گرمسار یكی از شهرستان های مهم استان سمنان است از شمال با دماوند، از جنوب با اردستان و کاشان، از شرق با سمنان و از غرب با ورامین و قم همسایه است. بیش تر جاذبه های تاریخی شهرستان گرمسار را مكان های مذهبی تشكیل می دهند. در كنار مكان های مذهبی برخی از عمارت های تاریخی نیز همچون قصرهای سیاه كوه كه از چندین قصر قدیمی تشكیل شده از مهم ترین دیدنی های گرمسار است. دامغان یكی از شهرستان های استان سمنان است كه از شمال به شهرستان های گرگان، كردكوی، بهشیر، از شرق به شهرستان شاهرود، از جنوب به خور و بیابانك و انارک (از بخش های شهرستان نایین) و از غرب به شهرستانهای سمنان و ساری محدود می شود. برخی از تاریخ نگاران بر این عقیده اند که در سده چهارم پیش از میلاد، جمعی از مغان در مسیر رودخانه ای که امروزه به چشمه علی مشهور است؛ سكنی گزیدند و به همین علت این منطقه نخست "ده مغان" نامیده شد و به مرور زمان به دمغان و سرانجام به دامغان تبدیل شده است. شهر دامغان؛ پیش از میلاد مسیح چنان عظمتی داشت كه اشك سوم و تیرداد اشكانی در سال 249 قبل از میلاد آن را پایتخت خود قرار دادند. این شهر تا قرن اول میلادی اهمیت خود را حفظ كرد و مركز ایالت بزرگ قومس بود. شهرستان سمنان مهم ترین منطقه استان سمنان است که در حد فاصل دو شهر دامغان و گرمسار واقع شده است. سمنان که مرکز استان سمنان است فاصله اش تا تهران 216 کیلومتر میباشد و از طریق راه آهن سراسری تهران مشهد نیز با تهران در ارتباط است. آب و هوای این شهر در تابستان گرم و در زمستان نسبتا سرد میباشد. تاریخ بنای اولیه این شهر به طور قطع و یقین مشخص نیست. کلمه سمنان با همین هیات در قدیمی ترین کتب جغرافیائی بعد از اسلام آمده است. در حدود العالم درباره سمنان نوشته شده: "سمنان شهرکی است خرم و آبادان و از وی میوه ها خیزد بهتر از همه جا". گفته می شود: تهمورث در اوایل سلطنت خود برای رسیدگی به امور کشور عزم دیار خراسان نمود. در حین مسافرت؛ از محل سمنان کنونی که در آن زمان به صورت جنگل و ساحل دریا بود دیدن کرد. سمنان در آن زمان جلگه ای وسیع و خوش منظره بود که نظیر آن نقطه را نقاط مازندران و گیلان کنونی باید دانست. از آنجا که محل مذکور مورد پسند تهمورث واقع شد؛ امر کرد شهر بزرگی بنا نمایند و نام آنرا سمینا بنامند. اما عده ای دیگری از مردم سمنان نام اصلی سمنان را سمنون به کسر سین می دانند. می گویند این شهر بنام درویش تارک دنیایی به نام سمنون که در کوه های پیغمبران سمنان می زیسته است بنا گردید و لغت سمنون در اثر کثرت استعمال به سمنان معروف شد. مسجد جامع سمنان، منار سلجوقی مسجد جامع، خانقاه و مزار شیخ علاء الدوله، مسجد امام، (مسجد شاه یا سلطانی)، گرمابه حضرت، دروازه ارگ، بازار سمنان و بازار شیخ علاءالدوله، قلعههای سارو، کوشمغان، دژچرمینه، قلعه کهندژ، قلعه زاوغان، آرامگاه پیر نجمالدین، کاروانسرای سنگی آهوان مربوط به قرن پنجم هجری و کاروانسراهای شاه عباسی (صفویه) از جمله مهمترین بناهای باستانی شهر سمنان است. علاوه بر اینها میتوان به آب انبارها، قناتهایی با معماری منحصر به فرد و بافت قدیم سمنان نیز اشاره کرد. شاهرود گفته می شود كه شهر شاهرود در جلگهای حاصل خیز كه به وسیله رود شاه آبیاری می شود، واقع شده و نام خود را نیز از همین رودخانه گرفته است. نام های قدیمی دیگری برای شاهرود ذکر شده که از آن میان می توان به "حنچره"، "شخره" و "شاخره" اشاره نمود. شاهرود یكی از شهرستان های استان سمنان است که از شمال به شهرستان های بجنورد، گرگان، از شرق به شهرستان های سبزوار، كاشمر، از جنوب به شهرستان طبس و از غرب به شهرستان دامغان محدود می شود. اساس اقتصاد شهرستان شاهرود بر كشاورزی، دامداری و صنایع دستی استوار شده است. از نظر كشاورزی دراین منطقه از دیرباز فعالیت گسترده ای وجود داشته و انواع مختلف محصولات كشاورزی و باغی در آن تولید می شده است. شهرستان شاهرود از جمله شهرستان های با اهمیت استان سمنان است كه مكان های دیدنی و تاریخی زیادی دارد. این منطقه سرسبزترین منطقه استان است و از بناهای مذهبی، مسجدهای قدیمی و با ارزشی برخوردار است. بازار قدیمی شاهرود از مجموعه های با ارزش معماری منطقه است كه آثار معماری موجود در آن گویای قدمت تاریخی این بازار است. یكی از نقاط تاریخی و باستانی شهرستان شاهرود بسطام است. این منطقه در زمانهای گذشته یكی از بلادهای مهم ایالت قومس یا كومش بود و در قرنهای متمادی،راه ارتباطی شرق و غرب از این شهر میگذشت. این شهر از موقعیت و اهمیت سوقالجیشی بسیاری برخوردار بود. در حال حاضر بسطام، اهمیت قدیم خود را ندارد و با ایجاد شهر شاهرود در شش كیلومتری آن، یكی از بخشهای تابعه شهرستان شاهرود به حساب میآید. بسطام دردوره سلجوقی بیشتر مورد توجه قرار گرفت و در دوره ایلخانیان از زمان غازان خان به بعد، رونقی تازه یافت. مجموعههای تاریخی–مذهبی آن مانند بقعه امامزاده محمد (ع)، مسجد بایزید همراه با منار آن، ایوان الجایتو، گنبد و ایوان غازان خان؛ نشانگر اهمیت بسطام در زمانهای گذشته است.
