راه هاي پيشگيري از آرتروز زانو خراسان - مورخ شنبه 1390/12/13 آرتروز زانو يکي از شايع ترين بيماري هاي تخريبي مفصل هاست که معمولا در افراد داراي اضافه وزن بيشتر ديده مي شود. دکتر فرهاد غريب دوست، رئيس مرکز روماتيسم ايران در اين باره گفته است ۹۷ درصد مبتلايان به آرتروز زانو افزايش وزن دارند.به نقل از جام جم وي در ادامه افزوده است، نتايج پژوهش ها نشان مي دهد ۱۰ درصد کاهش وزن، علايم آرتروز را تا ۵۰ درصد کاهش مي دهد.از جمله علت هاي ديگر شيوع آرتروز زانو مي توان به کم تحرکي و شيوه هاي نادرست زندگي از قبيل نشستن دوزانو يا چهارزانو اشاره کرد. در ادامه از ديد کارشناسان به بررسي ابعاد مختلف اين بيماري مي پردازيم. دلايل شيوع آرتروز يکي از اصلي ترين دلايل شيوع آرتروز زانو در جامعه ما نشستن روي زمين است. دکتر فرزاد اميدي کاشاني متخصص ارتوپدي و فوق تخصص جراحي ستون فقرات با بيان اين مطلب به خراسان مي گويد: متاسفانه عادت هاي بد ايراني ها در دو زانو يا چهار زانو نشستن يکي از دلايل اصلي بروز آرتروز است اما مردم به جاي اصلاح سبک زندگي و تغيير رفتار گمان مي کنند که با دارو مي توانند عارضه خود را درمان کنند. واقعيت اين است که آرتروز، فرآيند پيرشدگي مفاصل است و همه زانوها دير يا زود دچار آرتروز مي شود.ممکن است اين عارضه در يک نفر زودتر و در فرد ديگر ديرتر اتفاق بيفتد. اما زانويي که به آرتروز مبتلا شده است، هرگز مثل زانوي سالم نمي شود، درست مثل تاير خودرويي که بر اثر ساييدگي کهنه مي شود و مثل تاير نو نمي شود. نکته اين جاست که برخي عوامل، آرتروز زانو را به جلو مي اندازد. در کشور ما نشستن هاي طولاني مدت روي زانو و استفاده از توالت غيرفرنگي مهم ترين دلايل شيوع آرتروز است. دکتر اميدي کاشاني با اشاره به اين که در مفصل زانو، استخوان ران و ساق و کشکک زانو وجود دارد، تصريح مي کند: آرتروز شايع در مردم آرتروزي است که در مفصل کشکک و استخوان ران بروز پيدا مي کند. علايم خطر ديگري که در بروز آرتروز زانو نقش دارد، سابقه عفونت زانو، سابقه شکستگي داخل مفصل زانو و تزريق داخل مفصلي است و فردي که اين علايم خطر را دارد بيشتر از ديگران در معرض ابتلا به آرتروز قرار دارد.همچنين افرادي که انحراف خاصي در زانوهاي خود دارند، ممکن است بيشتر در معرض اين عارضه باشند. پوکي استخوان و آرتروز پوکي استخوان با ايجاد انحراف در ساق پا ممکن است روي مفاصل تاثير بدي بگذارد و موجب ايجاد يا تشديد آرتروز شود. دکتر حسين فراهيني عضو هيئت علمي دانشگاه تهران به ايسنا مي گويد: در بروز پوکي استخوان عوامل مختلفي مثل تغذيه نامناسب، عوامل ژنتيکي، سابقه فاميلي و اختلالات هورموني دخالت دارد و اين بيماري مي تواند باعث آرتروز شود. البته گاهي انحراف ساق پا در پي اصابت ضربه به زانو يا شکستگي در تصادفات رخ مي دهد و باعث ايجاد يا تشديد آرتروز مي شود.از سوي ديگر وزن نامناسب، رانندگي طولاني مدت، بالا و پايين رفتن مداوم از پله، به کارگيري نامناسب از زانوها ازجمله عوامل موثر در بروز درد زانو و در نهايت ابتلا به آرتروز زانوست و در عين حال برخي مشاغل به آرتروز زانو منجر مي شود. دکتر محمد رازي رئيس انجمن جراحي زانو، آرتروسکوپي و آسيب هاي ورزشي با بيان اين مطلب مي گويد: در مشاغلي نظير تعمير خودرو، فرد ناچار است چندين بار در طول روز وارد چاله مکانيکي شود و در حالت نشسته يا ايستاده خودرو را تعمير کند. افرادي که به معماري يا بنايي هم اشتغال دارند و افرادي که بيشتر ساعات کاري روي زانو مي نشينند مبتلا به درد زانو و در نهايت آرتروز زانو مي شوند.به نوشته ايسنا دکتر رازي با بيان اين مطلب که اضافه وزن و چاقي يکي از عوامل شناخته شده در بروز آرتروز است، تاکيد مي کند: در زمان راه رفتن يا دويدن ۲ تا ۵ برابر وزن شخص به مفصل زانو فشار وارد مي آيد. اين فشار در افرادي که اضافه وزن دارند سير تصاعدي دارد به همين دليل آسيب بيشتري به زانو وارد مي شود. وي تاکيد مي کند: ساييدگي و درد مفاصل زانو پيش درآمد ابتلا به آرتروز در سنين ميانسالي است. آسيب هاي ورزشي رئيس انجمن جراحي زانو، آرتروسکوپي و آسيب هاي ورزشي در توضيح علل ايجاد آسيب در ورزشکاران مي گويد: تمرين نامناسب، رعايت نکردن مقررات، نبود آمادگي جسماني و فشار بيش از حد به مفاصل از جمله علل آسيب در ورزشکاران است که به پارگي رباط هاي CL و مينيکس پا منجر مي شود. همچنين دکترسهراب کيهاني، دبير اجرايي دومين همايش دوسالانه بين المللي جراحي زانو با بيان اين که در حال حاضر از جديدترين و مناسب ترين روش ها براي تشخيص و درمان اين بيماري در کشور استفاده مي شود و عمده مشکلات اين حوزه مربوط به کمبود وسايل و تجهيزات است، تصريح مي کند: ضايعات غضروفي از جمله شايع ترين آسيب هاي ورزشي است و در ميان روش هاي مختلفي که براي درمان اين ضايعات استفاده مي شود، روش موزائيک پلاستي است که طي آن پلاک هاي استخوان و غضروف برداشته و در محل ضايعه کاشته مي شود. از اين روش بيشتر براي ورزشکاران استفاده مي شود. همچنين دکترعطا مشيرآبادي، متخصص ارتوپدي درباره درمان آسيب هاي رباطي مي گويد: اين دسته از آسيب ديدگي ها در مراحل اوليه قابل تشخيص نيست و راه هاي درماني کمي براي آن وجود دارد ولي جراحي آسيب هاي رباط داخلي زانو در بيشتر مواقع موفقيت آميز و بدون عوارض است. به نوشته خبرگزاري مهر، در روش هاي درماني موجود و رباط هاي آسيب ديده به طور کامل بازسازي مي شود. پروتزهاي نگه دارنده داراي کمترين عوارض است و باعث مي شود فرد آسيب ديده با کمترين درد و خون ريزي درمان شود. اصول پيش گيري از آرتروز به گفته کارشناسان ورزشي، داشتن فعاليت جسماني مناسب و کاهش وزن و تقويت عضلات در پيش گيري از بروز آرتروز نقش اساسي دارد. دکترعباس معدني، متخصص ارتوپدي با بيان اين که بيماري آرتروز در زنان بيشتر مشاهده مي شود، به ايسنا مي گويد: چاقي و اضافه وزن در زنان ايراني بيش از مردان است، به همين نسبت آرتروز در زناني که چاق هستند، عضلات ضعيفي دارند، کار سنگين انجام مي دهند يا مبتلا به سوءتغذيه هستند، بيشتر گزارش مي شود. درباره نقش رژيم و الگوي تغذيه اي در بروز ناراحتي هاي مفاصل مي گويد: نمي توان گفت تغذيه اثرگذاري بالايي دارد اما اشخاصي که يک رژيم غذايي منطقي و معمولي دارند، معمولا دچار آرتروز نمي شوند. البته در جوامعي که فقر و کمبود جدي ريزمغذي ها شايع است، آرتروز بيشتر گزارش مي شود. درباره کلسيم نيز بايد گفت، کمبود کلسيم به تنهايي در عملکرد مفاصل اختلال ايجاد نمي کند اما پروتئين نقش اساسي دارد. ويتامين D هم در رشد استخوان ها موثر است نه مفاصل. دکترمعدني درباره قوز کردن و ابتلا به آرتروز توضيح مي دهد: هر فشار نابه جايي که به مفصل هاي مهره اي وارد آيد، ممکن است به سلامت فرد آسيب بزند، بنابراين قوز کردن در درازمدت ريسک ابتلا به آرتروز را بالا مي برد. توصيه اکيد ديگر ما براي پيش گيري از آرتروز زانو اين است که افراد به هيچ عنوان روي زمين و زانوهاي خود ننشينند و سعي کنند از توالت فرنگي استفاده کنند. عضلات خود را تقويت کنند تا به مفصل زانو فشار کمتري وارد شود و کمتر در معرض آسيب قرار بگيرد. همچنين دکتراميدي کاشاني با بيان اين که درد آرتروز در هواي سرد بدتر مي شود، به مبتلايان به اين عارضه توصيه مي کند: مبتلايان مي توانند زانوي خود را با زانوبندهاي کشي ببندند البته نبايد آن قدر محکم ببندند که خون رساني مختل شود. اين افراد بهتر است کمتر در معرض سرما قرار بگيرند و سعي کنند به مفصل آسيب ديده فشار زيادي وارد نياورند. با تقويت عضلات، فيزيوتراپي، گرم کردن موضع زانو و يک سري اقدامات درماني مي توان درد آرتروز را تخفيف داد. ورزش هاي مناسب براي مبتلايان به آرتروز زانو ورزش هاي مختلفي براي کاهش درد زانو وجود دارد؛ از جمله کشش عضلات اطراف مفصل و ورزش هاي قدرتي و هوازي مانند شنا و پياده روي.ورزش باعث افزايش جريان خون مي شود و به انعطاف پذيري مفصل کمک مي کند.علاوه بر آن، ورزش باعث کاهش وزن مي شود که براي درمان درد آرتروز بسيار موثر است. به نقل از جام جم، دکترمحمد عالمي، فيزيوتراپ دراين باره مي افزايد: بهتر است افراد ۵ دقيقه ورزش ملايم و سبکي انجام دهند يا پياده روي کنند و بعد از آن چند حرکت کششي مناسب براي عضلات اطراف مفصل انجام دهند. بايد توجه داشت نبايد روي مفصل ملتهب فشار زيادي وارد شود.
