[h=2]فيلم «جان رابه»[/h] يك آلماني خوب در چين جام جم:«جان رابه» محصول جديد سينماي آلمان يك درام ضد جنگ است كه نمايش عمومي آن در سينماهاي آلمان با استقبال زياد تماشاگران همراه نبوده است. اين در حالي است كه اين فيلم هفته قبل در مراسم جوايز «لولا( »كه به اسكار آلماني معروف است) موفق شد جايزه بهترين فيلم سال سينماي آلمان را از آن خود كند. «جان رابه» در شرايطي اين عنوان را از سوي اعضاي آكادمي لولا گرفت كه منتقدين و تحليلگران سينمايي تصور ميكردند فيلم ديگري (مثلا «عقده بادر ماينهف)» اين جايزه را بگيرد. نحوه اهداي جوايز در مراسم لولا بحث و جنجال زيادي را در رسانههاي گروهي آلمان برانگيخت. «جان رابه» سال قبل در جشنواره بينالمللي برلين هم نمايش موفقيتآميزي داشت و يكي از جوايز اصلي آن را گرفت. به نظر ميرسد محبوبيت اين فيلم در بين داوران جشنوارهاي بيشتر از تماشاگران عادي است. اين درام شرح حالگونه تاريخي را فلورين گالنبرگر كارگرداني كرده است و نقش اصلي آن را اولريخ توكور بازي ميكند. دانيل برول، استيو بوسمي، آن كانسيگني، داگمار مانزل و جينگچو ژانگ ديگر بازيگران آن هستند. قصهنام فيلم با كلمات آلمان، قتل عام، چين و ژاپن گره خورده است. قصه فيلم در سالهاي 1938 و 1938 در كشور چين اتفاق ميافتد. جان رابه (با بازي توكور) يك تاجر موفق و ميانسال آلماني است. او به خاطر نوع كار خود سفرهاي زيادي به كشورهاي مختلف جهان كرده است. آخرين سفر مهم كاري و تجاري او به چين بوده كه فاصله زيادي با خاك كشورش دارد. موفقيت كاري در اين كشور آسيايي باعث شده تا جان رابه عمده فعاليتهاي تجاري خود را در اين مكان متمركز كند. جان به واسطه حرفهاش دوستي نزديكي هم با برخي از اهالي محل پيدا كرده است. او همسرش دورا (با بازي مانزل) را هم همراه خود به چين آورده است. آنها زندگي آرامي در چين دارند و كسب و كار جان رابه هم خوب است. دكتر گرگ روزن (با بازي برول) و دكتر رابرت ويلس (با بازي بوسمي) كه آمريكايي است، از دوستان جديد جان هستند. ورود يك عكاس و خبرنگار محلي به نام لانگستو (با بازي ژانگ) و خبرهاي بدي كه ميآورد زندگي آرام اهالي محل را بههم ميزند. لانگشو خبر از بيرحمي ارتش ژاپن ميدهد. ارتش ژاپن به خاك چين حمله كرده و زندگي مردم عادي به خطر افتاده است. ارتش ژاپن در حال پيشروي است و هر جايي را كه اشغال ميكند، رفتار وحشيانهاي را با مردم عادي و بيدفاع در پيش ميگيرد. مقصد بعدي آنها محل زندگي جان رابه است. نقداشتباه نيست اگر «جان رابه» با درام ضدجنگ استيون اسپيلبرگ «فهرست شيندلر» مقايسه شود. در فيلم اسپيلبرگ يك تاجر آلماني جان بسياري از اهالي شهر خود را از خطر مرگ در اردوگاههاي حزب نازي نجات ميدهد و در فيلم گالنبرگر، يك تاجر آلماني جان اهالي چين را از خطر قتلعام ارتش ژاپن نجات ميدهد. فيلم قصد دارد فعاليت خارقالعاده و غيرعادي يك آدم واقعي را در يك شرايط سخت تاريخي به تصوير بكشد. منتقدان آلماني ميگويند شباهت فيلمهاي اسپيلبرگ و گالنبرگر فقط در حد همين يك خط قصه آن است و آنچه كه پس از آن در اين دو فيلم اتفاق ميافتد، بسيار با يكديگر فرق دارند. جالب توجهترين نكته فيلم «جان رابه» خود قصه آن است كه حكايت يك آدم خارقالعاده را تعريف ميكند. سبك و سياق فيلم خيلي شبيه كارهاي مستند است و حتي وجود تعدادي صحنههاي مستند سياه و سفيد واقعي اين روحيه را تشديد ميكند. طبيعي است وقتي فيلمي قصهاش را از يك ماجراي واقعي ميگيرد، لحني مستندگونه پيدا ميكند، ولي گفته ميشود در اينجا، اين لحن خيلي زياد مورد استفاده قرار گرفته و نوعي افراط در آن ديده ميشود. شايد يكي از دلايلي كه حتي خود تماشاگران آلماني هم استقبال زيادي از فيلم نكردند، در همين نكته نهفته باشد. زبان كارگردان فيلم تا حدودي شبيه زبان فيلمهاي جنگي ديگر مثل «پرل هاربر( »با بازي بن افلك) است. «جان رابه» در كليت خود فيلم خوبي است، ولي وقتي بحث به جزئيات ميرسد، مشكلات آن شروع ميشود. قصه فيلم در كنار تعريف يك رويداد تلخ تاريخي، جنبهها و مسائل ديگري را هم وارد فيلم ميكند. حضور اين قصههاي فرعي براي آن است تا فيلم حال و هواي يك اثر ديدني را به خود بگيرد و بتواند تماشاچي را درگير ماجراي اصلي كند. به اين ترتيب، فيلم تبديل به ملغمهاي از لحظههاي ترس و وحشت، انجام كارهاي قهرمانانه و زندگي معمولي ميشود كه روي هم در خدمت هدف اصلي (يعني بيان جزئيات قتل عام نانجينگ) هستند. عناصر تندروي ژاپني اصلا واقعيت قتل عام نانجينگ را نفي ميكنند و نيروهاي واقعبينتر آن ميگويند، تعداد كشتهها آن عدد كلاني نيست كه چينيها ميگويند. با اين حال، مورخين بيطرف بينالمللي ميگويند اين قتل عام واقعا رخ داده و تعداد كشتههاي آن هم خيلي زياد است. به دليل حساس بودن اين موضوع تاريخي (در هر دو كشور چين و ژاپن و البته هر كدام هم به دلايل خاصي نسبت به اين موضوع حساس هستند) بعيد به نظر ميرسد «جان رابه» در سينماهاي ژاپن به نمايش عمومي گذاشته شود. به احتمال زياد تماشاگران ژاپني كه علاقهمند به ديدن اين فيلم هستند، بايد تلاش كنند تا نسخههاي قاچاق آن را به دست بياورند يا در يك كشور خارجي به تماشاي آن بنشينند. رسانههاي گروهي ژاپن در يك سال اخير، هيچيك از خبرهاي مربوط به توليد اين فيلم را چاپ نكردهاند. برعكس آن، پيشبيني ميشود نمايش عمومي فيلم در چين، با استقبال گسترده تماشاگران اين كشور روبهرو شود. يك فيلم چيني به نام «شهر زندگي و مرگ» كه قصهاش درباره قتل عام نانجينگ است هفته قبل در سينماهاي اين كشور اكران عمومي شد. فروش 10 ميليون دلاري فيلم در اولين هفته نمايش، خبر از استقبال عظيم تماشاگران چيني از اين فيلم ميدهد. نكته جالب اين است كه اين موفقيت كلان در شرايطي نصيب «شهر زندگي و مرگ» ميشود كه وضعيت جدول گيشه نمايش سينماهاي چين چندان خوب نيست و فيلمها طي 2 ماه گذشته، نمايش موفقيتآميزي در سينماهاي اين كشور نداشتهاند.