تمساح پوزه کوتاه (گاندو) (اسمش نامتناسب با شکلش !)

تمساح مردابی یا کروکودیل پوزه کوتاه که به زبان محلی بلوچی به آن گاندو گفته می شود ،در منتهی الیه جنوب شرق بلوچستان ،در حاشیه رودخانه سرباز و برکه های واقع در منطقه حفاظت شده "باهوکلات" زندگی می کند.این تمساح ،شاخه ای از یک جمعیت گسترده است که انتشار جغرافیایی آن از پاکستان غربی شروع تا هند، بنگلادش و آسام ادامه پیدا کرده و به کشور میانمار نیز می رسد .

​

بزرگترين خزنده ايران بازماندهُ خزندگاني است كه حدود 265 ميليون سال پيـــش مي‌زيســــته‌اند و درطول 65 سال گذشته تغييرات اندكي يافته‌اند داراي پوزه‌اي پهن بـــــوده كه طرفيـــن فـــك بالايي 19 دندان و طرفين فك پاييني 15 دندان دارد و در قسمت پشت سر و در ناحيــه گردن دو جفــت صفحـات شاخي بزرگ ديده مي‌شود داراي پاهاي كوتاه بوده و پنج انگشت منتـهي به ناخنـــهاي بلنـــد در پاهـاي جلوئي و چهار انگشت منتهي به ناخنهاي كوتاه تر در پاهاي عقبي ديده مي‌شود، رنگ عمــومي بدنــش زيتوني تا قهوه‌اي بوده و شكمي بدون فلس و به رنگ سفيد متمايل به زرد دارد. تمساح حيواني بســـيارخجالتي، محتاط و ترسوست و به سختي مي توان آن را مشاهده نمود. در اين حال حيواني باهــــــوش و زيرك است و به محض احساس خطر و با حضور مزاحم در آب فرو رفته و مخفي مي شــود ولي براي تنفس بايد سريعاٌ به سطح آب برگردد.
گاندو در فصول پائیز ،زمستان و اوایل بهار فعالیت بیشتری داشته و بسته به میزان بارش باران این فعالیت ها تا اردیبهشت ماه ادامه پیدا می کند .در ماههایی که هوا چندان گرم نیست گاندو در سطح برکه ها غوطه ور و یا در کرانه های باتلاقی در آفتاب استراحت می کند اما در تابستان که دما در برخی نقاط تا 49 درجه افزایش می یابد ،در گل و لای باتلاق فرو می رود و یا به صورت دسته جمعی در ته مانده آب برکه ها به سر می برند.غذای گاندو را حیواناتی مانند ماهی ها ،قورباغه ها ،پستانداران کوچک ، سنجاب زمینی ،سوسک آبی و غیره تشکیل می دهد.بهترین غذای گاندو سگ های گله هستند اما گاهی به گوسفندان و بزها نیز حمله می کند. گاندو بر خلاف جثه بزرگش به غذای زیادی احتیاج ندارد. یک گاندوی بالغ با قد 2 متر روزانه تنها نیم کیلو گوشت مصرف می کند.بر اساس یک اعتقاد قدیمی بلوچی ،گاندو تمساح خوش یمن و مقدس شمرده می شود و عقیده بر این است که هر کجا که گاندو هست آب فراوان است.