تفاوت بین فرمت های مختلف ویدیویی در چیست و کدامیک بهتر است؟

[h=1][/h]

​

همانطور که می‌دانید امروزه فرمت‌های مختلف و متنوع ویدیویی وجود دارند که بسیاری از دستگاه‌ها قادر به پخش اغلب آنها هستند ولی چرا باید این همه فرمت مختلف وجود داشته باشد تا هم ما و هم دستگاه‌ها و تولید کنندگانشان به زحمت بیافتیم و بعضی اوقات هم حسابی گیج شویم که چطور فلان فرمت ویدیور را پخش کنیم؟ به نظر شما تفاوتی اساسی و حیاتی بین فرمت‌های DivX و XviD ویا بین MP4 و MKV وجود دارد؟ با این همه فرمت بهتر است هنگام دانلود کردن یا ریپ کردن یک DVD از کدام فرمت استفاده کنیم؟ اگر برای شما هم مثل من سوالات زیادی در این مورد پیش آمده بهتر است تا انتهای مقاله با من همراه باشید تا یک بار برای همیشه این مسئله را به درستی حل و فصل کنیم.

در حقیقت دنیای فرمت‌های ویدیویی می‌تواند به زیبایی هر چه تمام تر گیج کننده باشد ولی این وسط نکاتی وجود دارد که دانستن آنها می‌تواند کمک زیادی در راستای انتخاب صحیح فرمت برای ما داشته باشد. اول اینکه فرمت‌های ویدیویی (Container) مثل AVI، خیلی بیشتر از یک پسوند فایل یا یک کدک ویدیویی هستند. Container به آن دسته از فرمت فایل‌ها گفته می‌شود كه چند فایل و چند نوع داده همزمان در یك فایل قرار داده شده باشند. مثل فایل‌های ZIP و یا DLL ویندوز. container یک فرمت خاص فایل است که می‌تواند کُدِکهای (Codec) مختلفی از قبیل DivX یا x264 را برای فشرده‌سازی اطلاعات ویدیویی مشخص با استانداردهایی مانند MPEG-4 یا H.264، را مورد استفاده قرار دهد و از این طریق منجر به کاهش حجم فایل ویدیویی شود. [h=2]کدک (Codec) چیست؟[/h] ما از کدک ها و کانتینرها گفتیم ولی اصلا خود این کدک ها چه هستند؟ اکثر فایل‌های ویدیویی مانند عکس‌هایی که با دوربین شکار می‌کنید فشرده شده هستند تا فضای کمتری را اشغال کنند. اگر به همین 2 سال پیش نگاه کنید، وسایل ذخیره‌سازی دیجیتال اینقدرها هم پیشرفته و قدرتمند نبودند و بشر واقعا به فشرده‌سازی فایل‌های خود نیاز مبرم داشت. یک دیسک Blu-Ray معمولا ظرفیتی معادل 30 تا 50 گیگابایت دارد که اگر بخواهید فایلی با این حجم را دانلود کنید یا بر روی دیسک سخت خود ذخیره کنید، احتمالا به کمبود فضا مشکل برخواهید خورد مگر اینکه به معدن هارد دیسک دسترسی داشته باشید. به همین منظور و در راستای کاهش حجم فایل‌های ویدیویی، آنها را فشرده می کنند تا با کمی افت کیفیت که معمولا قابل تشخیص هم نیست، حجم فایل‌ها چندین برابر کاهش یابد. یک کدک وظیفه فشرده‌سازی و یا برعکس آن یعنی بازگرداندن به حالت اولیه (Decode) را انجام می‌دهد. یک کدک بر اساس قانون خاصی فایل ویدیویی شما را تفسیر کرده و آماده پخش برروی صفحه نمایشگر می‌کند. بر روی کامپیوترهای شخصی و در واقع در سیستم‌عامل خود، معمولا تعدادی از کدک‌ها را به طور پیش فرض دارید. اگر به کدک‌های بیشتری نیاز داشته باشید می‌توانید آنها را جداگانه دانلود و نصب کنید یا اینکه از نرم افزارهای پخش مثل VLC و یا K-Lite Codec Pack استفاده کنید. این پلیرها در دل خود مجموعه کاملی از کدهای مختلف را داشته و به این ترتیب از پس پخش اکثر فرمت‌های صوتی و ویدیویی برمی‌آیند. اگر قرار باشد یکی از این ها را به شما پیشنهاد کنیم، نرم افزارهای پخشی مثل VLC یا KM Player بهتر و راحت تر از نصب کدک‌ها بصورت جداگانه هستند. [h=2]تعدادی از کدک ها رایج[/h]

• FFmpeg: شامل فرمت هایی مثل MPEG-2 است که برای ذخیره‌سازی در DVD ها مورد استفاده قرار می‌گیرد یا فرمت MPEG-4 که در فروشگاه iTunes توسط اپل و یا در برخی از سرویس‌های اشتراک گذاری ویدیو آنلاین بکار گرفته می‌شود.)
• DivX: که با انواع مشخصی از فایل‌های MPEG-4 کار می‌کند و معمولا برای تبدیل دی‌وی‌دی‌ها در دوران قبل از روی کار آمدن فرمت‌های HD استفاده می شد‫.‬ ‬
• XviD: که در حقیقت نسخه متن باز DivX به شمار می‌رود و در فضای آنلاین و مخصوصا اشتراک گذاری غیرمجاز محتوا بسیار محبوب است.‬ حجم فایل‌های XviD با همان کیفیت DVD تقریبا یک‌سوم فایل اصلی است.
• X264: که معمولا به منظور فشرده‌سازی ویدیوهای H.264 به کار می‌رود ( که معمولا با عنوان MPEG-4 AVC شناخته می شود) و عموما با ویدیوهای HD سر و کار دارد.

به جز موارد ذکر شده، کدک‌های دیگری هم وجود دارند که قید کردن آنها جز گیج کردن من و شما تاثیری نخواهد داشت. ما به جای اینکه برای شناخت همه کدک ها تلاش کنیم، ذهن خود را روی مهمترین آنها متمرکز می‌کنیم. [h=2]کانتینر (Container) چیست؟[/h] حالا که اطلاعات خوبی از کدک های ویدیویی بدست آوردیم به سراغ رییس اصلی یعنی Container می‌رویم. فرمت فايل ويديويي را به‌عنوان يك حامل (Container) يا پوشش (Wrapper) تعريف مي‌كنند. در واقع اين پوشش يك فرمت متافايل است كه مشخصات آن، نحوه ذخيره‌سازي و كدگذاري ديتا و متاديتا را مشخص مي‌كند. به‌عبارت ساده‌تر، وقتي به يك فايل چندرسانه‌اي نگاه مي‌كنيد، متوجه خواهيد شد كه نام فايل با پسوندي مانند .mov، .avi، .mp4 و... ختم مي‌شود. اين پسوندها در واقع فرمت فايل ويديويي را نشان مي‌دهند. اساسا ويديوها در حامل‌هاي تلفيق‌كننده اطلاعات يا فرمت‌هاي پوشاننده‌اي بسته‌بندي مي‌شوند كه تمام اطلاعات مورد نياز براي ارايه ويديو را در خود نگهداري مي‌كنند. کانتینرها حاوی انبوهي از اطلاعات بسيار متفاوت هستند. اين اطلاعات مي‌توانند شامل مواردي مانند کدک ويديو، کدک صدا، متاديتا، زيرنويس، اطلاعات فصل‌هاي ويديو، اطلاعات هماهنگ‌سازي و غیره باشند. یعنی در واقع می توانید کدک‌های مختلف صوتی و تصویری را به همراه زیرنویس با یکدیگر در یک کانتینر ذخیره کنید شما مي‌توانيد فرمت‌هاي فايل ويديويي یا همان کانتینرها را به‌عنوان جعبه‌هايي در نظر بگيريد كه تمام اين اطلاعات را در خود جا مي‌دهند (بسيار شبيه به كاري كه يك فايل Zip يا Rar انجام مي‌دهد( یكی از این كانتینرها ابر كانتینر MKV و بسیار محبوب است كه می‌تواند بیشمار فایل صدا و یا زیر نویس را در دل خود جای دهد. پس بطور خلاصه کانتینرها در دل خود کدک‌های مختلف صوتی و تصویری را به همراه اطلاعات دیگر مانند زیرنویس فیلم جای می‌دهند به عنوان مثال کاربر می‌تواند از کدک H264 برای ذخیره ویدیو با رزولوشن 1080p در کنار کدک صدای دالبی یا کدک کم حجم تر صدای mp3 استفاده کند. همه این امکانات به شما اجازه می دهند تا کنترل بهتری روی خروجی نهایی از نظر کیفیت و حجم فایل خروجی داشته باشید. از کانتینرهای رایج می توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• AVI
• Matroska یک پروژه متن باز است که به صورت پسوندMKV استفاده می گردد و امروزه تقریبا تمام فایل‌های HD در اینترنت با این فرمت به اشتراک گذاشته می‌شوند.
• MP4 که توسط اپل و در iTunes به شدت همه گیر شده است.
• MOV که توسط اپل خلق گردیده است.

تفاوت اساسی بین این کانتینرها فقط به پشتیبانی آنها از کدک های متفاوت محدود نمی شود بلکه موارد دیگری مثل نوع زیرنویس و آنچه که کانتینرها در بردارند از وجوه تمایز آنها به شمار می رود. یکی از محبوب ترین کاتینرها MKV است که تعداد زیادی از کدک ها و ویژگی های متفاوت را شامل می شود و همین جامعیت آن موجب محبوبیت دو چندان آن گردیده است. [h=2]از کدام یک استفاده کنیم؟ با همه این تفاسیر[/h] این روزها هنگام گشت و گذار در اینترنت با کدک ها و کانتینرهای محدودی روبرو می شوید. DivX و XviD( متن باز) از جمله کدک‌های رایج برای ویدیوهای استاندارد به شمار می رود. ولی به دلیل از رده خارج بودن آنها به شخصه در ریپ کردن DVD ها از آن استفاده نمی‌کنم. برنامه Handbrake که یکی از برنامه‌های محبوب من برای تبدیل دی‌وی‌دی به فرمت‌های دیگر است از سه کدک ویدیویی و دو کانتینر پشتیبانی می‌کند. H.264 که به طور پیش فرض در Handbrake وجود دارد می‌تواند بهترین کیفیت را برای شما به ارمغان آورد، البته اگر خیلی به کیفیت اهمیت نمی‌دهید می توانید از MPEG-4 استفاده کنید که با سرعت بیشتری عملیات فشرده سازی روی آن انجام می‌گیرد. از کانتینرها‌یی که از استاندارد ویدیویی H.264 پشتیبانی می‌کنند می توانیم به MKV و MP4 اشاره کنیم. دوست و آشنای صمیمی ما یعنی MKV یک کانتینر همه کاره به شمار می‌رود. MKV می‌تواند از ویدیوها و صداهای با کیفیت فوق العاده بالا پشتیبانی کند، تازه اینکه متن باز (Open Source) نیز است. تنها ایرادی که از این کانتینر به ذهنم خطور کرد، عدم پشتیبانی تعدادی از وسایل پخش کننده از آن است. بنابراین اگر شما بخواهید ویدیویی را بر روی ایپد، Apple TV، یا ایکس باکس 360 خود تماشا کنید بهتر است پسوند MP4 را انتخاب کنید. اما اگر قصد تماشای آن با VLC یا KMPlayer یا پخش کننده‌های HD بازار مانند HD TV وسترن دیجیتال یا پلیر پتریوت یا اسوس را دارید که همگی از MKV پشتیبانی می کنند این فرمت بهترین گزینه محسوب می‌شود. هنوز اطلاعات بسیار دیگری باقی مانده که می‌شود پاراگراف‌های بسیاری را برای نوشتن آنها اختصاص داد ولی بسیاری از این اطلاعات مربوط به کدک‌ها و کانتینرهایی است که از رده خارج شده و مرسوم نمی باشد. بهتر است با تعدادی از کانتینرها کار کنید و بیشتر درباره آن تعداد کم بدانید. به هر حال منتظر شنیدن نظرات تکمیل کننده شما هستیم. به نقل از زومیت