محقق خوانساری

« محقق خوانساری 1098-1016 »
« قرن یازدهم »
استاد الحکماء المتکلمین
حسین بن جمال الدین محمد بن حسین خوانساری از مشاهیر فلسفه و فقه و کلام سده 11 هجری است . تولد او بسال 1016 هجری و وفاتش سال 1098 هجری قمری اتفاق افتاده است درباره محقق خوانساری بحد اغراق سخن گفته و با القاب بزرگی اور ار ستوده اند محدث قمی او را استاد الحکماء و المتکلمین نامیده است . و صاحب جامع الرواه درباره او گوید :
خوانساری یگانه روزگار خویش بود و سلطان خدادانان و برهان و بزرگترین متکلمان بود و در علوم عقلی و نقلی کسی به پای وی نمی رسد . و لیکن اگر چه خوانساری از بزرگان حکمت و دانش است ولی شهرت در فقه و اصول بیشتر است . او در آغاز توجه به فلسفه وکلام پیدا کرد و سرانجام مشغول کسب فقه و اصول گردیدو در آن مشهور گشت و در آن فن تالیفات نفیس و گرانبها دارد.
خوانساری مردی تیز هوش و حافظه ای نیرومند و نیکو فم بود استاد علوم معقولش ابوالقاسم میرفندرسکی و استاد علوم منقولش ملا محمد تقی مجلسیپدر محمد باقر مجلسی مشهور بود ، و عمده شهرت او به سبب کتابی است بنام « مشرق الشموس» که درشرح « کتاب الدروس» امام محمد بن مکی عاملی جزینی معروف به شهید اول ( متوفی به سال 786 هجری ) نوشته است .
اما تالیفات وی در فلسفه و کلام و دیگر علوم از حواشی و تعلیقه زیاد است که از آنها این کتابهایش معروف است :
1- حاشیه ای بر شرح اشارات ابن سینا
2- دو حاشیه بر کتاب شفای ابن سینا
3- دو حاشیه بر حاشیه قدیم جلالدین دوانی
4- رساله ای فی الجبر و الاختیار
5- رساله ای فی نفی وجوب مقدمه الواجب
6- حاشیه علی المحاکمات بین شرح الاشارات که محاکمات از آن قطب الدین رازی ( وفات 766 هجری ) است
7- حاشیه مختصر بر رساله علی ابن الحاجب معروف به رساله عضدیه
8- حاشیه ای بر شرح حکمه العین که اصل کتاب از آن « کاتبی قزوینی » و شرح آن به قلم محمد بن مبارک بخاری است