می دانستید توهم زدن گناه است؟

هنگامی که آدمی به سه چیز مبتلا شوند دیگر باکی ندارد که چه عملی از او سر میزند زیرا دیگر هیچ یک از اعمالش مورد قبول نخواهد بود و آن سه چیز است: بزرگ شمردن عمل، فراموشی گناهان، وارد شدن خودبینی در قلب .
[HR][/HR]
خودبینی از صفات بسیار خطرناک در دین اسلام شمرده شده است و متأسفانه با افزایش ثروت و رفاه در جامعه و بالا رفتن سطح تحصیلات این صفت در افراد جامعه بیشتر و پر رنگ تر می شودو متأسفانه قلب ها را از یک دیگر دور می کند و انسان ها را از هم غریبه می سازد . علامه مجلسی در این باره می فرمایند خودبینی و فراوان شمردن کار نیکو و منت نهادن بر دیگران و خود را از دایره اشتباه بیرون دیدن است .(بحارالانوار ج69ص310ح4)
و البته باید گفت خودبینی به معنای آن نیست که فقط کارهای خود را خوب بدانیم و خود را برتر دیدن از جهات صفات نیز خود بینی محسوب می شود شیخ بهایی در تعریف خودبینی می نویسد: اگر این نعمت را صفت خویش و قایم و منسوب به خودش ببیند و آن را بزرگ شمارد و به آن تکیه کند و خود را از تقصیر بیرون بداند و به خدا منت گذارد این همان خود بینی است قرآن خودبینی را اینگونه توصیف می کند: پس آیا کسی که عمل بدش برای او آراسته گردیده و آن را نیکو می بیند پس بدون شک خداوند هر که را که بخواهد گمراه می کند و هر که را که بخواهد هدایت می کند پس مگذار به خاطر حسرت بر آنان جانت برود زیرا خداوند به آنچه انجام می دهند آگاهی کامل دارد (فاطر 8) و یا در جایی دیگر می فر ماید: چون شیطان اعمال زشتشان را در نظرشان زیبا جلوه داد آن ها را از حق باز داشت.(کهف 38)
از این آیات و روایات بر می آید که اعمال انسان های مغرور نزد آن ها آراسته شده است و خود را بسیار والا می بینند در جامعه امروز متأسفانه بسیاری به خاطر داشتن ثروت و یا مدرک دانشگاهی دچار غرور زیاد شده اند و گمان می کنند که دیگر هیچ اشتباهی نمی کنند و دچار خطا نمی شوند حتی گاهی پوشیدن یک لباس متفاوت و گران قیمت فرد را دچار غرور می کند که حتی حاضر نیست با زیر دستان خود صحبت کند و به آن ها احترام بگذارد در روایات انسان خود بین را کم عمق معرفی کرده اند. امام علی علیه السلام در حدیثی می فرمایند: بدی و گناهی که تو را ناراحت کند بهتر است از عمل نیکی که تو را به خودبینی وا دارد.(نهج البلاغه قصار 43)
و یا حضرت محمد صلی الله علیه و آله می فرمایند: خداوند به حضرت داوود فرمود: هیچ بنده ای نیست که از حسنات و اعمال نیک خود دچار غرور و عجب شود و هلاک نشود.(بحارالانوار ج96ص32) امام صادق علیه السلام نیز در حدیثی می فرمایند: هنگامی که آدمی به سه چیز مبتلا شوند دیگر باکی ندارد که چه عملی از او سر می زند زیرا دیگر هیچ یک از اعمالش مورد قبول نخواهد بود و آن سه چیز است: بزرگ شمردن عمل، فراموشی گناهان، وارد شدن خودبینی در قلب .

یکی از عوامل خود بینی جهل است . انسان نادان گمان می کند که از همه افراد بهتر درک می کند به همین دلیل اشتباهات خو را درک نمی کند و در صدد جبران بر نمی آید .خود بینی و عجب مانع از رشد انسان است​

[h=2]عوامل خودبینی[/h]خودبینی عوامل متعددی دارد و انسان را دچار توهم می کند . توهم در داشتن علم بسیار: امروزه دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی فرصت تحصیل به افراد را داده اند و افراد گمان می کنند با داشتن یک مدرک دانشگاهی تمام دانش ها را دارند و به همه علوم اشراف دارند و همه چیز را درک می کنند سوره کهف انسان هایی را که گمان می کنند و دارای علم بسیار هستند را شقی ترین افراد میدانند و امروزه در دانشگاه ها و افراد تحصیل کرده دچار استبداد رأی می شوند و گمان می کنند آنچه می گویند کاملا درست است .

[h=2]توهم در عبادت کردن[/h]عده ای نیز به واسطه نماز خواندن و یا روزه گرفتن بسیار خود را بهترین مردم می دانند و گمان می کنند بهترین عبادت را انجام می دهند امام صادق علیه السلام می فرمایند: دو نفر وارد مسجد شدند یکی عابد و دیگری فاسق هر دو از مسجد خارج شدند در حالی که مرد فاسق مؤمنی بود واقعی و در ایمانش راستگو و مرد عابد در عبادت خود گرفتار خودبینی شده بود و گمان می کرد که این عمل نجات بخش اوست ولی فاسق از خدا می خواست او را ببخشد و از گناهانش در گذرد.(الکافی ج 2ص314)
[h=2]
توهم داشتن ثروت بسیار[/h]برخی نیز دچار توهم می شوند که چون ماشین مدل بالا دارند و یا خانه ای وسیع دارند و یا از قدرت اقتصادی برخودار می باشند هر آنچه کردند درست و هر آنچه میگویند راست است متأسفانه اگر شخصی ماشین مدل پایین داشته باشد و از قدرت اقتصادی کمتری برخودار باشد مورد تمسخر قرار می گیرد اما در طول تاریخ بارها خواند و شنیده ایم که افرادی با ثروت بسیار به هلاکت رسیده اند و ثروتشان آن ها را نجات نداده است .

[h=2]توهم در نیروی جسمانی[/h]با توسعه دانش و ارتباط کشورها با یکدیگر و یا به عبارت دیگر دهکده جهانی ورزش های مختلف وارد کشور شده و یا وارد سرزمین های دیگر شده است و انسان طی مسابقات مختلف با یک دیگر به رقابت می پردازند و مدال کسب می کنند اما عده ای نیز دچار توهم شدند و خود را برتر از دیگران می ببند. خداوند در قرآن در مورد قوم عاد می فرماید اما قوم عاد به ناحق در زمین تکبر ورزیدند و گفتند چه کسی از ما نیرومندتر است ؟

انسان خودبین دیگران را تحقیر می کند و خود را متفاوت از دیگران می داند امام علی می فرمایند :هر کس خود را بزرگ شمارد کوچک شمرده می شود​

[h=2]برخی از عوامل خودبینی[/h]جهل :
یکی از عوامل خودبینی جهل است . انسان نادان گمان می کند که از همه افراد بهتر درک می کند به همین دلیل اشتباهات خو را درک نمی کند و در صدد جبران بر نمی آید. خودبینی و عجب مانع از رشد انسان است .(نهج البلاغه حکمت 167)

غفلت :
انسان خودبین غفلت کرده و واقعیات را درک نمی کنند امام صادق علیه السلام می فرمایند: از غفلت کردن پرهیز کنید پس همانا کسی که غافل شود از خودش نیز غافل خواهد می شود.(بحارالانوار ج 69ص227)

تحقیر دیگران :
انسان خودبین دیگران را تحقیر می کند و خود را متفاوت از دیگران می داند امام علی علیه السلام می فرمایند: هر کس خود را بزرگ شمارد کوچک شمرده می شود.(شرح غررالحکم ح7857)

بد گمانی به دیگران:
انسان خودبین به دیگران با دید منفی نگاه می کند و نسبت به آن ها بدبین و بسیار بد گمان می شود.

[h=2]راههای مقابله با بدبینی:[/h]شناخت خود بهترین راه نجات از خودبینی است در وصیّت امام صادق علیه السلام آمده است: راه خودبینی را با خود شناسی ببندید.(بحارالانوار ج 75ص164) در قرآن آمده است: مرگ بر این انسان چقدر ناسپاس است خداوند او را از چه آفریده است؟او را از نطفه ناچیزی آفریده و سپس اندازه گیری کرد و موزون ساخت سپس راه را برای او آسان کرد بعد او را میراند و در قبر پنهان کرد و هر گاه که بخواهد او را زنده می کند.(عبس 22-18)
تواضع و فروتنی انسان را از گناه خودبینی دور می کند و انسان را به خدا نزدیک تر و روح او را برای رشد آماده می کند امام علی علیه السلام می فرمایند: کسی که به خاطر کسب چیزی از مال دنیا نزد ثروتمندی کرنش کند دو سوم دینش از بین رفته است .(بخار الانوار ج 74 ص43ح13)