1. مهمان گرامی، جهت ارسال پست، دانلود و سایر امکانات ویژه کاربران عضو، ثبت نام کنید.
    بستن اطلاعیه

بيش از ۵۰ درصد معلوليت هاي ناشي از آسيب نخاعي قابل پيشگيري است

شروع موضوع توسط para3to ‏5/1/12 در انجمن بخش قرنطینه

  1. کاربر ارزشمند❤

    تاریخ عضویت:
    ‏17/5/11
    ارسال ها:
    39,257
    تشکر شده:
    47,235
    امتیاز دستاورد:
    170
    بيش از ۵۰ درصد معلوليت هاي ناشي از آسيب نخاعي قابل پيشگيري است
    ​
    خراسان - مورخ پنج‌شنبه 1390/10/15

    [​IMG]
    ​
    ضايعات نخاعي که جزو ناتوان کننده ترين صدمات است، نه فقط کيفيت زندگي فرد را دچار اختلال مي کند بلکه زندگي اعضاي خانواده را نيز تحت تاثير قرار مي دهد. متاسفانه اين دسته از آسيب هاي جسماني در کشور ما به دليل وقوع تصادفات رانندگي و سوانح گسترش پيدا کرده است. چنانکه طبق اعلام وزارت بهداشت هر ساعت ۲ ضايعه نخاعي در کشور رخ مي دهد. به گزارش ايرنا در حال حاضر مهم ترين علت وقوع ضايعات نخاعي، تصادفات است و سقوط از ارتفاع، کوهنوردي، سوانح مختلف و همچنين انجام ورزش هاي مختلف جزو ديگر علل محسوب مي شود. به گفته دکتر کاظم البرز کوه عضو انجمن حمايت از معلولان ضايعات نخاعي ايران، مهم ترين راه جلوگيري از ضايعات نخاعي، پيشگيري است. در همه مواردي که ضايعه نخاعي رخ مي دهد، اگر اطرافيان بيمار آسيب ديده به دقت کار امدادرساني را انجام دهند، از وقوع بيش از نيمي از معلوليت ها پيشگيري مي شود.

    آناتومي ستون فقرات
    ضايعات نخاعي به صدمه هايي گفته مي شود که طي آن به طناب نخاعي آسيب وارد شود و در اثر ضربه استخوان ها، عروق خوني، ليگمان هاي اطراف ستون فقرات صدمه مي بيند. دکتر سرمد قباد جراح و متخصص مغز و اعصاب با بيان اين مطلب به خراسان مي گويد: بيشتر اين ضايعات در اثر سوانح رانندگي، سقوط از ارتفاع و در تابستان بر اثر شيرجه در آب هاي کم عمق رخ مي دهد و زندگي فرد را تحت تاثير قرار مي دهد. بهتر است قبل از تشريح چگونگي وقوع ضايعه نخاعي آناتومي ستون فقرات را توضيح دهيم. ستون مهره ها از قاعده جمجمه شروع مي شود و در تمام طول گردن، تنه، ناحيه کمري و خاجي امتداد پيدا مي کند تا به لگن متصل مي شود. اين ستون شامل ۲۶ مهره است و ۷ مهره گردني، ۱۲ مهره سينه اي، ۵ مهره کمري، ۵ مهره خاجي و يک مهره دنبالچه اي را شامل مي شود. اين ۲۶ مهره توسط ديسک، رباط ها، ليگمان ها و عضلات به هم اتصال دارد. اين مهره ها قوس و انحناهايي دارد. به طوري که در ناحيه گردن به سمت عقب، در ناحيه پشتي به سمت جلو و در ناحيه کمر، قوس مهره ها به سمت عقب است. مجموعه مهره ها قابليت انعطاف پذيري براي ثبات و حرکت و خم شدن به طرف جلو، عقب و طرفين را دارد از نخاع که داخل ستون فقرات آويخته شده است، محافظت مي کند. نخاع در واقع بخشي از سيستم اعصاب مرکزي است که باعث انتقال پيام هاي عصبي از مغز به اندام ها مي شود. نخاع در تمام طول ستون مهره ها امتداد ندارد و به علت تفاوت سرعت رشد مهره ها با طناب نخاعي، نخاع کوتاه تر است و در يک فرد ۱۲ ساله انتهاي نخاع در مرز ديسک مهره اول و دوم کمري قرار دارد و از آن به بعد شبکه حجيمي از ريشه هاي عصبي وجود دارد که به دليل شبيه بودن به دم اسب به« کودااکواينا» مشهور است. طول نخاع در افراد بالغ ۴۵ سانتي متر است و همراه با رشته هاي عصبي آن مانند يک شبکه تلفني، سيستم اعصاب مرکزي را به قسمت هاي مختلف مرتبط مي کند. تمامي پيام هاي حسي اندام ها براي رسيدن به مغز بايد از نخاع عبور کند و به مغز برسد. از طرف ديگر کل پيام هاي حرکتي که از قشر مغز صادر مي شود براي رسيدن به اندام ها بايد از نخاع عبور کند.
    دکتر قباد با بيان اين که بسته به محل ضايعه نخاعي، ارتباط اعصاب پايين تر از محل ضايعه با مغز مختل مي شود و مانند شبکه اي که دچار اختلال شده باشد، پيامي از هيچ سو مخابره نمي شود، تصريح مي کند: در عين حال کليه فرامين از نواحي بالاي ضايعه متوقف مي شود و در نهايت به از بين رفتن کليه حس ها، درد، گرما و سرما منجر مي شود. از سوي ديگر اعصاب باقي مانده در زير ناحيه ضايعه ديده به طور خودکار و بدون کنترل قشر مغز مي توانند فراميني را به اندام ها صادر کنند. به اين ترتيب بسته به سطحي که آسيب مهره اي ايجاد شده است، انواع گوناگوني از ضايعات نخاعي رخ مي دهد که در ادامه به اختصار به توضيح آن ها مي پردازيم.

    انواع ضايعات نخاعي
    به طور کلي ضايعات نخاعي با توجه به عوارضي که در اندام فوقاني و تحتاني به جا مي گذارد، در ۲ سطح تعريف مي شود. اگر ضايعه در سطح مهره هاي سينه اي (پشتي) يا پايين تر از آن اتفاق بيفتد، باعث فلجي در اندام هاي تحتاني مي شود که از آن تحت عنوان (Paraplegia) نام مي برند. در اين حالت فرد قادر به حرکت دادن پاها نيست.حال اگر ضايعه به صورت فلج کامل نباشد Paraparesia خوانده مي شود. اين ضايعات نخاعي باعث اختلال در عملکرد روده، مثانه، اعمال جنسي و در صورت اختلال شديد باعث اختلال در عملکرد تنفسي مي شود. دکتر قباد با بيان اين که ضايعه در نخاع گردني به فلج شدن دست و پا منجر مي شود، نام علمي عارضه را quadriplegia بيان مي کند.به گفته وي اگر عارضه به صورت ناقص رخ دهد quadriparasis نام دارد. هرچه ضايعه نخاعي به مغز نزديک تر باشد، شدت ضايعه نخاعي بيشتر و بخش گسترده تري از بدن تحت تاثير آن قرار مي گيرد. اگر ضايعه در ناحيه مهره اول تا چهارم گردني اتفاق بيفتد، حيات فرد به خطر مي افتد و ممکن است به دليل درگيري عضلات بين دنده اي و اشکالاتي که در تنفس فرد ايجاد مي شود، وي جان خود را از دست بدهد.همچنين ضايعات نخاعي را به ۲ دسته کامل و ناقص تقسيم مي کنند. در ضايعات نخاعي کامل، طناب نخاع کاملا قطع مي شود و فرد هيچ گونه حس و حرکتي زير سطح ضايعه ندارد ولي در ضايعات ناقص، برخي از حس ها به طور خفيف در بخش هايي از سطوح ضايعه ديده به پايين باقي مي ماند. در اين شرايط در واقع قسمتي از نخاع سالم مانده است و مي تواند بخشي از عملکرد خود را انجام دهد.دکتر قباد با بيان اين که بسته به سطح آسيب ممکن است آسيب وارده به خود نخاع يا ريشه هاي عصبي جدي باشد و فرد به آسيب نورون حرکتي فوقاني يا نورون حرکتي تحتاني مبتلا شود، مي گويد: در مورد اعمال حسي هم ممکن است شاهد از دست دادن حس، کاهش حس از دست دادن حساسيت يا به وجود آمدن احساس هاي غيرطبيعي مثل سوزش يا کرختي يا گزگز غيرعادي و بيش از حد در بيمار باشيم.

    علل بروز آسيب هاي نخاعي
    آسيب هاي نخاعي، ضربه اي يا غيرضربه اي است. بيشتر آسيب ها از نوع ضربه اي است که به دليل شکستگي ستون مهره ها و به دنبال تصادفات ايجاد مي شود. گاهي اين عارضه به دليل کشيدگي بيش از حد نخاع ايجاد مي شود که معمولا در مواردي که خودرو واژگون مي شود و مصدوم را از زير لاشه خودرو خارج مي کنند يا مصدومان زمين لرزه را از زير آوار بيرون مي کشند، رخ مي دهد و باعث معلوليت هميشگي فرد مي شود. شکستگي ستون فقرات، دررفتگي مهره ها، شکستگي همراه با دررفتگي، آسيب حاد ديسک بين مهره اي، کنده شدن يا پارگي ريشه هاي عصبي از محل اتصال به نخاع، صدمات برون ريز که به ايجاد هماتوم اپيدورال و سابدورال در اطراف نخاع منجر مي شود و زخم هاي بسيار شديد از مهم ترين عوامل آسيب نخاعي ناشي از ضربه است. درست به همين دليل است که گفته مي شود امدادرساني صحيح به هنگام وقوع حادثه يا تصادف رانندگي مي تواند از معلوليت فرد جلوگيري کند. عوامل غيرضربه اي که به ضايعه نخاعي منجر مي شود، شامل فتق ديسک بين مهره اي، لغزش مهره، تنگي مجراي مهره ها، مشکلات عروقي، بيماري ALS، بيماري ام اس، تومورهاي ستون فقرات، عفونت ها و آرتروز شديد ستون فقرات به خصوص در ناحيه کمر است که فقط ۳۰ درصد موارد آسيب هاي نخاعي را به خود اختصاص مي دهد.خوب است بدانيد احتمال آسيب به نخاع در هر سطحي وجود دارد اما احتمال آسيب در ۲ ناحيه بين مهره هاي ۶ و ۷ گردني و مهره دوازدهم پشتي و اول کمري بيشتر است و علت آن تحرک زياد يک قسمت و ثبات قسمت ديگر است که آن را آسيب پذير مي کند.نکته اين جاست که اگر عموم مردم و امدادگران آموزش برخورد با مصدومان سوانح را ببينند، بهتر مي توان پيشگيري را که بسيار ارزان تر و راحت تر از درمان است، انجام داد. رعايت ABC يعني باز نگه داشتن مجاري تنفسي، تنفس و گردش خون در هنگام امدادرساني و انتقال مصدوم به مراکز درماني اصل بسيار مهمي است که حتما بايد آموزش داده شود. در صحنه تصادف بايد مجاري تنفسي فرد باز شود، امکان تنفس وي فراهم شود و از مسدود شدن يا توقف گردش خون جلوگيري کنيم. در مراجعه به مراکز درماني گرفتن عکس معمولي از ناحيه گردن براي تمام مصدومان ضروري است. توجه به ضربات مغزي و خونريزي مغزي و تشخيص از طريق سي تي اسکن يا ام آر آي نيز ضروري است و ضايعات شکمي هم بايد مورد توجه قرار بگيرد.
    اعمال اورژانسي شامل جراحي براي برداشتن استخوان از مهره شکسته که به آسيب نخاعي منجر مي شود و يا برقراري ثبات در ستون فقرات، درمان هاي دارويي، درمان اختلالات مثانه و روده، مراقبت پوستي، توان بخشي و بازتواني بيمار صدمه ديده، شامل فيزيوتراپي، کاردرماني، آب درماني، استفاده از وسايل کمکي براي راه اندازي بيمار مثل صندلي چرخدار، واکر و درمان هاي روان پزشکي و مشاوره هاي روان شناسي براي اين گونه بيماران توصيه مي شود.

    محافظت از گردن نقش عمده اي در پيشگيري از آسيب هاي نخاعي دارد
    پيشگيري از ضايعات نخاعي بهترين راهکار مقابله با اين دسته از آسيب هاست. اگر امدادرساني به مصدومان تصادف يا افرادي که زير آوار مانده اند، اصولي و صحيح انجام شود هرگز يک ضايعه جزئي به معلوليت مادام العمر تبديل نخواهد شد.دکتر سرمد قباد متخصص جراح مغز و اعصاب با بيان اين مطلب به خراسان مي گويد: هرگز نبايد مصدوم را روي زمين يا هر جاي ديگري کشيد يا بلند کرد. محافظت از گردن نقش بسيار عمده اي در پيشگيري از آسيب هاي نخاعي دارد. مصدوم را بايد سريع روي يک تخته قرار داد و سپس منتقل کرد. از حمل و نقل بيمار با پتو يا بلند کردن دست و پاي بيمار بايد پرهيز شود زيرا ممکن است باعث کشيدگي طناب نخاعي شود. در تمام مراحل نقل و انتقال بايد اصل را بر ستون فقرات شکسته يا بي ثبات گذاشت و تلاش کرد که ستون مهره ها ثابت باشد تا فرد به مرکز درماني برسد.