[FONT=verdana,tahoma,arial,helvetica,sans-serif][/FONT] [FONT=verdana,tahoma,arial,helvetica,sans-serif] [/FONT][FONT=verdana,tahoma,arial,helvetica,sans-serif] صورت مساله‌ها و سوالات روان‌شناسي نوين چندان تفاوتي با صورت مساله‌ها و سوالات روان‌شناسي كلاسيك ندارد و در واقع تا حدودي تكراري به حساب مي‌آيند. با وجود اين در روان‌شناسي نوين پاسخ‌ها در قالب‌هاي جديد و متفاوت ارائه شده است. به عبارت دقيق تر در هر دوره‌اي روان‌شناسان به شيوه‌اي متفاوت به سوالات متداول روان‌شناسي پاسخ داده‌اند. در اين مقاله به برخي از اين سوالات پاسخ‌هاي اجمالي داده شده كه به آنها خواهيم پرداخت. چيستي ماهيت انسان[/FONT][FONT=verdana,tahoma,arial,helvetica,sans-serif] يكي از سوالات قديمي و اصلي روان‌شناسي، سوال درباره ماهيت واقعي انسان است. مقصود از چنين سوالي بررسي اين مطلب است كه انسان هنگام تولد به چه استعداد‌ها و امكاناتي مجهز است؟ از سوي ديگر چه مقدار از ميراث حيواني در ماهيت انسان وجود دارد؟ آيا ماهيت انسان خوب و صلح‌آميز است يا آدمي ذاتا موجودي پرخاشگر است؟ و آيا مي‌توان از اراده آزاد به عنوان بخشي از ماهيت انسان سخن به ميان آورد؟ روان‌شناسان با گرايش‌هاي مختلف پاسخ‌هاي متفاوتي به سوالات فوق داده‌اند كه مجال بررسي مفصل آنها دراين مقاله امكان پذير نيست. با وجود اين مي‌توان به اختصار بيان كرد كه روانكاواني چون فرويد، پرخاشگري را ذاتي ماهيت انسان مي‌دانند و انسانگراياني همچون مزلو و راجرز معتقد به صلح‌آميز بودن ماهيت انسان هستند. در اين ميان رفتار گراياني همچون واتسون و اسكينر نيز معتقدند ماهيت انسان نه خوب است و نه بد، بلكه خنثي است. پيرامون اراده آزاد نيز روان‌شناسان وجودنگر از اراده آزاد و اهميت آن سخن به ميان مي‌آورند و روان‌شناسان با گرايش علمي به رد اراده آزاد پرداخته‌اند. ارتباط ذهن و بدن سوال درباره ماهيت ذهن و ارتباط آن با بدن قدمتي به درازاي تاريخ روان‌شناسي دارد. در پاسخ به اين سوال رويكرد‌هاي زير شكل گرفته است. 1ـ ماده‌گرا (materialist): روان‌شناسان طرفدار اين رويكرد معتقدند رويدادهاي به اصطلاح ذهني را مي‌توان در‌نهايت از طريق قوانين فيزيك و شيمي تبيين كرد. درواقع آنچه واقعيت دارد تنها ماده است و همه چيز از جمله رفتار را بر حسب ماده مي‌توان توجيه كرد.اين گروه به عنوان وحدت‌گرا (monist) نيز ناميده مي‌شوند، زيرا تنها به يك واقعيت يعني ماده اعتقاد دارند. 2ـ ايده‌آليست (idealist): روان‌شناسان ايده‌آليست تلاش مي‌كنند همه امور را بر حسب هوشياري توضيح دهند. در واقع ايده‌آليست‌ها نيز به عنوان وحدت گرا در نظر گرفته مي‌شوند. 3- دوگانه‌نگر (dualist): طرفداران اين رويكرد معتقدند رويدادهاي مادي و ذهني هر دو وجود دارند. آنچه براي اين گروه دغدغه اصلي به شمار مي‌آيد توصيف چگونگي ارتباط رويدادهاي ذهني و مادي و در واقع رابطه ذهن و بدن است، در‌حالي كه براي وحدت‌گراها چه از نوع ماده‌گرا و چه از نوع ايده‌آليست مساله ذهن ـ بدن مطرح نمي‌شود. در بحث پيرامون دوگانه‌نگري مواضع مختلفي مطرح شده كه به اختصار به آنها مي‌پردازيم: تعامل‌گرايي (interactionism): اين رويكرد معتقد به تعامل ذهن و بدن است. به عبارت ديگر تاثير اين دو بر هم به‌صورت متقابل است. مطابق اين ديدگاه ذهن مي‌تواند سر آغاز رفتار باشد. مواضع دكارت و اغلب انسانگرايان همان رويكرد تعامل‌گرايي است. روانكاوان نيز بر همين امر تاكيد كرده و معتقدند رويدادهاي ذهني مانند تعارض، اضطراب يا ناكامي مي‌تواند موجب برخي بيماري‌هاي جسماني شود. پديدارگرايي (emergentism): پديدارگرايي شيوه رايج توجيه رابطه ذهن و بدن در عصر حاضر به شمار مي‌آيد. پديدارگرايي معتقد است رويدادهاي ذهني از فعاليت مغز ناشي مي‌شود. پديدارگرايي خود بر 2 نوع است: نوعي از پديدارگرايي تعامل‌گرا كه معتقد است وقتي رويداد ذهني از فعاليت مغز ناشي شد مي‌تواند بر فعاليت بعدي مغز تاثير بگذارد. نوع ديگر، پديدارگرايي غيرتعامل‌گرا يا اپي پديدارگرايي (epiphenomenalism) است. در پي پديدارگرايي مغز رويداد ذهني را به وجود مي‌آورد، ولي رويداد ذهني نمي‌تواند موجب فعاليت بعدي مغز يا رفتار شود. در واقع رويداد ذهني صرفا پيامد جنبي فرآيندهاي مغز است. توازن‌گري رواني ـ جسماني (psychophysical parallelism): در اين رويكرد تجربه محيطي به طور همزمان موجب پديد آمدن رويداد ذهني و پاسخ جسماني مي‌شود، هرچند هر دوي اينها كاملا مستقل هستند. دو جنبه‌نگري (double aspectism): در نظر طرفداران اين رويكرد دوگانه‌نگر، تقسيم انسان به ذهن و بدن امري نادرست است و بايد به وحدت انسان توجه كرد. درواقع همان گونه كه يك سكه از دو روي شير و خط تشكيل شده، رويدادهاي ذهني و رويدادهاي فيزيولوژيكي دو جنبه از فرد را تشكيل مي‌دهند. در اين ميان ديدگاه مالبرانش از فيلسوفان دوران جديد پيرامون رابطه ذهن ـ بدن قابل تامل است. وي معتقد بود هنگام تجربه ميلي در ذهن، خداوند موجب مي‌شود بدن ماعمل كند. همچنين وقتي چيزي براي بدن رخ مي‌دهد خداوند موجب تجربه ذهني آن مي‌شود.موضع مالبرانش در تاريخ فلسفه به سبب سازانگاري (occasionalism) معروف است. [/FONT]
