آشنایی با شِشـتمد ششتمد با سابقه دوهزارساله، شهری است زیبا وکوهپایهای در 35 کیلومتری جنوب سبزوار که در دامنه شمالی کوههای موسوم به «کوهمیش» واقع شده است. این شهر در ارتفاع 1340متر از سطح دریا قرار دارد. ششتمد از جهتی برخود میبالد که به روایت تاریخ، در سال 202هجری پذیرای نهمین امام شیعیان، امامجواد (ع) بوده و آن دُردانه رضوی(ع) در این محل اقامت گزیده است. محل وضوگرفتن آن بزرگوار، در نزد مردم ششتمد مکانی مقدس است و «باغچه زیارت» نام دارد. * وجه تسميه ششتمد ابوالحسن بیهقی، مؤلف كتاب تاریخ بیهق که از ششتمد بوده و با استفاده از منابعي كه در دست داشته است، معتقد است به سبب کاشت و رشد درخت سنجد در ششتمد، این محل ششتمد نام گرفته است. او در صفحه 34 کتاب خود مينويسد: «پس درخت سنجد كاشتند آنجا كه ششتمد است، چون به بار آمد، آن را شسشتمد نام كردند». اگرباستانشناسان وديرينهشناسان باکاوشهای خود، نشانههایی از درختان سنجد با قدمت حدود دوهزارسال در ششتمد پیدا کنند، صحت اين قول مورد تأیید قرار میگيرد. برخی از محققان معاصر، همچون مؤلفان کتاب جغرافیای ششتمد و کتاب میراث فرهنگی ششتمد معتقدند: ممكن است اين نام در اصل «ششتامد» بوده است كه در اثر تطور و دگرگوني«الف» آن افتاده تبديل به «ششتمد» شده است؛ زیرا «مد» به معناي بالا آمدن يا برآمدگي است و كوههاي جنوبي و تپّه ماهوریهای اطراف ششتمد، باعث این نامگذاری بوده است. این نظریه، با توجه به عربی بودن پسوند «مد» و از طرفی سابقه تاریخی پیش از اسلام این محل، مورد قبول نیست. * منطقه ششتمد منطقه ششتمد، منطقهای وسیع در غرب خراسان رضوی و در جنوب شهرستان سبزوار قرار دارد. این منطقه درسال 1318شمسی به عنوان یکی از بخشهای جنوبی شهرستان سبزوار برگزیده شد که شامل محدوده فعلی، به ضمیمه بخش جدیدالتأسیس روداب بود. بخش ششتمد طبق آخرین تقسیمات کشوری در سال 1375 پس از انتزاع و جداشدن بخش روداب، شامل دهستانهای بیهق، ربع شامات، شامکان و تکاب کوهمیش است که این بخش، از شمال با بخش مرکزی شهرستان سبزوار، از غرب با بخش روداب، از جنوب با شهرستان بردسکن و از شرق با نیشابور محدود میشود. آرامگاه ابوالحسن بیهقی و باغچه زیارت در ششتمد، آرامگاه نظام العلما در روستای قاسمی، امامزاده ابوالقاسم در ارتفاعات جنوبی کوههای کوه میش، امامزاده یحیی بن زید (سر مزار) در عزیزآباد و... از نقاط فرهنگی ودیدنی این منطقه است. دشتهای لالهزار و شقایق و آب وهوای باطراوت و رودخانه زیبا و دیدنی این دیار و همچنین سد سنگرد، ششتمد را به منطقه ویژه گردشگری غرب استان خراسان رضوی تبدیل نموده است.
