نگاهی به روانشناسی رنگ ها در پوشش های دانش آموزی

رنگ ها پدیده قابل تحسینی هستند و حتی از نظر عاطفی نیز بر روی انسان و گرایش های فطری و روحی او تاثیرگذار می باشند طبیعتی كه خداوند بر ما ارزانی داشته طبیعتی بی نظیر و رنگارنگ است و خداوند جهان هستی را با رنگ ها و نژادهای مختلف از انسان ها خلق كرده است. چنانچه در قرآن كریم می فرماید: «من آیاته خلق السموات والارض و اختلاف النستكم و الوانكم ان فی ذلك لایات للعالمین (روم۲۲) و یكی از آیات قدرت الهی، خلقت آسمانها و زمین است و یكی دیگر اختلاف زبان ها و رنگ های شما آدمیان كه در این امور نیز ادله صنع و حكمت حق برای دانشمندان آشكار است.»

انسان موجودی است شگفت انگیز با خواسته ها، نیازها و تفكراتی كه در انتخاب رنگ های لباسی كه می پوشد مؤثر است و از آن جایی كه روح بشر و ظرفیت های وجودی او بی نهایت است، ممكن است، در زمان ها و مكان های مختلف و شرایط های متفاوت طالب رنگهای خاصی باشد.

مثلاً رنگ های روشن و مایل به سفید اثرات حركت روانی عمومی داشته و موجب افزایش فعالیت عمومی شخص می شود و اثرات غیرمستقیمی در افزایش حركت و پیشرفت كار و فعالیت های شغلی و حرفه ای دارد، برعكس رنگ های تیره مانع فعالیت و حركت انعكاسی می شود، حركت و فعالیت عمومی انسان به طور طبیعی در طول روز فزاینده و سرشار است و تاریكی شب سكون و آرامش را به ارمغان می آورد و این امر به وضوح نقش فعال نور و رنگ را نشان می دهد: هنگام صبح كه انسان از خواب برمی خیزد رخوت و كسالت جای خود را به شور و فعالیت و حضور اجتماعی می دهد.

با كمی تفكر در این مطلب كافی است به این نتیجه برسیم كه برای فعال كردن دانش آموزان در فصل پاییز و زمستان كه از طول روز كاسته می شود نیاز به انتخاب لباس های رنگی و شاد برای دریافت و ادراك هوشی و قوای روحی آنان بسیار است و از آنجا كه دختران امروز در آینده مسئولیت خطیر مادری و تربیت فرزاندان را بر عهده می گیرند، لازم است روحیه شاد و با طراوت آنان با جوانی شان گره خورده و محفوظ بماند هر چند كه عوامل متعددی نظیر خانواده، ارتباطات دوستانه، نوع تغذیه، رسانه های جمعی و غیره در تنش پذیری و تعلیم و تربیت آنان مؤثر است اما نقش پوشش دوران تحصیل را به عنوان یكی از عوامل موثر نمی توان نادیده گرفت؛ نكته قابل توجه آن كه دختران نسبت به انتخاب پوشش خود دقت و حساسیت بیشتری خرج می دهند پس به نظر می رسد، لازم است.

در انتخاب پوشش دختران دانش آموز بهتر است دقت وسلیقه بیشتری مورد نظر قرار گیرد تا از اعتراضات و اكراه روحی دختران بكاهد. در مراجعه به شریعت اسلام و كلام نورانی ائمه همچنین مراجعه به آداب و رسوم و سنن و تاریخچه ملی این سرزمین هیچ ردپایی مبنی بر توصیه به استفاده از لباس های تیره دیده نمی شود بلكه استفاده از رنگهای روشن و متنوع موردنظر بوده است. تلاش دیگر در راستای درونی كردن و به بارآوردن حجاب به عنوان واجبی از واجبات دین است، نه اجبار به استفاده از رنگهایی كه نقش ارزنده حجاب را تحت الشعاع قرار می دهد.

سوالی كه دست اندركاران جشنواره «زنان سرزمین من» در پی پاسخ دهی به آن بر آمدند این است كه (مهمترین پوششی كه می توان برای دختران دانش آموز ارائه داد چیست؟) هر چند ما معتقدیم با صبر و تأمل و برنامه ریزی دقیق و حساب شده و به كارگیری استعدادهای درخشان طراحان لباس می توان پاسخی زیبنده به این پرسش داد.

رنگ ها تاثیری شگفت آور در خلق بدیع ترین و زیباترین حالات روحی انسان دارد، رنگ ها آنچنان بر روح و روان آدمی اثر می گذارند كه موجب تغییر رفتار وی می شوند و این نوع تغییر منجر به تحول خصوصیات شخصیتی افراد می شود.

روان شناسان معتقدند پوشیدن لباس های رنگ روشن و نزدیك به سفید با افزایش فعالیت عمومی بدن باعث پیشرفت كار و رنگ هایی مثل سرمه ای تیره و سیاه یك دست به جهت كاهش فعالیت انعكاسی ناشی از نور، اثر متحرك كاهندگی دارند و باعث كم شدن فعالیت می شوند، استفاده از رنگ زردی كه مقدار كمی آبی در تركیب خود داشته باشد، موجب جهش فكری انسان می شود و حضور ذهن را بالا خواهد برد و استفاده از این تركیب رنگی برای محیط های آموزشی به خصوص مناطق كویری و گرم و خشك بسیار مناسب است. رنگ سبز معمولاً آرامش و آسودگی می آورد و به طوركلی رنگ های شاد و زنده گرمی و شور و خلاقیت ذهنی ایجاد می كنند.

▪ امام رضا (ع) می فرماید:

سه چیز غم را از قلب می برد.

۱) آب

۲) نگاه به چهره زیبا

۳) رنگ های الوان

▪ امام علی (ع) می فرماید:

لباس سیاه نپوشید كه آن لباس فرعون است و پیامبر می فرمایند جامه سفید و سبز بپوشید كه نیكوترین و پاكیزه ترین رنگ ها است.

▪ امام باقر (ع) فرمودند:

سفید نزد خدا محبوب است.

و امام صادق (ع) توصیه به پوشیدن كفش زرد كرده اند و در بسیاری از آیات قرآن از جمله آیه ۶۹ سوره بقره به فرح بخشی رنگ زرد و آیه ۷۶ سوره الرحمن به زیبایی رنگ سبز اشاره كرده است و این همه تاكید بر این دارد كه رنگ ها می توانند دنیایی خلق كنند از حركت و دریافت های روحی و ذهنی. امید است كه با نگاهی فراگیر و با توجه به اصول تحقیق و با در نظر گرفتن سن دانش آموزان و استفاده از تجربیات كشورهای دیگر در رابطه با پوشش دختران بتوانیم حركتی سازنده همراه و همسو با معتقدات دینی و ملی برای دختران این مرزوبوم فراهم آوریم.