[TABLE="width: 50%"] [TR] [TD] [/TD] [/TR] [/TABLE] بيماری سالک ( ليشمانيوز پوستي) نوعي ليشمانيوز كه به شكل بيماري پوستي تظاهر ميكند و از طريق گزش پشه خاكي به انسان منتقل ميشود و به آن سالك اطلاق ميگردد. ناقل بيماري ناقل بيماري سالك حشره بسيار كوچكي به نام پشه خاكي است كه روزها در پناهگاههاي تاريك و گرم و مرطوب مانند شكافهاي ديوارها، زيرزمين منازل، پشت اشياء ثابت در منزل مثل كمدها، قاب عكس و داخل اصطبلها، اطراف تودههاي زباله، كودهاي حيواني، اماكن متروكه، لانه جوندگان و غارها زندگي ميكند. پشه خاكي شبها تخمهاي خود را در داخل زباله، لانه جوندگان و گودالهاي مرطوب قرار داده و نوزادان آن در مرحله كرمينه در همين محل رشد مييابند. عامل بيماري و نحوه سرايت عامل بيماري تك ياختهاي است به نام ليشمانيا كه در زخمهاي پوستي ناشي از اين بيماري در انسان، جوندگان و سگ وجود دارد. تمايل زياد پشه خاكي به خون خواري از زخمهاي سالك سبب ورود انگل به داخل بدن پشه ميگردد. يكي ديگر از راههاي انتقال بيماري تماس زخمهاي عادي با ترشحات سالك بيمار ميباشد. انواع سالك دو نوع سالك به طور معمول شناخته شدهاست: سالك خشك يا نوع شهري: در اين نوع، ضايعه پوستي داراي ظاهري خشك بوده و تعداد زخمها كم و بدون درد ميباشد. سالك مرطوب يا نوع روستايي: زخم داراي ظاهري مرطوب بوده و دردناك ميباشد. تعداد زخمها زياد و وسيع بوده و بيشتر در دست و پا ديده ميشود. مراقبت و درمان مراجعه به پزشك و يا نزديكترين مركز بهداشتي، درماني. شستشوي روزانه با آب و نمك (يك بطري آي جوشيده با دو قاشق غذاخوري نمك طعام) سبب بهبودي خود به خودي طي يك دوره 3 تا 6 ماهه ميشود. راههاي پيشگيري از بيماري نصب توري فلزي در جلوي درب و پنجرهها استفاده از پشه بند با سوراخهاي بسيار ريز كه پشهها نتوانند از آن عبور كنند. آغشته نمودن پشه بند به حشرهكش توسط مركز بهداشت. جمعآوري و دفع صحيح زبالهها از محيط زندگي و جلوگيري از تجمع زبالهها در محيط زيست. استفاده از پماد دور كننده حشرات هنگام كار شبانه در فضاي باز. بهسازي و نظافت محيط زندگي و مرمت سوراخها و شكافهاي موجود در ديوار و سقف منازل. جلوگيري از انباشته شدن هر گونه پسمانده غذايي در داخل و بيرون منزل. جداسازي آغل حيوانات اهلي از محيط مسكوني و بهسازي و مرمت شكافهاي موجود در ديوارها و سقف محل زندگي دام و تخليه منظم فضولات دامي به خارج از محيط زندگي . استفاده منظم و صحيح از حشره كشهاي خانگي جهت مبارزه با پشه خاكي در اماكن سربسته. معدوم ساختن سگهاي ولگرد. مبارزه با جوندگان با استفاده از روشهايي مانند تله گذاري و سموم موش كش. تخريب و تسطيح اماكن مخروبه و پرسازي گودالهاي مرطوب. جمعآوري زباله در سطلهاي درب دار يا كيسههاي زباله. حفاظت از زخم سالك با گاز استريل يا لباس مناسبي كه محل زخم را بپوشاند و از پخش آلودگي جلوگيري نمايد. كنترل و پيشگيري بيماري سالك نيازمند مشاركت همه مردم و بخشهاي توسعه در امر بهسازي محيط ميباشد.