از زمانی که ری ، یکی از کهن ترین شهرهای جهان ، در قلمرو آئین اسلام قرار گرفت، دوران پر شکوهی از رشد و توسعه در این شهر آغاز شد . مردان نام آوری در زمینه های مختلف علوم چون زکریای رازی ، امام فخر رازی و ابوالفتوح رازی در شهر باستانی ری به ظهور رسیدند و این شهر جایگاه ویژه ای را در صفحات تاریخ علم به خود اختصاص داد. با حاکمیت خاندانهای شیعی چون آل زیار و آل بویه در اواخر قرن سوم هجری در ری و گرایش تدریجی مردم به تشیع ، بر شوکت ری افزوده شد و اندیشمندان برجسته ای در محیط مساعد علمی این شهر ظهور و بروز یافتند . یکی از این اندیشمندان شیخ کلینی است . محمد ابن یعقوب اسحاق کلینی در کلین روستائی در حومه ری دیده به جهان گشود . کلیني پس از طی دوران تحصیلات مقدماتی در حوزه علمیه ری ، برای اخذ حدیث و دیدار با مشایخ بزرگ به حوزه قم که بزرگترین کانون شیعیان ایران در آن زمان بود عزیمت کرد و از مشایخ مشهور قم در رشته فقه و حدیث ، کسب حدیث کرد . کلینی کار بزرگی پیش رو داشت . او ناگزیر از ملاقات با راویان و مشایخ حدیث در نقاط دیگر جهان اسلام بود . بنابراین از ری به قم و از قم رهسپار کوفه ، نیشابور و بغداد شد و با تحمل رنج و مشقت سفر ، به دیدار بزرگانی در دور و نزدیک بلاد اسلامی نائل آمد . دسترنج کلینی از این سفرها تدوین کتاب ارزشمند و نفیسی است که به کافی مشهور است و یکی از معروفترین و معتبرترین کتب چهارگانه شیعه بشمار می آید . تصنیف کتاب کافی از سوی کلینی بیست سال بطول انجامید . وی در این کتاب بالغ بر شانزده هزار حدیث از رسول گرامی و ائمه اطهار علیهم السلام را جمع آوری و پس از تصحیح ، گزینش و فصل بندی ارائه کرده است . ابوجعفر کلینی در عصر غیبت صغری زندگی می کرد . عصری که نحلههاي فکری متضاد و بعضاً منحرف در بلاد اسلامی شکل گرفته و مکتب حقّه تشیع نیز بحرانهائی را پشت سر گذارده بود . در چنین شرایطی کلینی پا در میدان گذارد و با تألیف کافی مشعلی فرا سوی راه پویندگان حقیقت روشن کرد . شیخ کلینی ، شخصیت عالی مقامی بود که به راستی گفتار ، درستی کردار و احاطه کامل بر احادیث و اخبار شهره عصر خود بود . او نخستین دانشمند اسلامی است که به لقب بزرگ ثقه الاسلام نائل آمد . در امانت و عدالت ، تقوی و فضیلت مانند نداشت . با این حال کتاب شریف کافی در برخی جنبه ها نیز دارای ضعفهائیست و نقدهائی بر آن وارد شده است . تألیف کتاب کافی و سه کتاب برجسته دیگر حدیث شیعه که مجموعاً به کتب اربعه شهرت دارند . پایان کار در تاریخ حدیث شیعه نیست . از اواخر قرن هفتم گرایش جدیدی در تقسیم بندی حدیث صورت گرفت و مردانی چون شهید ثانی ، علامه مجلسی و دیگران به بازخوانی کتب اربعه از جمله کتاب شریف کافی پرداختند و آثار ارزشمند و احادیث صحیح کتب یاد شده را استخراج کردند. در اهمیت و بزرگی اثر ارزشمند و گرانقدر شیخ کلینی ، یعنی کتاب کافی بسیاری سخن گفته اند . این کتاب شصت بار توسط بزرگان محدثين و فقهای شیعه به زبانهای عربی و فارسی شرح ، ترجمه یا تلخیص و تحشيه شده است . مشهورترین و شاید بهترین شروح نوشته شده بر کافی که مورد توجه علما و دانشمندان زمان ماست چهار شرح به زبان عربی و یک شرح به زبان فارسی است . شیخ کلینی ، سرانجام با آغاز غیبت کبری در سالهای 328 تا 329 در شهر بغداد دیده از جهان فرو بست و روح بلندش به آشیان جنان پرواز کرد . روحش شاد و یادش گرامی باد .
