كاربران از ويندوز خسته شدهاند و دوست دارند يك سيستمعامل جديد را تجربه كنند. آمار و ارقامي كه از وضعيت بازار سيستمعاملهاي دسكتاپ منتشر ميشود، حاكي از اين است كه سهم سيستمعامل مايكروسافت به نسبت گذشته كمتر شده و سهم سيستمعاملهايي مانند مك در حال افزايش است. اما اين سؤال مطرح ميشود كه آيا كاربران دسكتاپ وقتي با ويندوز خداحافظي ميكنند، به سوي لينوكس و توزيعهاي مختلف و رنگارنگ آن ميآيند يا بيشتر جذب سيستمعاملي مانند مك ميشوند؟ بيش از يك دهه است كه لينوكس ادعا ميكند، ميتواند بازار سيستمعاملهاي دسكتاپ را متحولكرده و سهم قابل توجهي از اين بازار را به خود اختصاص دهد. ابتداي هر سال، در انجمنها و اجتماعات لينوكسي عنوان ميشود كه بايد امسال را سال «لينوكس دسكتاپ» بناميم و توزيعهاي لينوكس دسكتاپ در اين سال موفق خواهند بود. اما در پايان آن سال ميبينيم كه اتفاق چشمگيري نميافتد و هنوز لينوكس فقط يك درصد بازار سيستمعاملهاي دسكتاپ را در دست دارد. البته، وضعيت لينوكس در بازار موبايل و سرور كاملاً متفاوت است. آيا لينوكس ديگر مرده است و نبايد به موفقيت آن در حوزه دسكتاپ اميدوار بود؟ اين مقاله يك كنكاش براي جوابگويي به اين سؤال است. يك هدف، يك آرزو در چند سال اخير مأموريت لينوكس مشخص و ساده بوده است: تبديل شدن به بهترين سيستمعامل دسكتاپ. توسعهدهندگان و شركتهاي اپنسورسي از هر ترفند و فناوري و روشي براي رسيدن به اين هدف استفاده كردهاند. به همين دليل ميبينيم كه محيطهاي گرافيكي لينوكس بسيار جذابتر و كاربرپسندتر شدهاند و كارها در لينوكس خيلي ساده شده است. ديگر نيازي نيست يك كاربر مبتدي لينوكس در ابتداي كار مفاهيم و اطلاعاتزيادي درباره لينوكس داشته باشد تا بتواند با آن كار كند. نصب لينوكس بسيار ساده شده است و در تمامي توزيعهاي لينوكس ميتوان به پارتيشنها و فايلهاي ويندوزي دسترسي داشت و آنها را باز كرد. وبگردي و چككردن ايميل در لينوكس خيلي سريع و ساده است. پشتيباني سختافزاري هسته لينوكس بسيار بهتر شده و ديگر براي نصب يك مودم يا كارت شبكه بيسيم نبايد دردسر كشيد و از ديگران كمك گرفت. به همين دليل، طرفداران لينوكس مدعي هستند: «اگر از وابستگيها و محدوديتهاي ويندوز كلافه شدهايد، اگرآن متن كوتاه مجوزها را نميپسنديد و اگر از نوع كسب و كار و سياستهاي مايكروسافت خوشتان نميآيد، لينوكس يك تجربه جديد و يك راه فرار از اين محدوديتها است.» بسياري از مصرفكنندگان كامپيوتر نيز در ميان جنگ ويندوز و لينوكس، حق را به طرفداران لينوكس ميدهند و اذعان دارند كه لينوكس سيستمعاملي فارغ از بدافزار، جاسوسافزار و انواع خطرات و تهديدات اينترنتي است و افراد در آن آزاد هستند كه از هر نرمافزار يا برنامهاي استفاده كنند و يك سيستمعامل مطابق نيازها و سختافزارشان داشته باشند. اما در اين ميان، سر و كله يك حريف قدرتمند و مدعي پيدا شده كه يك انتخاب جديد را پيش پاي دلزدگان ويندوز قرار ميدهد: اپل و سيستمعامل مك. به گزارش مؤسسه تحقيقاتي IDC در فصل سوم سال 2010، بيش از 1,99 ميليون Mac OS X نصب شده است. طبق آمارهاي غير رسمي، اپل 10,6 درصد بازار سيستمعاملهاي دسكتاپ امريكا را در اختيار دارد. هر سال بيش از 24 درصد به ميزان فروش سيستمعامل اپل افزوده ميشود. در حاليكه درمورد رقبا اين افزايش فقط 3,8 درصد است. اين آمار شامل محصولاتي مانند iPad يا iOS نميشود و فقط مختص سيستمعامل مك است. بنابراين، با يك سؤال جدي مواجه ميشويم: چرا مك بايد سهم بيشتري از بازار را به دست گيرد و چرا لينوكس نبايد بتواند چنين جايگاهي داشته باشد؟ چرا كاربران عملاً دارند به سوي مك ميروند و از لينوكس استقبال نميكنند؟ در حالي كه انتظارها و تصورات غير از اين بود. براي نمونه در سال 2005 مؤسسه گارتنر گفت: «لينوكس دسكتاپ در پنج سال آينده در مسير اصلي خواهد افتاد و درصد استفاده از آن بالا ميرود.» پنج سال بعد، در سال 2010 اين پيشبيني به وقوع نپيوست و لينوكس در چنين جايگاهي قرار نگرفت. در اينباره مايكل سيلور، محقق گارنتر ميگويد: «نه؛ لينوكس در اين مدت نتوانست موفقيت بزرگي در دسكتاپ كسب كند، اما اپل به خوبي توانست از فرصت استفاده كند وبيش از لينوكس براي مايكروسافت دردسرساز شده است.فكر ميكنم اين تأييدي بر اين مطلب است كه هميشه يك محصول ارزان قيمت نميتواند مشكلات را حل كند.» شايد پاسخ اين پرسشها اين باشد كه سازمانها هميشه راهكاري را انتخاب ميكنند كه همزمان دو فاكتور هزينه و حل مشكلات موجود را با هم داشته باشد. موضوعي كه براي لينوكس دسكتاپ اينگونه نيست. مثلاً روي لينوكس نميتوان نرمافزار آفيس مايكروسافت را اجرا كرد يا بسياري از نرمافزارهاي مهندسي و تجاري ويندوزي در لينوكس معادل يا همانند ندارند و در نتيجه اصلاً نميتوان از آنها استفاده كرد. شکل 1- كاربران دسكتاپ از ويندوز خسته شدهاند و به سوي سيستمعاملهاي جديدي مانند مك گرايش پيدا ميكنند.يك مشكل ديگر لينوكس، ضعفي است كه دقيقاً نقطه قوت اپل است. كاربراني كه ميخواهند سيستمعامل مورد نظرشان را انتخاب كنند، دوست دارند سيستمي داشته باشند كه با ديگر محصولات و تجهيزاتشان سازگار بوده و روي كامپيوتر دسكتاپ مورد نظرشان به صورت پيشفرض نصب باشد. مك روي دستگاههاي دسكتاپ و نوتبوك اين شركت نصب شده است و طيف محصولات ديگر اين شركت مانند iPad، iPhone و فروشگاههاي آنلايني مانند iTunes همگي يك امتياز محسوب ميشوند. كاربران وقتي ميبينند كه پشت سيستمعامل مك شركتي مانند اپل وجود دارد كه يك برند شناخته شده و دومين شركت بزرگ در صنعت كامپيوتر است، سريعتر اعتماد ميكنند و سيستمعامل مك را به عنوان سكوي دسكتاپ خود برميگزينند. به اينها، يك شخصيت جذاب و دوست داشتني به نام استيو جابز را نيز اضافه كنيد كه خود يك برگ برنده بزرگ در دستان اپل است و اين شركت موفقيتهاي خود را مديون اوست. شايد اگر لينوكس نيز چنين شخصيتي داشت، ميتوانست در زمينه دسكتاپ موفقيتهاي بهتري كسبكند.
