نگاهي به علل ابتلا به سرطان پروستات و راه‌هاي شناسايي و درمان آن

گزارش از: مريم دليري همپا

اين روزها تخت‌هاي بخش اورولوژي بسياري از بيمارستان‌هاي كشور به بيماراني اختصاص دارد كه از سرطان "پروستات"،بيماري خاص مردان پا به سن گذاشته، رنج مي‌برند.



بر اساس گفته‌هاي اورولوژيست‌هاي ايراني، هنوز در خاورميانه و كشور ايران آمار دقيقي از بروز و شيوع سرطان پروستات در دست نيست،اماافزايش متقاضيان درمان اين بيماري در كشور و افزايش شيوع آن در مردان مسن از نشانه‌هاي خطرناكي است كه نمي‌توان و نبايد نسبت به آن بي‌اعتنا بود.



بر اساس آمارهاي جهاني هم اكنون سرطان پروستات چهارمين سرطان شايع در جهان است كه نگراني جامعه پزشكي را به دنبال داشته است.



اين آمارها همچنان نشان مي‌دهد كه كم‌ترين مرگ و مير ناشي از سرطان پورستات مربوط به مردان نژاد زرد است.



هم اكنون ‪ ۲/۸درصد از مرگ و ميرها در آمريكا ناشي از ابتلاي مردان به سرطان پروستات است و اين بيماري دومين عامل مرگ و مير ناشي از سرطان در آن كشور نيز محسوب مي‌شود.



يك جراح كليه و مجاري ادرار، بالا رفتن سن، توارث، فاكتورهاي غذايي نظير مصرف غذاهاي چرب و كمبود ويتامين "يي ‪ " eو "سلنيم" را از علل بروز سرطان پروستات برشمرد.



دكتر"شاهرخ جمالي‌جم" در گفت و گو با خبرنگار "ايرنا" گفت: البته ارتباط بين انجام عمل وازكتومي (بستن لوله‌اسپرم در مردان) و ميزان فعاليت جنسي با بروز اين سرطان از عواملي است كه هنوز اثبات نشده است.



وي بر اين باور است كه همه مردان بايد از سن ‪ ۴۵سالگي دستكم به صورت سالانه با انجام آزمايش خون، سرطان پروستات را كنترل كنند.



جمالي در توضيح چگونگي بروز سرطان پروستات در مردان، توضيح داد: اين بيماري زماني ايجاد مي‌شود كه سلول درون پروستات (غده‌اي كه دور تا دور مجراي ادرار در مردان را احاطه كرده است) به طور غير قابل كنترل رشد كند و تومورهاي كوچك تشكيل دهد.



اين اورولوژيست افزود: اين تومورها و سلول‌هاي سرطاني مي‌توانند تنها در پروستات باشند و يا از پروستات خارج شده، بافت‌هاي اطراف مثل غدد سمينال وزيكول، گردن مثانه، غدد لنفاوي لگن و يا اعضاي دور دست مثل استخوان ها را درگير كنند.



وي گفت: چون پروستات در ابتداي مجاري ادراري است،سرطان پروستات مي‌تواند باعث علايم ادراري شود.



اين جراح و متخصص مجاري ادراري،اظهار داشت:در حالت طبيعي روزانه يك تا دو درصد به حجم بافت سلولي در پروستات اضافه مي‌شود كه اين افزايش سلولي با مرگ سلولي برنامه دار در يك موازنه قرار مي‌گيرد.



وي افزود: هرگاه اين موازنه به هم بخورد و رشد سلولي به نسبت مرگ سلولي فزوني يابد، باعث ايجاد التهاب و در نهايت برزگي خوش خيم پروستات مي‌شود.



جمالي گفت: براساس مطالعات انجام شده در زمينه بافت شناسي، بزرگي خوش خيم پروستات در هشت درصد از مردان در سن ‪ ۳۱تا‪ ۴۰سال، ‪ ۴۰درصد از مردان بين ‪ ۵۱تا ‪ ۶۰سال و ‪ ۸۰درصد از مردان با بيش از ‪ ۸۰سال ديده مي‌شود.



وي افزود: چنانچه بزرگي خوش خيم پروستات درمان نشود، موجب اختلال ادراري مي شود و اين اختلال مشكلاتي در كار، زندگي روزمره، خواب شبانه ايجاد كرده، در نهايت باعث ناراحتي اعصاب، كاهش كارايي و از بين رفتن كيفيت زندگي مي‌شود.



اين ارولوژيست از كم شدن زور ادرار، قطع جريان ادرار، تمايل شديدتر براي دفع ادرار، تكرر ادراري به صورت افزايش تعداد دفعات مراجعه به دستشويي با حجم كم ادرار، بيدار شدن از خواب براي دفع ادرار، احساس تخليه نشدن ادرار پس از دفع ادرار و بي‌اختياري ادراري قبل يا بعد از دفع ادرار به عنوان علايم ادراري بزرگ شدن پروستات ياد كرد.



وي گفت:در صورت ادامه اختلال ادراري و تخليه‌نشدن مثانه، فشار مثانه افزايش يافته و اين مساله به تدريج سبب خارج نشدن ادرار از حالب مثانه، پس زدگي ادرار به حالب‌ها و به دنبال آن پس زدگي ادرار به كليه‌ها مي‌شود.



دكتر جمالي جم افزود: در اين حالت به علت خارج نشدن مناسب ادرار از كليه‌ها فشار داخلي كليه‌ها افزايش مي‌يابد و كم‌كم به نارسايي در كاركرد مثانه منجر مي‌شود.



وي هشدار داد: اين موضوع مي‌تواند باعث تجمع ادرار باقي مانده در مثانه و در نهايت منجر به عفونت‌هاي ادراري مكرر شود.



اين ارولوژيست همچنين با اشاره به روش‌هاي درماني بيماري پروستات، گفت:

عمل جراحي باز يا لاپراسكوپي، بركي تراپي ، كرايو تراپي، ابريت و هايفو از روش‌هاي متداول براي درمان سرطان پروستات است كه هر يك از آنها در رديف يكي از روش‌هاي درماني تهاجمي، كم تهاجمي و غير تهاجمي قرار مي‌گيرند.



وي افزود: در جراحي كه يكي از روش‌هاي تهاجمي است،بيمار مورد عمل جراحي از طريق بازكردن پوست قرار مي‌گيرد و غده پروستات در اين عمل برداشته مي‌شود.



اين جراح مجاري ادراري، روش بركي تراپي و كرايو تراي را از روش‌هاي كم تهاجمي برشمرد و گفت: در روش بركي تراپي تعدادي دانه راديو اكتيو درون غده پروستات قرار مي‌گيرد.



وي افزود: در روش كرايو تراپي نيز با انجماد بافت و ذوب كردن آن ، بافت سلولي پروستات از بين برده مي‌شود.



جمالي جم، روش درماني غيرتهاجمي هايفو را از روش‌هاي مناسب و بدون عوارض در درمان سرطان پروستات دانست و توضيح داد:در اين روش پزشكان با استفاده از "انرژي مافوق صوت متمركز با شدت زياد" شرايط گرم شدن و از بين رفتن بافت سلولي پروستات را فراهم مي‌كنند.



وي افزود:با توجه به اين كه در اين روش به بازكردن بدن بيمار يا سوراخ كردن پوست براي دسترسي به پروستات نيازي نيست، خونريزي در بيمار وجود نخواهد داشت و نيازي هم به تزريق خون نيست.



دكتر جمالي جم از بين بردن بافت پروستات با سرعت زياد، نياز نداشتن به محيط استريل،استفاده نكردن از تيغ و بازكردن نقطه آسيب ديده، نداشتن خونريزي، عوارض بسيار كم، نداشتن محدوديت سني و مدت كوتاه بستري را از مزاياي روش درماني هايفو برشمرد.



اين اورولوژيست در عين حال گفت كه اين روش درماني براي بيماراني كه بزرگي پروستات آنان بيش از ‪ ۵۰گرم است، يا رسوب بزرگ كلسيم در پروستات دارند، دچار تنگي شديد ناحيه مقعد هستند و يا به لاتكس حساسيت دارند، مناسب نيست.



جمالي جم با اظهار اين كه "از سال ‪ ۱۳۷۲استفاده از روش هايفو در درمان سرطان پروستات رايج شد"،گفت:هم اكنون از اين روش در كشورهاي پيشرفته مانند آمريكا، فرانسه، آلمان، بلژيك، هلند و ايتاليا استفاده مي‌كنند.



عضو هيات رييسه مركز هايفو ايران افزود: بيش از يك هزار نفر در دنيا در ‪ ۱۰سال گذشته با روش هايفو مورد درمان قرار گرفتند كه تاكنون هيچ گونه عوارض جانبي براي اين روش گزارش نشده است.



وي از ايران به عنوان نخستين كشور خاورميانه ياد كرد كه مركز هايفو را راه اندازي كرده است.



جمالي جم گفت: همچنين پس از ژاپن، ايران دومين كشور آسيايي داراي مركز هايفو است.