6 راه کار مفید برای حل مشکلات روابط زناشویی

نسرین از مقدار پولی که افشین برای خرید تجهیزات ماهیگیری صرف کرده بود، ناراحت بود. او یکبار غیرمستقیم موضوع را با او درمیان گذاشته بود، تصمیم گرفته بود موضوع را فراموش کند اما بعد کل تعطیلات آخر هفته سر موضوعات خیلی کوچک به او گیر داده و دعوا راه انداخته بود. افشین می دانست چه چیز باعث ناراحتی نسرین شده است اما به جای اینکه چیزی بگوید، تصمیم گرفته بود ساکت بماند تا موضوع خودبه خود حل شود.

سارا و میلاد همیشه سر بچه هایشان با هم دعوا و مشاجره دارند. سارا فکر می کند که میلاد خیلی بی خیال است و میلاد هم فکر می کند که سارا با بچه ها مثل یک فرمانده نظامی رفتار می کند و خیلی به آنها سخت می گیرد. بچه ها این وسط گیر کرده اند و هر بار طرف یکی از آنها را می گیرند.

همیشه در همه روابط مشکل ایجاد می شود و هر زوجی راهکارهای خاص خودشان را برای کنار آمدن با این مشکلات دارند. مثلاً نسرین از کاری که افشین کرده ناراحت می شود اما نمی تواند مستقیم از چیزی که ناراحتش می کند با او حرف بزند. و افشین هم به مرور زمان یاد گرفته است که اگر کوتاه بیاید و ساکت بماند، مشکل برطرف می شود. ازآنجا که سارا و میلاد نمی توانند در تربیت بچه ها به یک رویکرد مشترک برسند، دو قطب مخالف هم شده اند و هرکدام از بچه هایشان بعنوان میدان جنگی برای مبارزات خودشان استفاده می کنند. متاسفانه، در آخر بچه های آنها هستند که بازنده های این میدان جنگ خواهند بود.

زوج های دیگری هم اینقدر رک نیستند و می گویند که هیچوقت با هم دعوا نمی کنند. درعوض در سکوت توافق کرده اند که از هرگونه مقابله خودداری کنند و مشکلاتشان را پنهان کرده و با این روش در صمیمیت خود ایجاد اضطراب می کنند.

حل نشدن مشکلات یکی از دلایل اصلی استرس است، استرسی که نه تنها می تواند رابطه تان را رو به زوال ببرد بلکه کنترل دیابتتان را هم تضعیف می کند. تحقیقات نشان داده است که روابط موفق آنهایی نیستند که مشکلات کمتری دارند، بلکه روابطی هستند که راهکارهای درست و موثری برای حل مشکلاتشان پیدا می کنند.

در زیر به یک فرآیند 6 مرحله ای برای کنار آمدن و حل مشکلات در روابطتان اشاره می کنیم:

قدم اول: مشکلتان و راه حل آن را تعریف کنید. مطمئناً می دانید که ناراحت هستید اما این ناراحتی از کجاست؟ ممکن است نسرین بخاطر تجهیزات جدید ماهیگیری عصبانی باشد اما آیا موضوع خرج کردن پول است، موضوع این است که افشین قبل از خرید تجهیزات با او مشورت نکرده است، یا شاید هم مشکل این باشد که این خرید او را یاد این می اندازد که افشین همه آخرهفته ها را با دوستان خود به ماهیگیری می پردازد و با آنها وقت نمی گذراند؟ سارا هم می داند که ناراحت است و میلاد همیشه اعصاب او را خرد می کند اما بیشتر نگران این مسئله است که بچه ها سردرگم شده اند و نمی دانند طرف چه کسی را باید بگیرند و گاهی از یکی برعلیه دیگری حمایت می کنند.

وقت بگذارید تا بفهمید که مشکلتان دقیقاً چیست. ببینید چه احساسی دارید و دلیل آن چیست. عصبانیت یک واکنش بسیار عادی و متداول است اما تلاش کنید و یک قدم دیگر بردارید و از خودتان سوال کنید که چه چیزی نگرانتان کرده یا احساساتتان را جریحه دار کرده است. بسیاری روانشناسان عصبانیت را واکنشی برای احساسات دیگری می دانند که پنهان مانده است.

مطمئناً نسرین عصبانی است اما بیشتر از اینکه افشین با او وقت نمی گذارد احساساتش جریحه دار شده است. سارا اذیت می شود و این اذیت او را نگران می کند که بچه ها برای حمایت از آنها سردرگم شوند. اینکه بتوانید درمورد علت های این احساسات حرف بزنید، به جای اینکه عصبانی شوید، شما را به ریشه این احساسات می رساند و شنیدن و درک آن برای طرف مقابل راحت تر خواهد شد.

اما حل مشکل بیشتر از درمیان گذاشتن مشکلات و شکایت کردن است. بعد از این باید با لحنی مثبت، قاطع و مشخص اعلام کنید که دوست دارید چه چیزی تغییر کند. تصور کنید نسرین بفهمد آنچه که واقعاً می خواهد این است که او و افشین وقت بیشتری را با هم بگذرانند. به جای شکایت و گفتن اینکه افشین وقت زیادی را به ماهیگیری می گذراند، یا اینکه بگوید دوست دارد بیشتر با او باشد، می تواند بگوید که دوست دارد وقت بیشتری را با هم باشند و به همین خاطر اگر او هم دوست داشته باشد می توانند دو جمعه از ماه را برای با هم بودن وقت بگذارند. سارا ممکن است بگوید که می ترسد بچه ها سردرگم شوند که چه انتظاری از آنها می رود و دوست دارد که میلاد با او لیستی از وظایف آنها تهیه کند که هر دو در آن اتفاق نظر داشته باشند.

قدم دوم: برای حرف زدن با هم برنامه ریزی کنید. تا این نقطه مشکلتان و راه حل آن را مشخص کرده اید. حالا باید زمانی مناسب برای حرف زدن تنظیم کنید—نه زمانی که همسرتان تازه خسته از سر کار به خانه آمده است و نه زمانیکه هر دوی شما در یک شب جمعه در کنار هم یک فنجان چای مطبوع میل کرده اید و نه 10 دقیقه قبل از اینکه بروید و دخترتان را از مدرسه به خانه بیاورید. بلکه زمانیکه هر دوی شما آرام، ریلکس و بیکار باشید و بتوانید به حرف های هم گوش دهید. اگر مطمئن نیستید، ایمیل یا پیامکی به همسرتان بفرستید و یک وقت برای حرف زدن با او تنظیم کنید و در آن پیام حتماً هدف از آن گفتگو را هم ذکر کنید. اینکار هم به همسرتان می فهماند که مشکل چیست و هم اینکه برنامه ای مشخص برای هر دوی شما ایجاد می کند.

قدم سوم: حرف زدن و گوش کردن.حالا یک نفس عمیق بکشید. با حرف زدن درمورد مشکلتان، نگرانی هایتان و راه حلتان شروع کنید—مثلاً: افشین می دانم از این وسایل جدید ماهیگیری ناراحت بودم اما فهمیدم که چیزی که اذیتم می کرد این بود که....؛ یا، میلاد من نگران بچه ها هستم و فکر می کنم که خیلی مهم است که هر دوی ما برای تربیت آنها اتفاق نظر داشته باشیم. درمورد خودتان حرف بزنید نه همسرتان. از ضمیر "من" استفاده کنید، نه "تو". اینکه درمورد خودتان حرف بزنید باعث می شود همسرتان حس نکند که به او حمله می کنید یا می خواهید او را مقصر جلوه دهید و به همین دلیل حالت دفاعی نگرفته و خوب به حرف هایتان گوش خواهد داد.

مدیریت یک گفتگو چیزی شبیه به راندن یک ماشین است. می خواهید به خاطر داشته باشید که کجا می خواهید بروید و مسیرتان را درست انتخاب کنید. در گفتگو هم درست همان کاری را می کنید که موقع رانندگی، با پیش رفتن اصلاحات و تغییرات مناسب ایجاد می کنید. اگر نسرین ببیند که افشین از حرف های او ناراحت شده است، می تواند مکث کند و از او سوال کند که آیا ناراحت شده است یا نه. باید از او بپرسد که آیا با حرف هایش احساسات او را جریحه دار کرده است؟ نه اینکه واکنش او را نادیده بگیرد و همینطور پیش برود و باعث شود که در یک خندق احساسی گرفتار شوند. باید نهایت سعیتان را بکنید که آرام به نظر برسید.

احساسات قوی در فردمقابل حالت دفاعی ایجاد می کند و فرایند حل مشکل را دچار اخلال می کند. اگر همسرتان عصبانی شد یا حالت دفاعی گرفت، سعی نکنید از خودتان دفاع کنید چون اینکار در این نقطه مثل این می ماند که روی آتش او بنزین اضافه کنید. هدف شما کنترل آن آتش احساسی است و باید اینکار را با گوش دادن به حرف های او انجام دهید. اگر با گفتن حرف های بیشتر به آن آتش سوخت نرسانید، همسرتان بالاخره آرام خواهد شد.

اما اگر به نظر رسید که هر دوی شما عصبانی شده اید، اگر گفتگو به مشاجره تبدیل شد، طوریکه هر دوی شما دوست داشته باشید حرف آخر را بزنید و برنده باشید، خیلی مهم است که قبل ازاینکه موقعیت بدتر شود، دست نگه دارید. بهترین راه آن این است که به آرامی بگویید که بهتر است مدتی مکالمه را متوقف کنید و بعد از یکی دو ساعت که آرامشتان را دوباره به دست آوردید آن را ادامه دهید.

واضح و مشخص بگویید که بهتر است گفتگو متوقف شود و اینکه دوست دارید در یک موقعیت دیگر این بحث را ادامه دهید. فقط نگویید، "دیگر دوست ندارم درمورد این موضوع حرف بزنم" و از اتاق خارج شوید. این نوع قطع کردن مکالمه فقط طرف مقابل را مضطرب تر و عصبانی تر می کند. وقتی هر دوی شما آرام شدید، دوباره گفتگو را شروع کنید. اگر باز هم مکالمه تان خیلی زود تند شد، دست نگه دارید و یک وقفه دیگر ایجاد کنید تازمانیکه هر دوی شما کاملاً آرام شوید. باید دمای گفتگو را کنترل کنید.

اگر همه چیز خوب پیش برود و همسرتان خوب به حرف های شما گوش دهد، باید از آنها واکنش بخواهید. ممکن است افشین بگوید که احساس نسرین را درک می کند و می داند که باید وقت بیشتری را با هم بگذرانند اما صادقانه می گوید که دوست دارد فعالیت هایی پرجنب جوش تر از فقط نشستن در ماشین و گشتن دور شهر یا رفتن به سینما و رستوران انجام دهد. ممکن است میلاد تصور کند که آن لیست وظایف نظر خیلی خوبی است اما چیزی که خیلی خسته اش کرده است بی نظمی در وقت خواب بچه هاست.

هدف این است که حرف های همدیگر را بشنوید. اگر حرف هایتان جدی و موثر باشد، لازم نیست نگران زیاد حرف زدن باشید. درمقابل واکنش "آره، ولی..." مقاومت کنید و درعوض روی "آره، و..." تمرکز کنید. این نشاندهنده پذیرفتن و تقویت کردن حرف ها و ایده های همدیگر است. باید همدیگر را در یک تیم ببینید و در کنار هم برای بهتر کردن رابطه تان تلاش کنید. مطمئن شوید که حرف های طرف مقابل را به خوبی می فهمید. سعی کنید حرف هایتان را روشن و واضح و با آرامش تمام بزنید.

قدم چهارم: برای یک برنامه تصمیم گیری کنید. اگر هر دوی شما سر مشکل اتفاق نظر داشتید، وقتش است که برای یک برنامه و نقشه برای حل آن توافق کنید. دراینجا هم باید تا می توانید روشن و مشخص عمل کنید و همه نگرانی ها و اولویت هایتان را مدنظر قرار دهید. میلاد قبول می کند که جمعه هفته بعد با دوستانش به ماهیگیری نرود؛ نسرین قبول می کند تا همراه با افشین به کوه نوردی بروند. سارا و میلاد تصمیم می گیرند که یک لیست کوتاه از برنامه ها و وظایف بچه ها تهیه کنند و ساعت خواب آنها را نیز مشخص کنند. قرار می گذارند که جمعه هفته آینده درمورد این برنامه و لیست با بچه ها صحبت کنند. برنامه را طوری باید تنظیم کنید که برای هر دوی شما مشخص باشد.

رویکرد "بگذار امتحانش کنیم" بهتر از تعصبی برخورد کردن برای راهکارهاست. تمایل به همکاری مهمتر از برنامه قاطع است. اکر در هر نقطه از برنامه احساس کردید که همسرتان منفعل شده است، باید نظر او را جویا شوید.

قدم پنجم: ارزیابی کنید. برنامه تان را امتحان کنید و آن را ارزیابی کنید. ایا افشین و نسرین از آن کوه نوردی لذت بردند؟ سارا و میلاد کی توانستند وقتی بچه ها درمورد وظایفشان شکایت کردند، از هم پشتیبانی کنند؟ ارزیابی نیازمند صداقت است. افشین و نسرین هر دو از کوه نوردی لذت بردند اما افشین واقعاً دلش برای دوستانش و ماهیگیری تنگ شده بود و احتمالاً هفته دیگر را با آنها می گذراند. به نظر می رسد که وظایف و ساعت خواب جدید خوب عمل کرده است اما سارا و میلاد تصمیم می گیرند که یک هفته دیگر هم آن را امتحان کنند تا ببینند که بچه ها چطور خودشان را با این موقعیت وفق می دهند و بعد دوباره درمورد آن صحبت کنند. باز هم می گوییم، هر گونه تغییر یا اصلاحاتی باید مشخص و با توافق نظر باشد.

آخر اینکه باید از همدیگر درمورد این فرایند حرف زدن حمایت کنید: "به من کمک کرد بتوانیم درکنار هم این برنامه را بریزیم. نظر تو چیست؟" "آیا دفعه اولی که پیشنهاد حرف زدن را دادم برایت سخت بود؟" هر دوی شما یک مهارت جدید یاد می گیرید. اینکه چه چیزی موثر بوده است و چه چیز نبوده است باعث می شود تلاش هایتان در آینده برای حل مشکل مفیدتر و کارآمدتر شود.

قدم ششم: بگویید چه دوست دارید. محققان دریافته اند که اگر می خواهید موقعیتی آرام، مثبت و حمایتی در رابطه تان ایجاد کنید، باید تعداد نقطه نظرات مثبتتان از طرف مقابل چهار برابر نقطه نظرات منفیتان باشد. این یعنی هرچقدر هم که همدیگر را تحسین و حمایت کنید کم است. این حمایت کردن کمکتان می کند دوباره به عادت های قبلی گرفتار نشوید و عادات جدید را با شوق و انگیزه بیشتری دنبال کنید.

وقتی برای اولین بار رانندگی را یاد گرفتید، احتمالاً خیلی می ترسیدید و احساس خام بودن می کردید. یادگرفتن کنترل گفتگو هم اول کار سخت به نظر می رسد. ناامید و دلسرد نشوید. با تمرین روز به روز بهتر خواهید شد.

و اگر بجای تلاش های زیادتان، مکالماتتان پیشرفتی نداشت و هربار انفجاری تر از قبل شد، اگر دوست داشتید بفهمید که چه چیز اذیتتان می کند یا نگران تعداد زیاد مشکلاتتان بودید، می توانید از متخصص کمک بگیرید. مشاور خانواده می توانید محیطی آرام و مطمئن برای بیان و حل مشکلات شما فراهم کند و به شما آموزش می دهد که برای بهبود رابطه تان چه اقداماتی در خانه انجام دهید.

به خاطر داشته باشید که نمی توانید اشتباه کنید. اگر اختیار مکالمه از دستتان در رفت، دور بزنید و دوباره امتحان کنید. هدفتان درست انجام دادن آن نباشد بلکه متفاوت انجام دادن آن باشد—اینکه زمینه احساسی جدیدی ایجاد کنید، با صداقت تمام حرف بزنید و برای مصالحه و سازش آماده باشید. با صبر و پشتکار خواهید توانست مشکلات رابطه تان را یکی پس از دیگری از میان بردارید.