پس از اينکه غذا جويده و بلعيده شد وارد معده مي شود . در معده تا حدودي تجزيه شده و به روده باريک راه مي يابد . روده باريک در واقع بزرگترين قطعه در دستگاه گوارش مي باشد و طول آن حدود ۶ متر مي باشد . روده باريک تجزيه مواد غذايي را ادامه داده و قسمت عمده مواد غذايي را جذب مي نمايد . سپس روده باريک به روده بزرگ ( کولون ) متصل مي شود که يک لوله عضلاني بطول حدود ۵/۱ متر مي باشد . در ابتداي روده بزرگ آب و املاح و مقدار جزيي مواد غذايي جذب مي شوند . در انتها روده بزرگ به راست روده و از آنجا به مقعد ختم مي شود که نقش اساسي در دفع مواد زايد را بر عهده دارند . روده بزرگ چند قسمت دارد و سرطان در هر کدام از اين قسمتها مي تواند شروع شود . هر کدام از اين قسمتها ديواره ايي متشکل از چندين لايه دارند که مي توانند منشاء سلولهاي سرطان اوليه باشند . سرطان روده بزرگ و راست روده ممکن است بتدريج و در طي ساليان دراز رشد نمايد . امروزه مي دانيم که اکثر اين سرطانها در ابتدا بصورت پوليپ ( تومورهاي خوش خيم که از ديواره به داخل روده رشد مي کنند ) تظاهر مي نمايند . برداشتن بموقع اين پوليپها مي تواند نقش مهمي در جلوگيري ازسرطان داشته باشد . بيش از ۹۵٪ از سرطانهاي روده بزرگ و راست روده از نوع آدنوکارسنيوم مي باشند. سرطانهاي روده بزرگ ( شامل راست روده ) سومين سرطان شايع در بين مردان و زنان در امريکا مي باشد ولي بنظر مي رسد مجموعاً ميزان مرگ و مير ناشي از سرطان روده بزرگ در طي ۱۵ سال گذشته کاهش يافته است . شايد دلايل آن عبارتند از : تعداد کم بيماران ، تشخيص زودرس و درمانهاي جديدتر * مهمترين عوامل خطرساز بيماري : علل و عوامل اصلي ايجاد بيماري سرطان روده بزرگ ناشناخته هستند ولي عوامل خطرساز آن تقريباً شناخته شده اند . همانطور که مي دانيم عوامل خطرساز فقط احتمال ابتلا به بيماري را افزايش مي دهند. اين عوامل خطرساز عبارتند از : ۱- سابقه خانوادگي ۲ - بعضي از نژادها ۳ - سابقه قبلي سرطان روده بزرگ ؛ يعني حتي اگر قبلاً سرطان روده بزرگ کامل برداشته شده باشد احتمال بروز موارد جديد در روده بزرگ وجود دارد . ۴ - سابقه پوليپ هاي روده بزرگ بخصوص اگر بزرگ و متعدد باشند . ۵ - سابقه بيماريهاي روده بزرگ مانند کوليت اولسرو . در اينصورت از همان جواني بفکر ارزيابي بيماري خود باشيد و گهگاه آزمايشات لازم را انجام دهيد . ۶- سن بالاتر از ۴۰ سال ۷ - رژيم غذايي محتوي چربي زياد ( بخصوص با منابع حيواني ) و فيبر کم ۸ - فعاليت بدني ناچيز ۹ - وزن بالا و چاقي : وجود چربي اضافي دور کمر در مقايسه با چربي اضافي رانها و باسن احتمال ابتلا را بيشتر تشديد مي نمايد . ۱۰ - مصرف دخانيات : سيگاريها ۳۰ تا ۴۰ درصد بيشتر از غيرسيگاريها احتمال مرگ و مير با ابتلا به سرطان روده بزرگ دارند . ۱۱ - مصرف الکل * علائم بيماري : * بيماري اغلب در مراحل اوليه کاملاً بدون علامت مي باشد . * دفع مدفوع خوني * دل پيچه * احساس پري شکم * تغيير در اجابت مزاج بصورت باريک شدن قطر مدفوع * کاهش وزن بدون علت * درد مقعد * کم خوني * پيشگيري : مصرف زياد سبزيجات ، ميوه جات و اجتناب از غذاهاي پرچرب نقش بسيار مهمي در پيشگيري از سرطانهاي روده بزرگ دارد . ورزش منظم بسيار کارساز مي باشد که البته بايد روزانه و حداقل ۳۰ دقيقه باشد . افرادي که داراي عوامل خطرساز فوق الذکر مي باشند بايد در همان سنين جواني بفکر ارزيابيهاي کاملتر باشند و بطور منظم تحت آزمايشات توصيه شده پزشک خود قرار گيرند . بخصوص از نظر خون مخفي در مدفوع که اينکار در حال حاضر از طريق کيتهايي که در داروخانه ارائه مي شود امکان پذير است . * درمان : مانند بسياري از سرطانهاي ديگر هر چه سريعتر و در مراحل ابتدايي تر تشخيص داده شود شانس بهبود کامل پس از درمان بيشتر است . بطور کلي سه نوع درمان اصلي شامل جراحي ، راديوتراپي و شيمي درماني براي سرطان روده بزرگ وجود دارد که ممکن است برحسب ميزان پيشرفت بيماري ۲ تا ۳ نوع آنها همزمان و يا يکي پس از ديگري انجام شود . جراحي درمان اصلي در سرطان روده بزرگ بحساب مي آيد . گاهي در روند برداشت قسمتي از روده بزرگ از سمت روده به سوراخي که در پوست شکم تعبيه مي شود متصل مي شود تا مدفوع از اين طريق خارج شود که به اين سوراخ کلستولي گفته مي شود . نگهداري کلستومي شرايط و آموزش خاص مي طلبد . راديو تراپي قبل از جراحي در مورد تومورهاي بزرگ مي تواند انجام شود تا حجم تومور کاهش يابد و جراحي را تسهيل نمايد از طرفي بعد از جراحي نيز در مورد سلولهاي سرطاني که ممکن است د رطي جراحي توسط جراح برداشته نشوند انجام مي شوند . البته استفاده اصلي از راديو تراپي در سرطان روده بزرگ زماني است که توده سرطاني به بافت يا عضو داخلي چسبيده باشد و براي از بين بردن سلولهاي سرطاني باقيمانده احتمالي استفاده مي شود .
سرطان روده بزگ سرطان روده بزرگ، در اين بيماري سلول هاي سرطاني در داخل بافت روده شروع به تکثير مي کنند. اگر چه اين سرطان از جمله معمولترين سرطانهاي بشر به حساب مي آيد اما بدليل بهبود روشهاي غربالگري و تشخيصي، تعداد موارد جديد اين بيماري و مرگ ناشي از آن بطور قابل ملاحظه اي کاهش يافته است.اين بيماري در هر سني بروز مي يابد اما ميزان بروز در سن بالاي 50 سال بيشتر است. زمانيکه در مراحل اوليه تشخيص داده مي شود. اين سرطان درمانپذير است اما تشخيص آن در اين مراحل هيچگونه علامتي ندارد. روده برزگ بخشي از سيستم گوارشي شامل مري، معده، روده هاي بزرگ و کوچک مي باشند. روده باريک از انتهاي معده شروع شده و به روده بزرگ ختم مي شود و سپس روده بزرگ نيز از آنجا تا محل مقعد ادامه مي يابد، روده بزرگ شامل دو بخش است. بخش اول اصطلاحاً کولون ناميده مي شود. که حدود 180 سانتي متر طول دارد. بخش دوم نيز راست روده است که طول آن به 15 تا 25 سانتي متر مي رسد. علائم بيماري علائم اين بيماري ممکن است شبيه به ساير علائم نظير عفونت ها، بواسير و بيماري هاي التهابي روده باشد. بنابراين مراجعه به پزشک به منظور ارزيابي بهتر، لازم و ضروري مي باشد. از آنجايي که در مراحل اوليه اين بيماري با موفقيت قابل درمان است. در صورت مشاهده هر کدام از علائم زير به پزشک مراجعه نمائيد. وجود هرگونه تغيير در عادات دفعي روده نظير اسهال، يبوست يا کاهش قطر مدفوع که بيش از يک روز طول بکشد. خونريزي از راست روده يا وجود خون در مدفوع دردهاي قولنجي معده استفراغ ضعف و خستگي يرقان و زردي پوست يا سفيده چشم مراحل سرطان در بعضي از موارد ممکن است فرد مبتلا به سرطان بوده اما هيچگونه علامتي نداشته باشد. بنابراين غربالگري در افراد پر خطر مثل افراد بالاي 50 سال ضروري مي باشد. عود سرطان به معناي برگشت دوباره آن بعد از درمان مي باشد. ممکن است عود دوباره در روده بزرگ يا ساير قسمت هاي بدن نظير کبد يا ريه رخ دهد. اگر عود بصورت درگيري تنها يک ناحيه از بدن باشد بايد جراحي انجام شود. اما در صورت درگيري بيش از يک ناحيه و انتشار سرطان در قسمت هاي مختلف بدن ممکن است از روشهاي ديگري نظير شيمي درماني يا راديوتراپي استفاده شود. روشهاي درماني بطور کلي سه روش درماني جهت درمان سرطان روده بزرگ وجود دارد که شامل جراحي، پرتودرماني و شيمي درماني است. روش ديگر درماني نيز وجود دارد که در آن از روشهاي بيولوژي براي درمان استفاده مي شود. البته استفاده از اين روشها در حد مطالعات باليني است. جراحي : جراحي شايعترين روش درماني در تمامي مراحل سرطان به حساب مي آيد. اين روش به طرق مختلف انجام شده و براساس نظر پزشک و مرحله سرطان، روشهاي جراحي متفاوت مي باشد. عوارض جانبي جراحي : عوارض جانبي جراحي به محل تومور و نوع جراحي بستگي دارد. معمولاً در چند روز اول بعد از جراحي بيمار احساس ناراحتي دارند ولي معمولاً درد با دارو قابل کنترل مي باشد. مدت زمان بهبود بعد از عمل جراحي از بيماري به بيمار ديگر متفاوت است. پرتو درماني : در اين روش از اشعه X با انرژي بالاي براي کشتن سلولهاي سرطاني و کوچک نمودن اندازه تومور استفاده مي شود. توليد اشعه مي تواند خارج از بدن و به وسيله ماشينهاي خاص يا در داخل بدن و از طريق موادي که توليد کننده اشعه هستند، صورت گيرد. پرتو درماني به تنهائي يا همراه با جراحي و شيمي درماني انجام مي گيرد. عوارض جانبي پرتو درماني : شايعترين عوارض جانبي پرتودرماني شامل خستگي، واکنش پوستي در محل برخورد اشعه با پوست و کاهش اشتها مي باشد. بعلاوه ممکن است اين روش منجر به کاهش گلبولهاي سفيد خوني که از بدن در برابر عفونتها محافظت مي کنند شود. بعضي از اين عوارض قابل کنترل و قابل درمان هستند و در بسياري از موارد اين عوارض دائمي نمي باشند. شيمي درماني: اين روش از داروها به منظور کشتن سلولهاي سرطاني استفاده مي شود. اکثر داروهاي ضد سرطاني بصورت تزريق داخلي در بدن يا داخل عضلات مورد استفاده قرار مي گيرند. اما بعضي ديگر نيز به فرم خوارکي قابل مصرف هستند. شيمي درماني يک روش درماني سيستميک به حساب مي آيد به اين معنا که دارو از طريق جريان خون به هر قسمتي از بدن مي رود تا سلولهاي سرطاني را بکشد. در اين روش داروها به صورت دوره اي تجويز مي شوند. يعني دوره درماني با يک دوره استراحت ادامه مي يابد و بعد از آن از نو دروه درماني شروع مي شود. در صورتيکه سلولهاي سرطاني کبد را درگير کرده باشند،مي توان دارو را مستقيماً به شريانهاي تغذيه کننده کبد تزريق نمود. بعد از آنکه جراح تمامي سلولها و بافت سرطاني را از طريق جراحي برداشت، يک دوره شيمي درماني نيز داده مي شود تا سلولهاي سرطاني باقيمانده نيز در صورت وجود از بين بروند. عوارض جانبي شيمي درماني : داروهاي شيمي درماني معمولاً سلولهاي با سرعت تکثير بالا را مورد هدف قرار مي دهند. از آنجايي که در بدن علاوه بر سلولهاي سرطاني بافتهايي نظير سلولهاي خوني، بافت پوششي سيستم گوارشي و سلولهاي فوليکول مو نيز از سرعت تکثير بالايي برخوردار هستند، لذا ممکن است اين بافتها نيز مورد هدف داروهاي شيمي درماني قرار بگيرد. در نتيجه عوارض جانبي شامل : عفونتها، خستگي، ريزش موي موقتي، زخمهاي دهاني و يا ساير علايم است. از جمله مهم ترين عوارض جانبي داروهاي شيمي درماني کاهش کلي سلولهاي خوني مي باشد. از آنجايي که داروهاي شيمي درماني مغز استخوان را به شدت تحت تأثير قرار مي دهند، ممکن است کم خوني (بصورت کاهش انرژي انجام کارها)، کاهش پلاکتهاي خوني ( بصورت خونريزي) يا کاهش گلبولهاي سفيد ( بصورت افزايش استعداد ابتلا به عفونتها ) ايجاد شود. معمولاً همه کساني که از اين روش درماني استفاده مي کنند به تمامي اين علائم مبتلا نمي شوند. به علاوه در طي دوره استراحت و بعد از قطع درمان تمامي اين علايم برطرف مي شوند. درمانهاي بيولوژيکي : در اين روش، بدن به تنهايي در برابر سرطانها مقابله مي کند. در اين روش از موادي استفاده مي شود که توسط بدن يا اينکه در آزمايشگاهها ساخته مي شوند تا مکانيسمهاي طبيعي دفاعي بدن در برابر بيماريها جهت دهي، تقويت و حفظ شوند. نام ديگر اين روش ايمني درماني مي باشد.
سرطان روده بزرگ ، سومین عامل مرگ و میر در جهان است روده بزرگ قسمت انتهایی سیستم گوارشی است که از انتهای روده باریک (ایلئوم) شروع می شود و تا ناحیه مقعد که قسمت انتهایی روده است ادامه می یابد. روده بزرگ شامل قسمت های متعددی است که در ابتدا آن را سکوم می گویند که قطر آن حدود ۵/۸ -۵/۷ سانتی متر است. این قسمت بیشترین قطر کولون را دارد و در ابتدای آن آپاندیس قرار دارد و پس از سکوم شامل قسمت های کولون صعودی، عرضی، نزولی و سیگموئید است که پس از آن ۱۵ سانتی متر انتهایی آن را رکتوم یا راست روده گویند و نهایتاً قسمت خروجی قرار دارد که به نام کانال مقعد می شناسیم. هر کدام از این قسمت ها می تواند دچار سرطان شود طول کولون بین ۱۵۰-۱۰۰ سانتی متر است و شاید به دلیل طول زیاد آن و عوامل متعدد دیگر سومین سرطان شایع در کشورهای غربی و چهارمین سرطان شایع در جهان است. در کشورهای صنعتی بعد از سرطان ریه دومین عامل مرگ و میر ناشی از سرطان است.سالانه یک و نیم میلیون نفر در جهان دچار سرطان کولون و رکتوم می شوند و در آمریکا سالانه حدود ۶۰ هزار مرگ به دلیل سرطان کولورکتال اتفاق می افتد. زنان و مردان تقریباً به طور مساوی گرفتار می شوند و شیوع آن از سن ۵۰-۴۰ سالگی به تدریج افزایش می یابد و حداکثر بروز آن بعد از سن ۵۰ سالگی است. در ایران شیوع این سرطان رو به افزایش است و طبق آمار موجود در حال حاضر چهارمین سرطان شایع در بین مردان (۵درصد) و زنان (۵/۵درصد) است. درصد ابتلا به سرطان کولون و رکتوم در افراد زیر پنجاه سال در ایران قابل توجه است. لازم به ذکر است که اکثر مرگ و میرهای ناشی از سرطان کولون و رکتوم قابل پیشگیری است و در گذشته فکر می شد که شیوع سرطان کولون طرف چپ شایعتر است ولی طی بیست سال گذشته شیوع سرطان در قسمت های چپ کولون کاهش یافته و بیشتر به سمت راست انتشار پیدا کرده است. • عوامل موثر در بروز سرطان روده بزرگ از نظر اپیدمیولوژی در بروز سرطان کولون و رکتوم دو عامل مهم محیط و ژنتیک نقش بسیار مهمی دارند. • عوامل محیطی با توجه به زندگی صنعتی امروزه و افزایش شهرنشینی و تغییر رژیم غذایی عمده مردم در جهان عامل محیط نقش بسزایی در بروز سرطان کولون و رکتوم دارد. - از نظر عوامل محیطی چندین عامل در آن دخالت دارد که به طور خلاصه عبارتند از: ۱- رژیم غذایی کم فیبر و کم حجم ۲- مصرف گوشت قرمز فراوان ۳- مصرف چربی فراوان در رژیم غذایی ۴- مصرف سیگار و الکل ۵- چاقی ۶- عدم تحرک کافی ۷- زندگی در کشورهای صنعتی ۸- سابقه جراحی و برداشتن کیسه صفرا ۹- سابقه پرتو درمانی( رادیوتراپی) • عوامل ژنتیک و سن
