مناسبت همين موقعيت از نقطه نظر آب و خاك استعداد تربيت احشام و امر كشاورزی را در برداشته است. آب و هوای شهرکرد كوهستانی معتدل متمايل به سرد بوده و بيش ترين درجه گرما در تابستان ها به 22 درجه بالای صفر و كم ترين درجه در زمستآن ها به 7 درجه زير صفر می رسد. هم چنين ميزان بارندگی سالانه به طور متوسط 380 ميلی متر است.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي


استان چهارمحال و بختياری با توجه به پيوند ديرينه‎اش با استان لرستان در بر گيرنده يكی از كهن ترين آثار تمدن كهن ايرانی است. حفظ و به كار بستن فرهنگ كهن اين خطه از جمله ويژ‎ گی های اين سرزمين بوده كه تا به امروز نيز تدوام يافته است.از تاريخ كهن چهار محال بختياری و حاكمان آن اطلاعات كاملی در دست نيست. از جمله حاكمان اين منطقه می‎توان از شخصی به نام « فرامرز» كه مذهب زرتشتی داشته و در اواخر دوره ساسانی مي زيسته نام برد كه بختياری ها نيز در معتقدات خود به عهد فرامرز گبر اشاره ها دارند.
در اوايل تسلط خلفای عباسی دو برادر در سرزمين لرستان كه به دو شعبه لر كوچك ( لرستان فعلی ) و لر بزرگ ( بختياری و كهگيلويه و بوير احمد ) تقسيم می شد، حكومت داشتند. حكومت سرزمين لر بزرگ با « بدر » بود تا اين كه بعدها اتابكان فضلوئيه قريب به سيصد سال بر بختياری حكومت كردند. در زمان يكی از اتابكان فضلوئيه ( اتابك تكله)، مغولان بر بختياری و كوه های آن دست يافتند، اما اين پيروزی دوام چندانی نداشت.
از آغاز سلسله صفوی تاريخ بختياری ها روشن تر است. در زمان صفويه يكی از تيره‎های بختياری موسوم به « آستريك » كه هم اكنون نيز طايفه كوچكی از بختياری است به رياست شخصی به نام « تاجمير » و با فرمان شاه اسماعيل اول بر بختياری حكومت می‎كرد. در همين زمان بختياری ها به دو بخش « هفت لنگ » و « چهارلنگ » كه در اصل يك تقسيم بندی مالياتی است، تفكيك شدند.
پس از دودمان تاجمير شخصی به نام ميرجهانگيرخان به حكومت بختياری ها منصوب شد. در زمان همين شخص تونل معروف به « كاركنان » يا « شاه عباس » در نزديكی محل تونل فعلی كوهرنگ حفر شد كه به دلايل نامعلومی عمليات حفاری آن ناتمام ماند.
پس از فوت مير جهانگيرخان برادر وی « مير خليل خان » از رياست طايفه آستريك خلع شد و طوايف بختياری و تعدادی از تيره ها در حيطه اقتدار محمد تقی خان چهار لنگ باقی ماندند. طوايف هفت لنگ نيز به رياست دو دسته خوانين « دوركی » و « بختياروند » از طوايف عمده هفت لنگ، گردن نهادند.
از اواسط پادشاهی قاجار، حسينقلی خان ( رئيس طايفه دوركی ) با شكست قطعی خوانين بختياروند ( بهداروند )، همه طوايف هفت لنگ را متحد ساخته و خود را « ايلخان » و برادرانش را « ايل بيگی » ناميد و رياست ايل هفت لنگ و اداره امور كل منطقه بختياری را به عهده گرفت. رياست اين طايفه تا همين اواخر در بازماند گان اين دودمان موروثی بود. بررسی های تاريخی ايران از اواخر دوره صفويه به بعد نشان می دهد كه ايل بختياری و در رأس آن خوانين بختياری به دليل برخورداری از شرايط ويژه جغرافيايی قلمرو ايلی، سازمان قبيله ايی و نظام ايلی منسجم كه الزاماً اطاعت و فرمان برداری بی قيد و شرط گروه های فرودست از رهبران و سركرد گان فرادست را در پی داشت، در بيش تر حوادث و وقايع تاريخی ايران حضوری موثر و فعال داشتند كه برخی از نمونه های آن به شرح زير اشاره می شود :
- سواران بختياری از زبده تفنگ چيان نادرشاه بودند كه با فتح قندهار، دروازه هند را به روی لشكريان نادر گشودند.
- علی مردان خان بختياری با شكست افاغنه و بازسازی سلطنت انقراض يافته صفوی، ‌خود نيز مدعی سلطنت شد.
- محمد تقی خان چهار لنگ علم طغيان بر عليه حكومت قاجار برافراشت و « قلعه تل » مقر خود را در منطقه مالمير به عنوان مركز حكومت بختياری انتخاب كرد.
- در طول دوره حكومت سلسله های صفوی، ‌افشار، زنديه و قاجار عمده قشون سلاطين سلسله های مزبور از بختياری ها تشكيل می شد، به طوری كه علی قلی خان سردار اسعد فرزند حسين قلی خان اشاره دارد همواره صد نفر از سواران بختياری به رياست چند تن از خان زاد گان بختياری حفظ نظم تهران، حتی نگهبانی از دربار قاجار را بر عهده داشتند.
سران ايل بختياری در زمان حكومت قاجاراز قرب و منزلتی فراوان برخوردار بودند و برای خود تشكيلات و مقررات خاصی داشتند. حتی بعضی مواقع خان های ايل به عنوان عامل حكومتی تلقی می شدند. بختياري ها در طول تاريخ همواره در مناسبات سياسي ايران نقش مهم و تاثير گذاري را ايفا كرده اند. منطقه چهارمحال و بختياري در سال 1352 به عنوان يك استان مستقل درآمد و امروزه در برگيرنده شهرستان ها, شهرها و روستاهاي متعددي است.





شهرهای استان : بروجن - شهرکرد - اردل - لردگان - فارسان - کوهرنگ .