محمدعلی رجایی

هنگامي كه محمد رضاي جوان بجاي پدر بر تخت نشست ، كسي گمان نمي‌كرد كه وي بزودي در زمره يكي از مستبدترين پادشاهان هم عصر خود در آيد و براي حفظ تاج و تخت و خوش خدمتي به اربابان خود ارعاب و وحشت را در خانه هاي هم كيشان خود مستولي سازد . شاه در ابتداي سلطنت بواسطه جواني و هم خصوصيات فردي خويش در واقع هيچ اراده و تدبيري از خود نشان نداد و قدرتهاي خارجي حامي خود را مطمئن ساخت كه تا چه اندازه در حمايت از او و انتخابش به مقام سلنت درست عمل كرده‌اند. مردي فاقد اراده و تدبر، متزلزل دچار كيش شخصيت و كاملا آلت دست.
با اينهمه در دهه اول حكومت محمد رضا ، بدليل شرايط بين‌المللي پس از جنگ جهاني دوم، هرج و مرج ناشي از سقوط پهلوي اول و عدم استحكام پايه هاي قدرت پليسي شاه ، هنوز وحشت و ترس ، چندان بر كشور مستولي نشده بود و نير‌وهاي مدهبي و غير مذهبي كه به اعتلا و سر بلندي ميهن مي‌انديشيدند تا حدودي از فضاي بوجود آمده جهت آگاه ساختن توده هاي مردم بهره مي‌بردند.انتخاب دكتر مصدق بسمت نخست وزيري و نهضت ملي شدن صنعت نفت كه به پيشتازي دكتر مصدق و همكاري و همراهي علما و توده هاي مردم به ثمر نشست و دست ايادي انگلستان را از ايران كوتاه كرد ، مهمترين رويداد سياسي ، اجتماعي و اقتصادي بود كه در ابتداي دهه دوم پس از بقدرت رسيدن حكومت پهلوي دوم به وقوع پيوست . اين رويداد بعلاوه اصرار دولت ملي مصدق براي حاكميت قانون و محدود ساختن قدرت سلطنت و حوادثي كه به فرار شاه از كشور انجاميد، دو قدرت استعمار گر انگليس و آمريكا را وحشت زده و به اين جمع بندي هدايت كرد كه با اغتنام از وجود تفرقه در ميان صفوف ملت با كودتاي نظامي دولت وقت را سر نگون و مخالفين خود كامگي مقام سلطنت را به شدت سركوب نمايند و نظام پليسي مبتني بر وحشت و ترور را در مملكت بنيان نهند.
پس از كودتاي 28 مرداد 1332 است كه نيّات واقعي شاه در جهت نأمين منافع بيگانگان و حفظ تخت و تاج خود ، ستيز با ملت و فرزندان آزاديخواه كشور جنبه خشن تري بخود مي گيرد و سازمانهاي مخوف امنيتي و پليسي كشور شكل مي گيرد .
محمد علي رجايي ، فرزند راستين ملت ايران در همين دوره است كه با دركي عميق از شرايط سياسي كشور عليرغم سن كم پا به عرصه حيات سياسي خود گذاشت . رجايي در اين زمان در سن 20 سالگي عليرغم اشتغال در نيروي هوايي ، با نيروهاي فعال مدهبي و ملي ارتباط بر قرار كرد و با تشكيلات فدائيان اسلام كه از نيروهاي مذهبي مخلص و وفادار به اسلام و ايران شكل گرفته بود آشنا شد. شعار جمعيت فدائيان اسلام همه كار و همه چيز براي خدا بود .
بدليل فعاليتهاي سياسي بزودي رجايي از ارتش جدا شد و با اتمام تحصيلات دانشگاهي و اخذ فوق ليسانس در رشته آمار و رياضي ، دردبيرستان كمال تهران وارد فعاليتهاي فرهنگي و اجتماعي و سياسي شد. رجايي كه از 13 سالگي با اشتغال دركارهاي سخت و طاقتفرسا ، محدوديت طبقات فرو دست جامعه ايران را با گوشت و خون خود لمس كرده بود؛ با حضور منظم در مسجد هدايت كه كانون روشنفكران ديني در آنزمان بشمار مي آمد ، هر چه بيشتر با اسلام انقلابي و عدالتخواه آشنا شد .
حضور عالم خستگي ناپذير و مبارز آيت‌الله سيد محمود طالقاني در مسجدهدايت و كانون گرمي كه با حضور دانشگاهيان متعهد و مسلمان در اين مسجد ايجاد شده بود ، وجود رجايي را سرشار از شور مبارزه ساخت و او را در ادامه راهي كه در پيش گرفته بود مصمم تر ساخت.
مسجد هدايت دالاني از دانشگاه به سمت حوزه و روحانيت گشوده بود و در همانجا بود كه نسل جوان تحصيلكرده هر چه بيشتر با معارف اصيل اسلامي آشنا مي شد . در هنگامه‌اي كه نيروهاي كمونيست در آنزمان دردانشگاهها و فضاي سياسي كشور براه انداخته بودند و آگاهانه يا نا آگاهانه سعي داشتند اسلام را دين جمود و ركودمعرفي كنند، مسجد هدايت از محدود مراكزي بود كه غباراز چهره آئين محمدي مي زدود و جوانان مسلمان تشنه حقيقت را سيراب مي ساخت.
محمد علي رجايي درخاطراتش در خصوص پيشينه آشنايي خود با معارف اصيل اسلامي مي‌نويسد : از همان سالي كه به نيروي هوايي آمدم با آقاي طالقاني آشنا شدم . تقريبا هر شب جمعه درمسجد هدايت و در روز جمعه نيز در جلسه اي در محل ديگر در خدمت آقاي طالقاني بودم و مي‌توانم بگويم : حدود 27 سال ازنظر مسائل مذهبي و طرز تفكر، تحت تعليم آقاي طالقاني بودم و فكر مي‌كنم از هر كسي به ايشان نزديكتر بودم.
كار در بازارتهران ، خدمت در ارتش ، تحصيلات دانشكاهي ، آموزگاري و حضور مستمر در محافل مدهبي بويژه مسجد هدايت ، از رجايي عنصري آبديده ، مؤمن و مملو از شور و عشق انقلابي ساخت و بزودي او را مطمح نظر بسياري ار تشكل هاي مبارزاتي كشور قرار داد.
خروش اتقلابي رهبر كبير انقلاب اسلامي در خرداد 1342 و فرياد الله اكبر و شعار هاي كوبنده ملّت در حمايت از رهبر مذهبي خود ، رجايي را كه در آنزمان بدليل كار تشكيلاتي در زندان بسر مي‌برد نسبت به صحّت راهي كه در پيش گرفته بود مطمئن ساخت.
پس از آزادي از زندان رجايي در سال 1346 در تشكيلاتي مخفي به اداره بقاياي هيأتهاي مؤتلفه اسلامي كه رهبرانش به شهادت رسيده و برخي نيز در زندان بودند همّت گماشت . سپس بنياد رفاه و تعاون اسلامي را به اتفاق تني چند از همرزمان و همفكران خويش تأسيس كرد و براي ارتباط با مبارزين خارج از كشور در سال 1350 به فرانسه ، تركيه و سوريه رفت.
در سال 1353 در شرايطي كه سازمان پليسي شاه با حمله به بسياري از هسته هاي تشكيلاتي نيروهاي مبارز ، بسياري از مبارزين ، اعم از روحانيون و دانتشگاهيان را دستگير و روانه اوين ساخته بود محمد علي رجائي نيز دستگير و به كميته مشترك به اصطلاح ضد خرابكاري برده شد.
دستگيري رجايي ومقاومت بسيار كم نظيري كه او در بازجويي و در زير شكنجه و ضربات پي در پي شلاقهاي شكنجه گران مخوف و قسي ساواك از خود نشان داد ، از او اسطوره‌اي ساخت كه همگان بويژه زندانيان سياسي و هم رزمان او را به حيرت واداشت .
او خود درخاطراتش از دوران اسارت وشكنجه چنين ياد مي‌كند : ساواك خيلي انتظار داشت تا از من اطلاعات بگيرد . سالي كه من در كميته مشترك ضد خرابكاري تحت باز جويي بودم سالي جهنمي بود ، 20 روز مرا مي‌زدند و از من مي‌خواستند تا عليه مبارزين حرف بزنم و اطلاعات خود را از تشكل هاي مبارزاتي در اختيار آنان بگذارم. اقسام شكنجه‌هاي سخت و متداول را درمورد من اعمال كردند، 14 ماه شب و روز كتك مي‌خوردم امّا من با الهام گرفتن از قرآن و تلاوت آيات نوراني آن ، مقاومت كردم.
هنگاميك غريو الله اكبر توده هاي ميليوني ملت مسلمان ، ايران را بلرزه در آورده بود و ديوارهاي زندان بزرگ ابران فرو ريخت ، رجايي نيز طعم آزادي را چشيد و به امواج توده هاي ميليوني مردم پيوست.
وي چند ماهي پس از پيروزي انقلاب اسلامي به وزارت اموزش و پرورش رسيد و در سال 1359 با رأي بالاي مردم تهران در صندلي نمايندگي مردم در مجلس شوراي اسلامي جاي گرفت.
در همين سال بسمت نخست وزيري برگزيده شد و پس از رسوايي رئيس جمهور وقت و فرار مضحك وي از كشور ، رجايي در يازدهم مرداد 1360 حكم رياست جمهوري اش را از دست مرشد و مراد خود رهبر كبير انقلاب اسلامي ، امام خميني دريافت كرد. امّا كمتراز يكماه پس از احراز پست رياست جمهوري ، انفجار بمب مهيبي در محل رياست جمهوري تن خسته و مجروح از شكنجه رجايي ، در آتش كينه و نفاق دشمنان ملت خاكسترشد. رجايي فرزند راستين ملّت بود ، مؤمنانه و زاهدانه تا آخر عمر زيست و سرسختانه مبارزه كرد. مردانه در زير ضربات شكنجه استقامت ورزيد ومظلومانه به شهادت رسيد، او مصداق بارز اين آيه شريفه بود:
« و مِنَ‌الْموَمنينُ رِجالٌ صَدَ قُوا ما عاهدو الله عليه فمنهم من قَضي نَحبَه و منْهِمُ مَنْ يَنْتَظِر و ما بَدَّلوا تَبديلا »