سرطان استخوان، علايم و راه درمان

سرطان استخوان، علايم و راه درمان
​

خراسان - مورخ سه‌شنبه 1390/11/25

​

در ادامه سلسله مطالب مربوط به سرطان در صفحه خانواده و سلامت، اين بار به بررسي سرطان استخوان پرداخته ايم.به باور کارشناسان اطلاع رساني و فرهنگ سازي درباره بيماري هاي مزمن از جمله سرطان،يکي از اولويت هاي نظام سلامت در هر کشوري است که رسانه ها و اهالي مطبوعات در اين عرصه مي توانند پيشتاز باشند. در مطلب ذيل درباره سرطان استخوان، عوامل خطر، علايم و درمان آن با يکي از متخصصان سرطان کشور گفت وگو کرده ايم که در ادامه مي آيد.سرطان استخوان نسبت به سرطان هاي ريه، سينه و معده، جزو سرطان هاي نادر محسوب مي شود. اين سرطان دو شکل اوليه و ثانويه دارد. سرطان اوليه استخوان از خود استخوان نشأت مي گيرد که نادر است اما سرطان ثانويه، سرطاني است که از يک ارگان سرطاني ديگر به سمت استخوان متاستاز پيدا کرده است. دکتر علي يعقوبي جويباري متخصص راديوتراپي- آنکولوژي و عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي با بيان اين مطلب به خراسان مي گويد: طبق آمارها شيوع سرطان اوليه استخوان ۲در هزار نفر است و در مقابل سرطان ثانويه بسيار شايع است و مبتلايان به سرطان هاي سينه، پروستات، ريه، کليه، تيروئيد و برخي از سرطان هاي دستگاه گوارش ممکن است به سرطان استخوان هم مبتلا شوند. انستيتو سرطان آمريکا اعلام کرده است که سالانه در اين کشور ۳هزار نفر به سرطان اوليه استخوان مبتلا مي شوند که شانس بقاي بيشتر مبتلايان يک تا 1.5سال است و ساليانه ۱۸۰۰نفر از آن ها فوت مي کنند.اين نوع سرطان ممکن است در بافت استخوان، غضروف، عضلات و مفاصل مجاور استخوان مشاهده شود و شيوع يکي از انواع آن تحت عنوان «سارکوما يوئينگ» در دهه دوم زندگي بيشتر گزارش مي شود.
نوع ديگري از سرطان اوليه استخوان تحت عنوان «استئوسارکوما» در دهه دوم و پنجم زندگي اتفاق مي افتد و بيشتر مبتلايان در اين ۲دهه از زندگي خود دچار بيماري مي شوند.دکتر يعقوبي با اشاره به اين که اين سرطان بيشتر در اندام هاي انتهايي بدن رخ مي دهد، توضيح مي دهد: ساليان سال تنها راه مبارزه با سرطان قطع عضو بيمار بود. همزمان با پيشرفت علم پزشکي درمان هاي جديد باعث شد اندازه تومور کوچکتر و جراحي حفظ اندام براي بيمار انجام شود. نتايج مطالعات نشان مي دهد که در ۹۰درصد موارد حفظ ارگان امکان پذير است. نکته اين جاست که متاستاز سرطان استخوان به ريه اتفاق مي افتد و بر اساس تشخيص زودهنگام يا ديرهنگام، درمان هاي تسکيني يا موضعي انجام مي شود.اگر سرطان اوليه متاستاز پيدا نکرده باشد، به اين معناست که در مرحله ۲ يا ۳ تشخيص داده شده است و درمان با شيمي درماني، جراحي و راديوتراپي آغاز مي شود. گاهي درگيري استخوان در قسمت هايي از بدن رخ داده است که امکان جراحي وجود ندارد مثل استخوان لگن که در اين مورد فقط شيمي درماني و راديوتراپي انجام مي شود.سرطان استخوان معمولا به صورت درد خود را نشان مي دهد اما توده هاي لگني چون فضاي بيشتري براي رشد دارد، درد کمتري بروز مي کند و ديرتر تشخيص داده مي شود، شيوع سرطان استخوان معمولا در استخوان هاي بلند است و استخوان ران بيشتر از ديگر استخوان هاي بدن درگير سرطان اوليه مي شود. ابتدا و انتهاي استخوان ران مستعد ابتلا به سرطان استخوان از نوع «استئو سارکوما» و «سارکومايوئينگ» است.
همچنين تشخيص سرطان ثانويه استخوان در مبتلايان به سرطان بسيار ضروري است. عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي با بيان اين که زنان مبتلا به سرطان سينه و مردان مبتلا به سرطان پروستات بيشتر در معرض متاستاز سرطان به استخوان قرار دارند، مي گويد: مبتلايان به سرطان هاي ريه، کليه، پانکراس و تيروئيد ممکن است در سير بيماري به سرطان ثانويه استخوان هم مبتلا شوند. طبيعي است که درمان اين دسته از مبتلايان با درمان سرطان اوليه استخوان متفاوت است و بيشتر مبتلايان در مرحله ۴ بيماري قرار دارند. در نتيجه جراحي براي اين بيماران توصيه نمي شود و از درمان هاي تسکيني استفاده مي شود. براي کاهش درد بيماران نيز راديوتراپي تجويز مي شود و براي مبتلايان به سرطان سينه که به درگيري استخوان انجاميده است و مبتلايان به سرطان پروستات، هورمون درماني انجام مي شود زيرا اين ۲ عضو توليد کننده هورمون است و با کنترل هورمون، متاستاز استخواني قابل کنترل است. در صورتي که بيمار درد زيادي داشته باشد تلاش مي شود با راديوتراپي درد بيمار کنترل شود. به طور کلي جراحي در درمان سرطان ثانويه استخوان جايگاهي ندارد.
همچنين مي توان با تزريق ماهيانه «ديسفوسفونات» شدت درگيري استخوان را کاهش داد. در مبتلايان به سرطان پروستات اگر درگيري استخوان بسيار وسيع باشد، با تزريق داروهاي راديواکتيو داخل رگ درد بيمار کنترل مي شود.
در مبتلايان به سرطان تيروئيد نيز با يد راديواکتيو درگيري استخوان مهار مي شود و براي تسکين درد بيماران راديوتراپي تجويز مي شود.دکتر يعقوبي با بيان اين که معمولا در سرطان هايي که در سن پايين رخ مي دهد، ژنتيک نقش مهمي دارد، ادامه مي دهد: سندروم هاي ژنتيکي خاصي که به فرد به ارث رسيده در بيشتر موارد علت اصلي ابتلاي فرد به سرطان اوليه استخوان در سنين پايين است. همچنين عفونت هاي مزمن و شکستگي هاي متعدد ممکن است در طول زمان به سرطان اوليه استخوان منجر شود اما به طور کلي عوامل خطر مستقيمي که بتوان مانند سرطان هاي دستگاه گوارش آن را در بروز سرطان استخوان سهيم دانست، ثابت نشده است و سندروم هاي ژنتيکي مهم ترين عامل ابتلا به اين نوع سرطان محسوب مي شود.وجود توده دردناک در اندام ها يکي از علايم سرطان استخوان است. اين توده ممکن است قابل لمس باشد و گاهي هم به علت قرار گرفتن در لگن قابل لمس نيست. در بيشتر موارد توده ها خوش خيم است. پزشک مي تواند براساس علايم موجود نسبت به خوش خيم يا بدخيم بودن توده ها اظهارنظر کند.
پزشک بايد بررسي کند که سرعت رشد توده چقدر است آيا توده دردناک است يا خير، سطح روي توده زخمي است يا خير. چسبندگي دارد يا حرکت مي کند، شبيه آن جاي ديگري از بدن وجود دارد يا خير. اگر نمونه بافتي مورد نيازاست، معمولا با نمونه سوزني، نمونه برداري انجام و بيماري به طور قطعي تشخيص داده مي شود.
گاهي ممکن است توده گسترش دور دست پيدا کرده باشد بنابراين براي اين که مطمئن شويم متاستاز ريه رخ نداده است از سينه بيمار عکس برداري و پس از آن مراحل درماني طي مي شود.وي ادامه مي دهد: توصيه اکيد ما به مبتلايان به سرطان اين است که اگر علايمي از تغيير شدت درد و نوع درد دارند بايد از نظر ابتلا به سرطان استخوان تحت معاينه قرار بگيرند. مکان تومورهاي سرطان ثانويه استخوان در ستون فقرات و لگن است. بنابراين اگر بيماران از ناحيه پشت احساس درد کردند بايد درباره ابتلا به اين نوع سرطان تحت معاينه قرار بگيرند. گاهي تومورهاي اين ناحيه ممکن است به شکستگي در ستون فقرات يا فشار به نخاع بينجامد که در مورد آخر يکي از جراحي هاي اورژانسي آنکولوژي پيش مي آيد. جراحي براي برداشتن فشار از طناب نخاعي انجام مي شود و اگر تاخيري به وجود بيايد منجر به قطع نخاع مي شود و براساس مکان تومور بيمار ممکن است کنترل اندام دست و پا يا کنترل ادرار را از دست بدهد. بنابراين ظرف ۲۴ تا ۷۲ ساعت بايد جراحي اورژانسي براي اين دسته از بيماران انجام شود.