فتق ديسک بين مهره اي گردن قابل درمان است خراسان - مورخ شنبه 1390/09/26 بيماري هاي اسکلتي، عضلاني در جوامع امروزي بسيار شايع است. توسعه فناوري هاي نوين، تغيير شيوه زندگي، توسعه وسايل حمل و نقل و بي تحرکي انسان ها باعث شده اين دسته از بيماري ها هزينه درماني سنگيني را بر بخش بهداشت کشورهاي جهان تحميل کند.به گفته سازمان بهداشت جهاني بيماري هاي اسکلتي عضلاني شامل پوکي استخوان، آرتريت روماتوئيد و بيماري هاي دردناک ناحيه کمر و گردن ميليون ها نفر را در سراسر جهان به درمانگاه ها و نزد پزشکان مي کشاند و جراحي و شيوه هاي درماني اعمال شده روي آن ها سرمايه هاي فراواني را به خود اختصاص مي دهد.يکي از اين بيماري ها که به علت رواج پشت ميزنشيني و استفاده بي رويه از رايانه در کشور ما شايع شده است فتق ديسک بين مهره هاي گردني است که درباره آن با يکي از متخصصان کشور گفت وگو کرده ايم. ديسک گردن يا فتق ديسک گردن اين بيماري در واقع بخشي از فرآيند پيري اسکلت بدن است ولي از آن جا که گردن کمتر از کمر متحمل وزن است کمتر دچار آرتروز يا فتق ديسک مي شود. دکتر فرزاد اميدي کاشاني متخصص ارتوپدي و فوق تخصص جراحي ستون فقرات با اشاره به اين نکته مي گويد: اصطلاح ديسک گردن يا کمر که بين عامه مردم رواج دارد، اشتباه است زيرا ديسک داشتن بيماري نيست و ديسک چيزي است که همه ما داريم. اين فتق ديسک بين مهره هاي گردن يا کمر است که عارضه است.خود ديسک نسج طبيعي بين مهره هاي گردن يا کمر است که بايد وجود داشته باشد.بنابراين علايمي که ذکر مي کنيم مربوط به فتق ديسک بين مهره اي است. در ناحيه گردن، ۷ مهره داريم که ۲ مهره بالا ديسک ندارد و شايع ترين محل فتق، قسمت پايين گردن است.اين بيماري چنان که ذکر شد، وابسته به سن است و هر قدر سن بالاتر برود، احتمال ابتلا به آن بيشتر مي شود. دسته اي از افراد ممکن است زودتر به آن مبتلا شوند. مثل افرادي که به علت حرفه خود گردنشان به مدت طولاني در يک حالت ثابت قرار دارد.خياط ها، جراح ها، بناها و نقاش ها که مجبورند گردنشان را ثابت نگه دارند يا سرشان را به هنگام کار بالاتر از بدن بگيرند ممکن است زودتر به اين بيماري دچار شوند. علايم بيماري بيشتر بيماران ممکن است در اثر ابتلا به اين بيماري با ۳ دسته علايم مواجه شوند دسته اول علايم موضعي ناحيه گردن شامل درد، محدود شدن حرکات گردن، درد در بين شانه ها و کشيده شدن آن تا قاعده جمجمه است. گاهي فتق ديسک روي ريشه هاي عصبي که از کنار آن رد مي شود، فشار وارد مي کند و بيمار دچار علايم ريشه اي مي شود. اين علايم به صورت گزگز و مورمور در انگشتان دست است. گاهي بيمار از درد و ضعف عضلاني در ناحيه باز و يا شانه شکايت مي کند و گز گز و مور مور را هم در انگشتان احساس مي کند. در نهايت ممکن است ديسکي که دچار عارضه شده روي نخاع فشار وارد کند که در اين صورت عارضه خطرناک است زيرا ممکن است به نخاع آسيب بزند و فرد را ويلچرنشين کند. در واقع تفاوت فتق ديسک بين مهره اي کمر و گردن اين است که در گردن ما با مشکل تحت فشار قرار گرفتن نخاع رو به رو هستيم در حالي که در کمر، فتق ديسک به ريشه هاي عصبي فشار مي آورد و نخاع در آن ناحيه وجود ندارد.به گفته دکتر اميدي کاشاني علايم ديررس بيماري شامل بي اختياري ادرار و مدفوع يا فلجي کامل است که بهبودي بيمار در اين مرحله امکان پذير نيست اما با تشخيص علايم زودرس زودتر مي توان به درمان اقدام کرد. علايم زودرس بيماري از مهم ترين علايم زودرس بيماري اين است که بيمار نمي تواند حرکات ظريفي را که قبلا با دست انجام مي داده است، انجام بدهد، به عنوان مثال دستخط خوب بيمار حالا ناخوانا شده يا در بستن دکمه هاي لباس ناتوان شده است . گاهي بيمار به هنگام راه رفتن تلوتلو مي خورد يا کاري را که قبلا با دست چپ خوب انجام مي داده است، حالا نمي تواند به همان خوبي انجام بدهد.پزشک متخصص در ابتدا با معاينه باليني و گرفتن شرح حال بيمار عارضه را تشخيص مي دهد و براي تاييد تشخيص مي تواند راديوگرافي، ام آر آي يا سي تي اسکن را تجويز کند. نکته اين جاست که تشخيص اصلي بررسي هاي پاراکلينيکي نيست بلکه معاينه باليني و شرح حال بيمار اهميت بالايي دارد. درمان مانند بيشتر بيماري هاي اسکلتي- عضلاني تغيير شيوه زندگي اولين قدم براي درمان است. تغيير وضعيت گردن اولين اصل است و کار پرخطري که فرد داشته و باعث بيماري شده است بايد در ساعات محدودي انجام شود. آموزش بيمار براي اين که گردنش کمتر تحت فشار قرار بگيرد اصل بسيار اساسي در اين زمينه است و هم زمان داروهاي ضدالتهاب غيراستروئيدي مثل بروفن و ناپروکسن به تسکين درد بيمار کمک مي کند. گاهي داروهاي شل کننده عضلات تجويز مي شود و در موارد شديدتر ممکن است کورتن تجويز شود.هم چنين تقويت عضلاني با کشش عضلات گردن با فيزيوتراپي در درمان عارضه نقش موثري دارد. فيزيوتراپي ، اصلاح شيوه زندگي و مصرف دارو به مبتلايان به اين بيماري کمک مي کند تا به ميزان ۷۰ تا ۸۰ درصد از بيماري نجات پيدا کنند. به اين ترتيب که ديسکي که بيرون زده به تدريج آبش را از دست مي دهد و دوباره به جاي اولش بر مي گردد. بنابراين اين تصور که فتق ديسک بين مهره اي گردن يک بيماري براي تمام عمر است، اشتباه است و دسته زيادي از بيماران بهبود پيدا مي کنند. جراحي آري يا نه دکتر فرزاد کاشاني از جراحي فتق ديسک بين مهره اي گردن به عنوان يکي از بهترين جراحي هاي ارتوپدي با نتايج خوب ياد مي کند و مي افزايد: به طور معمول نتيجه اين جراحي در صورتي که بيمار مناسب انتخاب شود و جراح تکنيک مناسبي به کار ببرد تا ۹۵ درصد رضايت بخش و بيمار بسيار راضي است. ناگفته نماند که در ۸۰ درصد موارد نياز به عمل پيدا نمي شود و فيزيوتراپي ، اصلاح شيوه زندگي و مصرف داروها، بيمار را از انجام عمل جراحي بي نياز مي کند.بيماري که حداقل ۶ هفته درمان طبي را انجام و مقاومت نشان داده يا بيماري که دچار علايم نخاعي شده باشد کانديد عمل جراحي است.نکته اين جاست که عمل ديرهنگام براي بيماراني که سال هاست درد دارند ممکن است نتيجه رضايت بخشي نداشته باشد هم چنانکه جراحي زودهنگام ثمربخش نيست. بنابراين براي جراحي بايد به موقع تصميم گرفته شود بنابراين قانون کلي در ديسک گردن و کمر اين است که در عين اين که نبايد جراحي را زود انجام داد، خيلي دير هم نبايد اقدام کرد چون ممکن است نفعي به حال بيمار نداشته باشد. در جراحي ازناحيه جلوي گردن با يک برش ۲ تا ۳ سانتي ديسک معيوب از جلوي گردن برداشته و پروتز جايگزين آن مي شود. در گذشته از بدن خود بيمار استخوان گذاشته مي شد اما در حال حاضر ديسک مصنوعي به جاي ديسک معيوب قرار داده مي شود، استفاده از پروتز باعث مي شود محدوديت حرکتي براي بيمار به وجود نيايد و بتواند گردنش را به خوبي حرکت دهد.اين عمل مانند هر عمل جراحي ديگري عارضه دارد و شايع ترين آن بلع دردناک است . از آن جا که جراحي کنار مري انجام مي شود بيمار تا مدت ها به هنگام غذا خوردن ، احساس درد مي کند. گاهي صداي بيمار به علت آسيب ديدن عصب صوتي تغيير مي کند اما در طول زمان بهتر مي شود. عفونت و آسيب به عصب و نخاع هم ممکن است روي دهد اما با وجود تجهيزات امروزي در اتاق هاي عمل، اين آسيب ها به ندرت رخ مي دهد و نگراني از اين بابت وجود ندارد. نکته قابل ذکر اين است که بعضي بيماري هاي زمينه اي در بروز فتق ديسک بين مهره اي گردن نقش دارد مثل ابتلا به آرتريت روماتوئيد . خوب است بدانيد فتق ديسک بين مهره اي ۲ نوع نرم و سفت دارد و بيشتر نوع نرم آن شايع است. در نوع نرم خود ديسک به نخاع فشار مي آورد اما در نوع سخت استخوان هايي که دچار آرتروز شده است به نخاع فشار مي آورد. از اين بيماري تحت عنوان آرتروز هم ياد مي کنند اما در واقع همان فتق ديسک بين مهره اي گردن است. سابقه شکستگي گردن، بيماري هاي مادرزادي، اتصال مهره هاي گردني به يکديگر، انحناي مهره هاي گردني، سابقه عمل جراحي و مشکلاتي از اين دست در برخي موارد در بروز عارضه نقش دارد. استفاده از گردن بندهاي طبي فقط به مدت ۲ هفته مجاز است گردن بندهاي طبي مثل کمربندهاي طبي براي استفاده طولاني مدت ساخته نشده اند و استفاده درازمدت از اين وسايل به ضرر بيمار است. دکتر اميدي کاشاني با بيان اين مطلب به خراسان مي گويد: استفاده طولاني مدت از اين گردن بندها باعث ضعف عضلاني و آسيب بيشتر به گردن مي شود. زيرا در درازمدت عضلات گردن ضعيف تر و در برابر فشار آسيب پذيرتر مي شود. بنابراين استفاده از کمربند طبي يا گردن بند طبي فقط به مدت ۲ هفته تجويز مي شود و نه بيشتر. نکته اين جاست که نوع نرم اين گردن بندها که مردم تمايل بيشتري به استفاده از آن دارند فقط خاصيت گرم کردن موضعي گردن را دارد.
