یکی از شایعترین اختلالات ریوی در بزرگسالان بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) است. در این بیماری ریهها آسیب میبینند و مشخصه آن انسداد پیشرونده مجاری تنفسی به صورت برگشتناپذیر است. انسداد راه هوایی و تنگی منتشر در تمامی راههای هوایی است که مقاومت در برابر عبور هوا را بالا میبرد. به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، کشیدن سیگار شایعترین دلیلCOPD است. بیشتر افراد مبتلا بهCOPD سیگاری هستند یا قبلا سیگاری بودهاند. بیماری مزمن انسدادی ریه، چهارمین علت مرگ در ایالات متحده است و طبق تحقیقات، احتمالا در سال ۲۰۲۰ از رتبه ششم عوامل شایع مرگ در جهان، به رتبه سوم خواهد رسید. عوامل محیطی و ژنتیکی مانند استعمال دخانیات، استنشاق دود دخانیات به صورت غیرفعال، آلودگی هوا، سن بالا، عوامل شغلی و نقص آنزیم آلفا یک آنتیتریپسین در بروزCOPD دخالت دارند. علامت مهم بیماران که از شکایات شایع آنهاست، تنگی نفس و خستگی است. بیماری انسداد مزمن ریوی عبارت است از شرایطی که در آن جریان هوا به وسیله ی وجود آمفیزم ، برونشیت مزمن یا هردو مسدود می گردد . انسداد جریان هوا معمولا پیشرونده و غیرقابل برگشت بوده و با افزایش فعالیت راه های هوایی همراه می باشد . تمامی این عوامل به باریک شدن راه هایی هوایی محیطی ، محدودیت در به جریان افتادن هوا و تغییر بافت عروق ریوی منجر می گردند . در حال حاضر آسم به عنوان یک اختلال جداگانه در نظر گرفته می شود که با نشانه های COPD هم پوشانی دارد. استعمال سیگار با آلودگی هوا و خطرات شغلی ( زغال سنگ ، پنبه و غلات ) عوامل خطرآفرینی هستند که در پیدایش COPD نقش دارند که ممکن است ۳۰-۲۰ سال بعد سبب ایجاد COPD گردند . عوارض COPD متفاوت بوده ولی عبارتند از : عدم کفایت و نارسایی تنفسی ( مهمترین عارضه ) ، پنومونی ، آتلکتازی و پنوموتوراکس . - تظاهرات بالینی - COPD از طریق تنگس نفس ، سرفه و افزایش کار تنفسی مشخص می شود . تنگی نفس از نوع خفیف کوششی تا پیدایش تنگی نفس به هنگام استراحت متغیر است . - کاهش وزن شایع است . - نشانه ها در هر بیماری اختصاصی هستند . به تظاهرات بالینی آسم ، بروشکتازی ، برونشیت و آمفیزم مراجعه کنید . - تدابیر طبی - استفاده از برونکودیلاتور - اکسیژن تراپی خصوصا در هنگام شب - بسته به نوع بیماری از درمان های متفاوت استفاده می شود . به درمان هر یک از موارد آسم ، برونشکتازی ، برونشیت و آمفیزم مراجعه کنید . قطع مصرف سیگار جراحی : لوبکتومی برای کاهش دیس پنه ، کاهش حجم ریه برای بهبود الاستیسیته و عملکرد کوششی پیوند ریه . مداخلات پرستاری در بیمار دچار COPD بررسی : تعیین عوامل خطرساز هر یک از عوامل خطرساز را نظیر استعمال دخانیا ت، پیپ ، سیگار یا دیگر انواع و نیز استنشاق غیرمستقیم فراورده های فوق بررسی نمائید . اخذ تاریخچه بهداشتی : - در مورد نشانه ها و تظاهرات قبلی بیماری و نشانه های فعلی بیماری تاریخچه ای بگیرید . - طول زمان و مدت مشکلات تنفسی - تنگی نفس – کوتاهی نفس – ویزینگ – ( عدم ) تحمل فعالیت و خستگی بیش از حد . - تأثیر بر روی عادات خوردن و خواب بیمار . انجام معاینات فیزیکی: - به منظور اخذ اطلاعات پایه ایی زیر معاینه فیزیکی را بطور کامل انجام دهید : - تعداد نبض و تنفس و ریتم آن ها - انقباض عضلات شکمی در طی دم - استفاده از عضلات فرعی و کمکی به هنگام تنفس ، وجود بازدم طولانی . - سینانور و برجستگی و احتقان ورید گردنی . - ادم محیطی - سرفه – رنگ به مقدار و قوام خلط . - وضعیت حسی – افزایش گیجی و بهت ، وضعیت ادراکی تشخیص : - اختلال در تعادل گازی در رابطه با عدم تناسب میان تهویه – پرفیوژن - پاکسازی غیرموثر راه های هوایی در رابطه با انقباض برونش – افزایش تولید مخاط – سرفه های غیرموثر وعفونت ریه و برونش -الگوهای غیرموثر تنفسی در رابطه با کوتاهی تنفسی – وجود مخاط - انقباض برونش ها و تحریک راه های هوایی . - اختلال در امر مراقبت از خود در رابطه با خستگی بیش از حد ثانویه به افزایش کار تنفسی و نارسایی در تهویه و اکسیژن رسانی. - عدم تحمل فعالیت در رابطه با خستگی بیش از اندازه ، هیپوکسمی و الگوهای تنفسی غیرموثر . - از عهده برآیی ناموثر در رابطه با فرآیند ضعیف اجتماعی شدن . اضطراب – افسردگی . کاهش سطح فعالیت و ناتوانی برای انجام کار – کمبود اطلاعات در رابطه با خطرات استعمال دخانیات که با تداوم رفتارهای پرخطر نماد پیدا می کند . مشکلات جانبی و عوارض بالقوه : - عدم کفایت تنفسی - آتکتازی – پنومونی – پنوموتوراکس - افزایش فشار خون ریوی برنامه ریزی و اهداف: اهداف اصلی در مورد بیماران مبتلا به COPD عبارتند از : بهبود تبادل گازی ، توقف استعمال دخانیات ، بهبود الگوهای تنفسی ، به حداکثر رساندن مراقبت از خود ، افزایش تحمل فعالیت ، پاکسازی موثر راه های هوایی افزایش توانایی در امر تطابق ، بهبود کیفیت زندگی از راه حفظ سلامتی ، پیوستن به برنامه های درمانی در مراقبتی در بیمارستان و منزل . مداخلات پرستاری- بهبود تبادل گازی - مراقب تنگی نفس و هیپوکسی در بیمار باشید . - از بیمار در برابر اثرات جانبی داروهای تجویز شده مراقبت به عمل آورید . - از طریق گزارش بیمار در مورد تخفیف تنگی نفس ، میزان کاهش، اسپاسم برونش ها را بررسی نمائید - با استفاده از پالس اکسی متری و نتایج ABG و گازهای خون شریانی ، تأثیر اکسیژن مورد استفاده را مورد بررسی قرار دهید . پاکسازی راه های هوایی - به منظور رقیق کردن ترشحات ،بیمار را به مصرف مایعات فراوان تشویق نمایید . - از بیمار بخواهید که به گونه ای هدایت شده و کنترل شده سرفه نمایید . - برحسب نیاز از فیزیوتراپی همراه با درناژ وضعیتی و تنفسی با کمک فشار مثبت متناوب استفاده نمائید .- به بیمار در مورد انجام تکنیکهای موثر تنفسی آموزش دهید . - میزان جریان بازدمی را اندازه گیری کنید . پیشگیری از عفونت های برونش وریه : - به بیمار در مورد گزارش علائم عفونت آموزش داده و به وی توصیه نمائید در صورت بدتر شدن نشانه ها گزارش دهد . - از آنجایی که آلودگی قابل توجه هوا می تواند موجبات اسپاسم برونشها را فراهم آورد از بیمار بخواهید که در چنین شرایطی از منزل خارج نشود و در معرض هوای آلوده قرار نگیرد .همچنین به بیمار توصیه نمائید که در معرض هوای بیش از اندازه گرم و مرطوب واقع نشود . کنترل و درمان عوارض : - بیمار را از نظر وجود عوارض و عدم کفایت تنفسی و نارسایی تنفسی . عفونت تنفسی و آتلکتازی ، بررسی نمائید . به منظور پیشگیری از بروز عوارض ، نحوه استفاده از داروهای برونکودیلاتور را به بیمار توضیح دهید . - مراقبت تغییرات شناختی ، افزایش تنگی نفس، تاکی پنه، تاکی کاردی در بیمار باشید . مقادیر پالس اکسیمتری را کنترل نموده و بر حسب آن در صورت لزوم از اکسیژن استفاده کنید . در مورد علائم و نشانه های عفونت یا دیگر عوارض و تغییر در وضعیت جسمی یا شرایط ذهنی و اهمیت لزوم گزارش آن ها به بیمار و خانواد هایش توصیه های لازم را بنمائید . آموزش در مورد بازتوانی ریوی : - بیمارانی را که واجد شرایط بازتوانی می باشند مشخص نموده و برروی موارد لازم برای آموزش در برنامه بازتوانی تأکید نمائید . - بر روی تمرینات تنفسی تاکید کرده و همراه با روش هایی که به کاهش و تخفیف نشانه های موجود در بیمار کمک می نمائید و به آموزش مجدد تمرینات تنفسی بپردازید . - در مورد مراکز حمایتی موجود به بیمار آموزش دهید . - برای بیمار امکان استفاده از آموزش های اختصاصی را فراهم آورید(توان بخشی ، حرکات تنفسی و کار درمانی به منظور حفظ و ذخیره انرژی در طی انجام فعالیت های روزمره) - به بیمار در مورد استعمال خطرناک سیگار در مجاورت اکسیژن یادآوری کنید . - نحوه ی استفاده صحیح از برونکودیلاتورهای استنشاقی را به بیمار آموزش دهید . - نیازهای تغذیه ای و کالریک بیمار را بررسی کرده و با وی در مورد چگونگی برنامه ریزی غذایی و استفاده از مکمل های غذایی مشورت نمائید . - به بیمار در مورد آناتومی و فیزیولوژی طبیعی ریه، پاتوفیزیولوژی COPD و تغییرات ایجاد شده در آن ، داروها ، اکسیژن درمانی تغذیه ، درمان های تنفسی در منزل و چگونگی تخفیف نشانه ها ، ترک سیگار ، تطابق با مشکلات جنسی و بیداری مزمن ، چگونگی ارتباط با اعضا سیستم بهداشتی و برنامه ریزی برای کسب آگاهی در مورد تصمیمات اخذ شده توسط مراقبت کنندگان بهداشتی ، آموزش دهید .