نگاهي به خصوصيات نسخه جديد توزيع لينوكس Ubuntu 11.04

[h=1]نگاهي به خصوصيات نسخه جديد توزيع لينوكس Ubuntu 11.04 (قسمت اول)[/h]

​

پس از طی دوره توسعه شش ماهه، کانونیکال در 28 آوریل (7 اردیبهشت) امسال نسخه جدید توزیع محبوب اوبونتو را منتشر کرد. این نسخه با شماره 11,04 و نام رمز Natty Narwhal (نهنگ چالاک قطب شمال) به لحاظ تغییر ایجاد شده در رابط کاربری پیش‌فرض و انتقال پوسته گرافیکی یونیتی از نسخه نت‌بوک اوبونتو به نسخه دسکتاپ، در واقع نقطه عطفی در روند توسعه و پیشرفت این توزیع محسوب می‌شود. به‌واسطه اهمیت این تغییر در رابط کاربری، این نوشته در کنار معرفی سایر تازه‌های این توزیع، بیشتر روی تحلیل و بررسی پوسته یونیتی متمرکز خواهد بود.


تازه‌ها
به جز رابط کاربری یونیتی که در انتها به تفصیل درباره آن سخن خواهیم گفت، تغییرات به نسبت مهم دیگری نیز در این نسخه جدید مشاهده می‌شوند. ارتقا به نسخه 2,6,38 هسته لینوکس، استفاده از FireFox 4.0 و استفاده از LibreOffice به جای اپن آفيس و تغییر در مدیر نرم‌افزار Ubuntu Software Center از این جمله‌اند.

هسته 2,6,38
این نسخه جدید هسته که در پانزدهم می امسال منتشر شده،‌ با اصلاحیه‌های فراوان و قابلیت‌های جدید بسیاری همراه بوده است. در میان تمام قابلیت‌های جدید دو مورد بسیار مهم‌تر از سایرین به نظر می‌رسند. نخستین مورد پشتیبانی خودكار از نسل جدید پردازنده‌های AMD يعني Fusion و دیگری اعمال شدن اصلاحیه‌ای برای گروه‌بندی خودكار پردازه‌ها است که به‌واسطه تأثیر شدید روی کارایی سیستم در حین انجام عملیات سنگین، به نام «اصلاحیه جادویی» ملقب شده است. از دیگر موارد نیز می‌توان به بهبود پشتیبانی از سیستم‌های فایلی مقیاس‌پذیری سیستم‌هاي فایلي مجازی اشاره کرد.

فایرفاکس 4
مرورگر پیش‌فرض این نسخه اوبونتو، فایرفاکس 4,0 است. این نسخه از فایرفاکس با افزایش کارایی و طراحی جدید رابط کاربری توانسته نظر بسیاری از کاربران را به خود جلب كند. اگرچه در این نسخه اوبونتو به دلیل استفاده از سیستم منوی یکپارچه (کمی بعدتر درباره آن توضیح خواهم داد) از رابط کاربری سنتی فایرفاکس استفاده شده است. پشتیبانی از بسیاری از ویژگی‌های HTML 5 و همچنین قابلیت همسان سازي(Sync) تعبیه شده در خود مرورگر برای همسان‌سازی افزونه‌ها و صفحات مورد علاقه و تنظیمات مرورگر با سرورهای فایرفاکس، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این مرورگر جدید است.

مرکز نرم‌افزار جدید
در معرفی نسخه قبلی اوبونتو، از تغییراتی که توسعه‌دهندگان در ظاهر و قابلیت‌های مرکز نرم‌افزار به‌وجود آورده بودند صحبت کردیم. در نسخه جدید اوبونتو مهم‌ترین قابلیتی که به مرکز نرم‌افزار افزوده شده است، امکان امتیاز دادن به بسته‌های نرم‌افزاری و همچنین مشاهده امتیازها و نظريه‌هايي است که سایر کاربران، برای یک بسته خاص منظور کرده‌اند (شکل 1). به عقیده بسیاری از کاربران، کانونیکال باید بسیار پیش‌تر چنین قابلیتی را که به نوعی تقلید از سیستم مدیریت نرم‌افزار لینوکس مینت به شمار می‌آید، به مرکز نرم‌افزار اوبونتو اعمال می‌کرد.

​

شكل 1- نماي مركز نرم‌افزار نسخه جديد اوبونتو​

بانشی (Banshee)
در این نسخه، نرم‌افزار پخش مدیای Rhythm Box حذف‌ شده و به جای آن از نرم‌افزار Banshee به عنوان پخش‌کننده پیش‌فرض اوبونتو استفاده‌می‌شود. بانشی که همانند مدیاپلیر ویندوز سیستمی کتابخانه‌محور دارد، با افزونه‌ها و امکانات مناسبی همراه است که آن را به جایگزینی مناسب برای Rhythm Box تبدیل کرده‌اند. پشتیبانی مناسب از Last.fm و تجهیزات پخش موسیقی همراه نظیر iPod از قابلیت‌های بسیار مهم این نرم‌افزار است. همچنين برای افزایش کارایی و ساده‌تر‌شدن تعامل، این نرم‌افزار (همانند شکل 2) با منوی صدای اوبونتو تلفیق‌شده و کنترل عملکرد آن به سادگی امکان‌پذیر است.

​

شكل 2- تلفيق بانشي (Banshee) با منوي صداي اوبونتو​

آفیس آزاد
با تملک سان و محصولاتش توسط شرکت اوراکل، بسیاری از کاربران نسبت به آینده بسته استاندارد آفیس لینوکس، یعنی اپن‌آفیس ابراز نگرانی کردند و با بالا گرفتن این حساسیت‌ها گروهی از توسعه‌دهندگان اپن‌آفیس به‌صورت مستقل اقدام به توسعه یک کپی آزاد از این بسته اداری کردند که با استقبال بسیار خوب کاربران روبه‌رو شد. این بسته نرم‌افزاری که نام LibreOffice را به نشانه تأکید بر استقلال از شرکت اوراکل برخود دارد، رفته رفته در حال تبدیل‌شدن به بسته استاندارد نرم‌افزارهای اداری لینوکس است (شکل 3).

​

شكل 3- لوگو و ظاهر جديد بسته اداري LibreOffice​

یونیتی Unity
پوسته گرافیکی یونیتی حدود یک سال قبل توسط کانونیکال معرفی شده بود و در واقع برای استفاده در نسخه نت‌بوک اوبونتو (برای کار با سیستم‌هایی که با محدودیت اندازه صفحه نمایش مواجه هستند) طراحی شده است تا با کاهش شلوغی محیط کار و ساده‌تر‌کردن کل رابط کاربری تجربه بهتری را برای کاربران این دستگاه‌ها فراهم کند. اما حدود شش ماه قبل در نشست توسعه‌دهندگان اوبونتو در فلوریدا، مارك شاتل‌ورث، مدير‌عامل كانونيكال از انتقال این پوسته به نسخه دسکتاپ اوبونتو خبر داد (شکل‌4). در حالت پیش‌فرض اجزای ظاهری پوسته یونیتی به دو عنصر Dock یا Launcher و پانل فوقانی (Top Panel) محدود می‌شود.

​

شكل 4- پوسته گرافيكي يوينتي​

Dock
Dock که در اوبونتو هم به عنوان راه‌انداز نرم‌افزارهای پرکاربرد و هم به عنوان مدیر وظایف (Task Manager) عمل می‌کند، به‌صورت نواری عمودی در حاشیه سمت چپ صفحه نمایش قرار می‌گیرد و نواری نیمه شفاف و تیره رنگ است که آیکون تعدادی از نرم‌افزارهای پرکاربرد روی آن قرار داده شده‌اند که از آن جمله می‌توان به پوشه خانه، فایرفاکس، نرم‌افزارهای اداری LibreOffice و تعدادی به اصطلاح «لنز» اشاره کرد. با کلیک هر آیکون برنامه متناظر آن اجرا شده و در صورتی که در حال اجرا باشد، پنجره آن به روی سایر پنجره‌ها منتقل می‌شود.

هنگامی که برنامه‌ای در حال اجرا باشد، مثلث کوچک سفید رنگی در سمت چپ آیکون آن نرم‌افزار ظاهر می‌شود. در صورتی که پنجره‌های متعددی از یک برنامه در حال اجرا باشند، به تعداد این مثلث‌های سفیدرنگ افزوده خواهد شد و هرگاه پنجره برنامه‌ای به پنجره فعال تبدیل شود، مثلثی سفیدرنگ در سمت راست آن ظاهر خواهد شد (شکل 5 الف).

​

شكل 5 الف: نمايش تعداد پنجره‌ها و مشخص كردن پنجره قعال


برای افزودن راه‌انداز یک برنامه جدید به Dock می‌توان روی آیکون در حال اجرای آن برنامه راست کلیک کرده و گزینه Keep in launcher را انتخاب کرده (شكل 5 ب) یا هنگام استفاده از لنز برنامه‌ها، آیکون برنامه را روی Dock کشید. حذف آیکون‌ها به سادگی و از طریق منوی کلیک سمت راست امکان‌پذیر است.

​

شكل 5 ب: افزودن يك برنامه در حال اجرا به Dock​

به نقل از ماهنامه شبکه
​

 

پاسخ : نگاهي به خصوصيات نسخه جديد توزيع لينوكس Ubuntu 11.04

[h=1]نگاهي به خصوصيات نسخه جديد توزيع لينوكس Ubuntu 11.04 (قسمت پاياني)[/h]

​

پس از طی دوره توسعه شش ماهه، کانونیکال در 28 آوریل (7 اردیبهشت) امسال نسخه جدید توزیع محبوب اوبونتو را منتشر کرد. این نسخه با شماره 11,04 و نام رمز Natty Narwhal (نهنگ چالاک قطب شمال) به لحاظ تغییر ایجاد شده در رابط کاربری پیش‌فرض و انتقال پوسته گرافیکی یونیتی از نسخه نت‌بوک اوبونتو به نسخه دسکتاپ، در واقع نقطه عطفی در روند توسعه و پیشرفت این توزیع محسوب می‌شود. به‌واسطه اهمیت این تغییر در رابط کاربری، این نوشته در کنار معرفی سایر تازه‌های این توزیع، بیشتر روی تحلیل و بررسی پوسته یونیتی متمرکز خواهد بود.


مدیریت شلوغی محیط کار
اگر تعداد برنامه‌های در حال اجرا زیاد باشد و Dock فضای کافی نداشته باشد، آیکون‌های بخش پایینی در یک به اصطلاح پشته سه بعدی جمع شده و فضای کافی را برای آیکون‌های جدید باز می‌کنند. با قرار گرفتن نشانگر ماوس روی این پشته، آیکون‌ها از هم باز شده و انتخاب آیتم مورد نظر از میان آن‌ها به سادگی صورت می‌پذیرد. طراحی این پشته به گونه‌ای است که به رغم جمع شدن آیکون‌ها، حتی در حالت فشرده نیز تشخیص محل تقریبی آیکون موردنظر به سادگی امکان‌پذیر است (شکل 5 ج).

​

شكل 5 ج: پشته سه‌بعدي Dock در هنگام شلوغي محيط كار​

متأسفانه هیچ راه مشخصی برای فعال‌کردن یک پنجره خاص از برنامه‌های دارای چند پنجره وجود ندارد. با کلیک آیکون مربوط به چنین برنامه‌هایی کل پنجره‌های آن برنامه به نمایش در‌می‌آیند. اما اگر پنجره‌های چنین برنامه‌ای باز باشند با کلیک آیکون برنامه، حالتی شبیه Expose در Mac OSX به نمایش در می‌آید و کاربر امکان انتخاب پنجره مورد نظر را خواهد داشت. اما این تنها در صورتی امكان‌پذير است که برنامه موردنظر در حالت فعال قرار داشته باشد.
مخفی شدن Dock
هنگامی که برنامه‌ای به حالت تمام صفحه در‌آید یا بخشی از پنجره برنامه روی Dock قرار بگیرد، Dock به‌صورت خودکار مخفی خواهد شد. برای بازگرداندن آن کافی است نشانگر ماوس را به حاشیه سمت‌چپ صفحه منتقل کرده و کمی مکث کنیم. میزان این مکث به گونه‌‌ای تنظیم شده که با کار در پنجره برنامه‌ها تداخل ایجاد نکند.

میانبرهای صفحه کلید
میانبرهایی که کانونیکال برای کار با Dock پیش‌بینی کرده، بسیار فراتر از حد انتظار هستند. ایده اصلی این میانبرها به شکل مشخصی از سیستم کار ویندوز 7 کپی شده است. آیتم‌های موجود روی Dock، چه دائمی و چه موقت شماره‌گذاری مي‌شوند و با نگه‌داشتن کلید لوگوی ویندوز (در لینوکس کلید super نامیده می‌شود) و فشردن عدد متناظر هر آیکون می‌توان برنامه مربوط به آن آيكون را اجرا کرد. نگه داشتن کلید لوگو به تنهایی نیز اگر Dock در حالت مخفی باشد آن را آشکار کرده و پس از آن شماره هر یک از آیتم‌ها را روی Dock به نمایش در ‌می‌آورد. برای برخی ابزارهای پرکاربرد نیز مخفف حروفی درنظر گرفته شده است. به عنوان مثال، ترکیب کلیدهای ویندوز و حرف‌s باعث اجرای Spaces و ترکیب کلیدهای ویندوز و حرف f باعث اجرای لنز File می‌شود.

فضاهای کاری
فضاهای کاری و دسکتاپ‌های متعدد از ویژگی‌های پرطرفدار لینوکس هستند. اوبونتو و پوسته یونیتی نیز به‌صورت پیش‌فرض از این مفهوم پشتیبانی کرده و در حالت عادی چهار دسکتاپ یا فضای کاری (Workspace) با کلیک آیکون Workspaces یا فشردن ترکیب کلیدی ویندوز و حرف s نمایی از چهار فضای کاری ظاهر شده و به سادگی امکان جابه‌جایی بین آن‌ها و همچنین انتقال پنجره‌ها بین فضاهای کاری مختلف فراهم می‌شود (شکل 6). تنها نقطه ضعف این قابلیت، عدم وجود پیش نمایش است. به عبارت دیگر تا زمانی که همه دسکتاپ‌ها را مشاهده نکنید نمی‌توانید بدانید کدام برنامه در کدام محیط در حال اجرا است.

​

شكل 6- نمايي از Workspacesهاي يونيتي​

داشبورد
داشبورد یا Dash ابزاری است که با کلیک لوگوی اوبونتو در گوشه بالا و سمت چپ صفحه نمایش فعال می‌شود (شکل 7). داشبورد امکان دسترسی به برنامه‌ها، جست‌وجوی فایل‌ها و ایمیل‌ها و سایر عملکردهای پراستفاده را برای شما فراهم می‌آورد. داشبورد در حالت عادی دو ردیف آیکون را به نمایش در‌می‌آورد. ردیف نخست میانبرهایی را برای دسترسی به برنامه‌های مختلف بر اساس گروه‌بندی‌های اینترنت، مدیا و... فراهم می‌آورد. ردیف دوم هم آیکون ابزارهایی را که به تازگي استفاده کرده‌اید، نمایش خواهد داد.

​

شكل 7- داشبورد يا Dash​

لنزها
لنزها در واقع ابزارهای جست‌وجوي یونیتی هستند. در حالت عادی دو لنز در محیط یونیتی وجود دارد که یکی برای جست‌وجوی برنامه‌ها و دیگری برای جست‌وجوی فایل‌ها استفاده مي‌شود. البته اين توضيح لازم است که امکان ایجاد لنزهای مختلف توسط سایر توسعه‌دهندگان نیز در اوبونتو پیش‌بینی شده است. هنگام استفاده از لنز برنامه‌ها سه ردیف آیکون به نمایش در‌می‌آید که ردیف نخست فهرست آخرین برنامه‌های اجرا شده توسط کاربر، ردیف دوم فهرست تعدادی از برنامه‌های نصب شده را نشان می‌دهد که متأسفانه بدون هیچ دسته‌بندی و تنها به‌صورت الفبایی مرتب شده‌اند. ردیف سوم فهرستی اتفاقی از برنامه‌های موجود در مخازن اوبونتو را نمایش خواهد داد (شکل 8). لنز فایل‌ها هم در سه ردیف آیکون خود به ترتیب فهرست آخرین فایل‌های ویرایش شده یا استفاده‌شده توسط کاربر، فهرست فایل‌های پوشه داونلود و بالاخره ردیف سوم تمام پوشه‌های Bookmark شده در ناتیلوس (مدیر فایل اوبونتو) را نشان می‌دهد. در هر دو لنز برنامه‌ها و لنز فایل امکان جست‌وجو از طریق جعبه جست‌وجوی فوقانی فراهم شده است.

​

شكل 8- نمايي از لنز برنامه‌ها​

پانل فوقانی
پانل فوقانی که در واقع محل قرارگیری ابزارهای مدیریتی و تنظیمات عمومی اوبونتو است، پس از ترکیب با نوار منوی سراسری اوبونتو به یک کپی تمام عیار از نوارمنوی سیستم عامل Mac OSX تبدیل شده است.
در سمت راست این پانل گزینه‌های مربوط به مدیریت سیستم، منوی ابزارهای اجتماعی یا Me، نشانگر ایمیل‌ها و پیغام‌های آنلاین و در نهایت آیکون تنظیمات شبکه و صدا قرار گرفته‌اند. در سمت چپ نیز تنها لوگوی اوبونتو برای دسترسی به داشبورد تعبیه شده است. ترکیب منوهای برنامه‌ها با این پانل یکی از مشکل‌ترین بخش‌های طراحی یونیتی بوده است (شکل 9). تا پیش از این هم پروژه‌های متعددی برای پیاده‌سازی این قابلیت شروع شده بودند که تقریباً هیچ یک به موفقیت دست‌نیافتند.

​

شكل 9- منوي فايرفاكس كه به نوار فوقاني منتقل شده است.​

دلیل اصلی این دشواری، استفاده برنامه‌های مختلف لینوکس از جعبه ابزارهای گرافیکی مختلف نظیر GTK، Qt یا wxWindow است که نمایش منوهای تولید‌شده توسط تمام آن‌ها کار را بسیار دشوار خواهد كرد. به عنوان نمونه اوبونتو مجبور شده برای حفظ سازگاری، منوی جدید فایرفاکس 4 را حذف و آن را با سیستم منوی سنتی مورد استفاده قرار دهد. نسخه یونیتی نیز درواقع تکمیل شده پروژه‌ای با نام Ayatana است.در هر حال این تغییر رادیکال و ناگهانی در ظاهر و سیستم تعامل با کاربر، آن هم درست همزمان با انتشار نسخه جدید میزکار GNOME، طیف وسیعی از آثار جانبی را به دنبال خواهد داشت. برای تصمیم‌گیری قطعی درباره موفقیت یا عدم موفقیت این حرکت باید منتظر ماند تا برآیند و نتیجه قطعی آراي موافق و مخالف مشخص شود. اما با توجه به پیش‌بینی شدن امکان استفاده از دسکتاپ سنتی GNOME (نسخه 2,3) کاربران الزامی به کنار آمدن با محدودیت‌ها یا تغییرات یونیتی ندارند.
سخن پاياني اين‌كه پایداری بالا و سرعت فوق‌العاده در کنار جامعه کاربری بسیار عظیم و مخازن غنی، به رغم تمام مخالفت‌ها و شکایت‌هاي احتمالي، تا مدت‌های زیادی اوبونتو را در صدر فهرست محبوب‌ترین توزیع‌های لینوکس حفظ خواهد کرد.
به نقل از ماهنامه شبکه