[h=2]آلمانی نه چندان خوب[/h] آلمانی نه چندان خوب - (یادداشت گاردین بر فیلم آلمانی خوب ترجمه پیمان جوادی) استیون سودربرگ نشان داده که فیلمسازی ست علاقهمند به فعالیت در ژانرهای مختلف سینمایی. به همین خاطر است که در کارنامه او آثار بسیار متنوعی به چشم میخورد. او که در ابتدای دهه هشتاد با فیلم «سکس، دروغ و نوارهای ویدیو» به عنوان پدیده تازه سینمای اروپا کشف شد، وقتی پا به هالیوود گذاشت هم فیلم استودیویی و تجاری ساخت و هم به کارگردانی فیلمهایی که در آن تجربهگرایی حرف اول و آخر را میزند، ادامه داد. «آلمانی خوب» آخرین ساخته استیون سودربرگ بر اساس رمانی به همین نام نوشته جوزف کانن ساخته شده است. سودربرگ با خواندن این رمان آن را مناسب یک اقتباس سینمایی دانسته و به همراه آتاناسیو فیلمنامهای بر اساس آن نوشت. فیلمنامهای که البته در مرحله اقتباس تغییراتی هم با اصل داستان پیدا کرد، تغییراتی که سودربرگ آنها را جزو ضرورتهای سینما میداند. ماجراهای «آلمانی خوب» در برلین 1945 میگذرد. جایی که یک خبرنگار جنگی به نام جیک گیزمر در آن حضور مییابد تا خبرهای مربوط به یک کنفرانس صلح را پوشش دهد، کنفرانسی که پس از پایان جنگ و شکست آلمان برگزار میشود. جیک که نقشش را جورج کلونی بازی میکند، پیش از این هم در برلین حضور یافته است. سالها پیش برای پوشش خبری به آنجا رفته و ماجراهای بسیاری را هم پشت سر گذاشته است. ارتباط عاطفی با دختری به نام لنا (کیت بلانشت) از جمله این ماجراهاست. جیک پس از سالها بیخبری از لنا او را این بار در شرایطی متفاوت مشاهده میکند. در شهری ویران شده که شرایط دشواری برای کسانی که از این جنگ سهمگین جان سالم به در بردهاند، رقم زده است. سودربرگ کوشیده تا کاراکترهایی کاملا خاکستری ارایه دهد. به همین خاطر است که تقریبا همه آدمهای فیلم دست به اعمالی ناشایست میزنند. چه آدمهایی که دنبال سوء استفاده از شرایط به هم ریخته جامعه پس از جنگ هستند و چه کسانی که برای زنده ماندن تلاش میکردهاند. در فضایی پر از سوءظن، وقتی سرجوخه تالی (توبی مگوایر) به قتل میرسد، ماجراهای فیلم رنگ دیگری به خود میگیرد. «آلمانی خوب» از اینجا به بعد حال و هوایی معمایی پیدا میکند. سودربرگ در کنار روایت داستانی پر پیچ و خم و انبوهی از حوادث، میکوشد تا شخصیتپردازی را فدای پیشبرد داستان نکند. حتی شیوه اطلاعرسانی به تماشاگر هم بر پایه پردازش و تعمیق شخصیتها بنا شده است. آدمهایی مسالهدار که هرکدام برای انجام اعمال ناشایستشان دلایلی دارند. این دلایل میتواند صرف سودجویی باشد مثل سرجوخه تالی که مدام بر اعمال خلاف و پر کردن جیبهایش مشغول است و در نهایت هم جنازهاش در حالی پیدا میشود که صدهزار مارک پول نقد به همراه دارد و چه کاراکتر لنا که جیک به سادگی حاضر نیست بپذیرد که اتفاق هولناکی به نام جنگ، تا چه اندازه او را تغییر داده است. سودربرگ در روایت داستان میکوشد تا به سه کاراکتر اصلیاش بهایی تقریبا یکسان بدهد. به همین خاطر است که داستان ابتدا از دید تالی روایت میشود. بعد ماجرا را از صافی ذهن جیک میبینیم و در ادامه این لناست که داستان از نقطه نظرش روایت میشود. سودربرگ در «آلمانی خوب» شرایطی را به تصویر کشیده که در آن هر کسی در هر مقامی فقط به فکر منافع خویش است. چون آلمانیهای بازمانده از جنگ و متفقین به تعبیر سازندگان فیلم، رفتاری ریاکارانه را در پیش میگیرند. در جهانی که سودربرگ خلق میکند ، دروغگویی یک رفتار کاملا طبیعی و بهنجار و آدم فروشی و خیانت، اقدامی کاملا عادی است. جامعهای که در آن دوگانگی و ریاکاری موج میزند و معمولا هر فردی رازی دارد که میکوشد کسی از آن سر در نیاورد. به قتل رسیدن سرجوخه تالی در واقع بهانهای ست تا جیک با حقایقی تازه آشنا شود، حقایقی که البته شامل زنی که او را قبلا دوست داشته هم میشود. در صحنهای از فیلم جیک به لنا میگوید : «تو هیچ اشتباهی نکردهای.» و لنا جواب میدهد : «من زنده ماندهام.» این یعنی زنده ماندن در آن شرایط، تنها با زیر پا گذاشتن وجدان و اخلاق امکانپذیر بوده است. ●گاردین ◄ترجمه:پیمان جوادی