گامشناسی مقدماتی : تعریف گام : به تعدادی اصوات منظم و پی در پی (نتها) که با اصول خاصی پشت سر هم قرار گرفته اند و تشکیل فضایی را داده اند گام می گویند. نت آغاز و پایان گام باید هم نام باشد. سه نوع گام کلی داریم : 1. گامهای کروماتیک (فواصل نیم پرده) که از 13 درجه ساخته میشوند. 2. گامهای دیاتونیک (فواصل طبیعی) که از 8 درجه ساخته میشوند. 3. گامها و مدهای نوین که از 8 یا 9 یا 6 و ... درجه ساخته میشوند. توجه : به هریک از نتهایی که تشکیل گام میدهند ، درجه اطلاق میشود. نمونه یک گام کروماتیک : نمونه یک گام دیاتونیک : در نمونه زیر انواع گامهای اصلی و زیر شاخه ها را مشاهده میکنید : انواع گامهای کلی با مشتقات اصلی آنها را در نمودار بالا میتوانید مشاهده کنید. هر یک از این گامها ساختار و فرمولاسیون متفاوتی دارند که در ادامه مطلب توضیح داده خواهد شد. گامهای دیاتونیک بزرگ (MAJOR) : فرمولاسیون تمامی گامهای ماژور (Ionion) از گام دو ماژور بدست می آید. گام دو ماژور (و گام لا مینور) هیچ علامت دیز یا بملی ندارند. با دقت در گام دو ماژور میتـوان فهمید که بین درجــــات سوم و چهارم و همچنین هفتم و هشتم نیم پرده فاصله وجود دارد و بین مابقی درجات فاصــله یک است. بنابراین هر گاه بخواهیم گامی را بسازیم فرمول زیر را در آن پیاده میکنیم . به گام دو ماژور زیر دقت کنید : توجه : بین نتهای می (E) و فا (F) و سی (B) و دو (C) همیشه بطور طبیعی نیم پرده فاصـله است . و بین نتهای دیگر یک پرده فاصله به طور طبیعی وجود دارد. گامهای دیاتونیک کوچک (MINOR) : گامهای مینور قدیمی تر از گامهای ماژور می باشند.آموزش گیتار چند نوع گام مینور داریم که در نمـــــودار بالا میتوانید ببینید.اینک به فرمولاسیون یکایک این گامها می پردازیم، این را هم در نظر داشته باشید که فرمول اقسام گامهای مینور معمولا از گام لا به دست می آید. الف ) مینور تئوریک : در این نوع از گامهای مینور بین درجات دوم و سوم ، پنجـم و ششـم نیم پرده فاصله وجود دارد. ب ) مینور هارمونیک : یکی از مهمترین گامهــای مینـور گام مینـور هارمــونیک است، چرا که در ساختن آکوردهای اصلی نقش مهمی را ایفا می کند. در این گام فاصله هفتم دیز (#) می باشد. ج ) مینور ملودیک : این نوع گام مینور یک گام رفت و برگشتی است که بیشـتر در ایجاد ملـودی بکار میرود. در این نـوع گــام فواصــل بین درجــات 2 و 3 و همچنین 7 و 8 نیم پرده می باشد که در موقع برگشت ، به حالت مینور تئوریک برگشت می کند. د ) مینور مخلوط : از ترکـیب مینور ملــودیک و مینور هارمونیـک بوجود می آید ، یعنی شبیـه مینور ملودیک است با این تفاوت که در موقع برگشت ، به حالت مینور هارمونیک برگشت می کند. ه ) مینور جیپسی : یکی از گاهمای مینوری است که سابقه کمتـری را نسبت به بقیـه گامها دارا است و می توان این نوع گام را جزو گاهمای جدید به حساب آورد. در این گام فواصل چهارم و هفتم دیز (#) می باشند. فواید گام شناسی : 1. هر پوزیسیونی گــامهای خــاص خود را داراست. پس با استــفاده از گام شنـاسـی می تـوان اولا گام آهنگ یا قطعه موسیقی را تشخیص داد ثانیا محدوده اجرای عملی آن قطعه یا آهنگ را در گیتار حدس زد. 2. از روی گام می توان با ساختار آکورد ها آشنا شد. 3. تسلط بر گامهای مختلف موجب تقویت بداهه نوازی در گیتار می شود. 4. با تشخیص گام یک قطعه می توان آکوردهای اصلی آن را حدس زد. 5. در زمینه آهنگسازی ، گام شناسی و استفاده از گامهای مختلف در قطعات رکن مهمی را ایفا می کند. 6. با آشنایی گامهای پر مصــرف در هر سبــک موسیقی ، می توان شـــناخت بیشتر و بهتری را از نحوه اجرای آهنگ در هر سبک پیدا کرد و در واقع با اســتفاده از گامشنــاسی می توان به سبــک شناسی نیز پرداخت.
گیتار فلامنکو و گیتار کلاسیک از نظر ساختار دارای یک سری تفاوتهایی میباشند. در گیتار فلامنکو روی صفحه گیتار (Sound board) معمولا از جنس چوب صنوبر (spruce)و پشت وکناره گیتار (Back&Sides) از جنس چوب سرو (cypress)می باشد و بر روی رویه صفحه اصلی تلق نازک پلاستیکی برای جلوگیری از آسیب دیدگی صفحه هنگام اجرای تکنیک ضربه با ناخن (Golpe) میشود که به آن گلپیدور میگویند. گیتار فلامنکو صدائی بلند و برنده دارد که با صدای گیتار کلاسیک متفاوت است. گیتار زمانی وارد موسیقی فلامنکو شد که اسپانیاییها فلامنکو را با سازهای دیگری مینواختند. پس از آن گیتار به شدت بر این موسیقی تاثیر گذاشت و هم اکنون گیتار و موسیقی فلامنکو با هم وابستگی متقابل دارند. گیتار فلامنکو در رده سازهای زهی زخمه ای، که خود بخشی از خانواده ی سازهای زهی (Chordophone) است، قرار می گیرد. گیتار فلامنکو همچون پیانو، به نوازنده امکان اجرای اثرهایی با بافت کنترپوانتیک با ملودی های پیچیده و همچنین اثرهایی با بافتهارمونیک با توانایی اجرای چندین نت در یک زمان را می دهد. به همین دلیل این ساز، به عنوان سازی تک نواز (soloist)، شناخته شده است. گیتار فلامنکو به شکل استاندارد دارای شش سیم می باشد. بخش های گیتار فلامنکو گیتار فلامنکو امروزی از ۶ تار و بدنه توخالی چوبی ساخته میگردد. بخش های بنیادی در برگیرنده ی: • headstock: سردسته • nut: خرک • Machine heads: گوشی • Frets: پرده • Neck: گردن • Heel: پاشنه • Body: بدنه • Bridge: پل • Bottom deck: عرشه پایین • Sound board: تخته آوا • Body sides: پهلوی بدنه • Sound hole، with rosette inlay: دایره خروج صدا و رزیت • Strings: تارها • Saddle or Bridge nut: زین • Fretboard: تخته پرده می باشد. منبع: مرکز آموزش موسیقی سدا
تکنیک های مورد نظر : آپوگادو : ( خفه کردن صدای سیمها ) این عمل به دو شیوه انجام می گیرد 1- خف به وسیله کف دست راست 2 – خف به وسیله انگشت چهارم ، در این درس و در ابتدای قطعه این تکنیک بوسیله انگشت چهارم ( حالت دوم ) اجرا می شود نکات مهم در اجرای این تکنیک : در اجرای این تکنیک باید دقت نمایید که برخورد انگشت چهارم به سیم ها ، سریع و ظریف باشد نه با قدرت ، اگر در این تکنیک با قدرت سیم ها را لمس کنیم باعث بوجود آمدن صدای اضافی از سیم ها می شویم ( به دلیل برخورد سیم ها با صفحه انگشت گذاری گیتار ) انگشت چهارم باید سیم ها را فقط لمس کند ، به شیوه ای که صدای مرتعش شده از سیم ها قطع شود و در ضمن صدای دیگری پس از برخورد انگشت چهارم به سیم ها شنیده نشود شیوه زدن راسگوادو در شروع قطعه : راسگوادو چهار تایی بدون ضرب آخر ( I ) و به جای I از آپوگادو استفاده می کنیم ضربه گلپ : گلپ تکنیکی حیاتی در آموزش گیتار فلامنکو : در زدن گلپ دقت کنید که صدای ایجاد شده توسط گوشت و ناخن دست ایجاد می شود و ضربه گلپ نباید صرفا توسط ناخن به گیتار اصابت کند یکی از جلوه های بارز و زینت های موسیقی در فلامنکو ضربه گلپ می باشد و درست اجرا کردن آن می تواند کمکی شایان به درک مخاطب و برقراری ارتباط با موسیقی فلامنکو داشته باشد . پس در اجرای این تکنیک نهایت دقت را به کار برید اجرای تکنیک لگاتو بر روی آکورد های ( سی بمل و لا ماژور ) : قسمت اول ( لگاتو بر روی آکورد لاماژور ) : گرفت آکورد با دو انگشت ( 1 و 2 ).لگاتو با انگشت 3 ( فرت سوم سیم 1 ) در ضرب ( 12 و ) : توجه نمایید که لگاتو در این حرکت می تواند با انگشت چهارم نیز صورت پذیرد . برای لگاتو کردن توجه نمایید که این شیوه لگاتو کردن ( همزمان در ریتم و بر پایه کمپاس ) ، باید بدون شتاب و دستپاچگی انجام پذیرد . هر گونه استرس در انجام این حرکت می تواند قطعه را از کمپاس خارج کند پس توصیه می کنیم در اولین تمرین ، نواختن آهسته و با تمرکز انجام گیرد . سعی کنید قطعه و زمان لگاتو کردن را با تمرین ، در ذهن خود ثبت نمایید قسمت دوم ( لگاتو بر روی آکورد سی بمل ) : انگشت گذاری اصلی آکورد (سی بمل ) : انگشت 1 ( نیم پرده اول سیم 5 ) ، انگشت 3 ( نیم پرده سوم سیم 3 ) ، انگشت 4 ( نیم پرده سوم سیم 2 ) در هنگام لگاتو بر روی این آکورد انگشت ( 1 ) در جایگاه اصلی قرار ندارد ، بلکه بر روی سیم یکم ( فرت 1 ) در ضرب ( 3 و ) لگاتو می کند توجه نمایید صدای لگاتو باید تمیز و واضح شنیده شود چگونه صحیح تکنیک لگاتو صحیح اجرا کنیم ؟ در هنگام کوبش و کشش در اجرای این تکنیک نباید دچار هیجان و سرعت شد . توجه داشته باشید که اجرای سریع این تکنیک آن هم برای دفعات آغازین باعث خستگی مفرط در انگشتان دست می شود قدرت تمام انگشتان اجرا کننده این تکنیک بر روی دسته گیتار باید در هنگام کوبش و کشش باید با هم برابر باشد تا صدای مورد نظر از گیتار شنیده شود
تکنیک هایی که می بینین از تکنیک های ضروری گیتار اسپانیش هستن که توی خیلی از سبک ها کار برد دارن (هر چند که اکثرشون بیشتر توی گیتار فلامنکو استفاده میشن) . . . به هر حال اینا جزو اوّلین تکنیک هایی هستن که توی نوازندگی گیتار بهشون برمیخورین و پیشرفتتون در تکنیک های پیشرفته و سطوح بالاتر بستگی به تسلّط شما روی این تکنیک ها داره: » راسگوادو: ضرباتی برای به صدا در اَوردن آکوردها که به دو صورت رو به پایین و رو به بالا بوده که به وسیله ی فلش به جهت بالا یا پایین مشخص میشن و زیر هر فلش هم حرف لاتینی نوشته میشه که نشون میده ضربه باید یا چه انگشتی زده بشه، تو اجرای راسگوادو ها ارزش زمانی هر راسگوادو خیلی مهّمه و باید از ریتم دقیق اونا مطّلع باشین. » راسگوادوی پیوسته: نوعی راسگوادوی چهار تایی که توسط تکرار i,m,e,a نواخته میشه. » پیکادو: ضرباتی که بصورت قاطع و توسط انگشت های i,m نواخته میشن. » آکورد: اجرای هم زمان چند نت که بوسیله ی ریتم یا راسگوادو انجام میشه. آکورد ها گستردگی خیلی زیادی دارن، انواع آکوردها شامل مینور، ماژور، آکوردهای هفتم، شکسته، دیمینیش و . . . میشن. » گلیساندو: تکنیکی برای به صدا درآوردن یک نت بدون استفاده از مضراب زدن. برای اجرای تکنیک باید انگشت دست چپ رو از محلّ نت قبلی روی محلّ نت جدید سُر بدین. » لگاتو: تکنیکی شبیه به گلیساندو با این تفاوت که توی یک مجموعه نت فقط برای نت اوّل مضراب میزنیم و بقیّه نت ها رو با استفاده از دست چپ، با بلند کردن انگشت (برای نت های بم تر) یا با کوبیدن انگشت (برای نت های زیر تر) به صدا در میاریم. » تراندو: ضرباتی اَزاد که هنگام اجرای آکورد، بین اجرای آکورد و یا بین ملودی توسط سه انگشت i,m,a نواخته میشن. » اَرپژ: به صدا دراَوردن ترتیبی نت های یک اَکورد. اَرپژ ها بستگی به ریتم اَهنگ دارن و هر ریتمی اَرپژ مخصوص خودش رو داره. » استکاتو: مقطعی اجرا کردن نت که به صورت یک نقطه بالا یا زیر نت نوشته میشه. برای اجرای این تکنیک گیتار کلاسیک باید از مضراب زنی قوی استفاده کنین و به محض مضراب زدن دست چپ رو از دسته ی گیتار بردارین تا صدا در یک لحظه قطع بشه و ادامه نداسته باشه. » استکاتیسمو: تکتیکی مثل استکاتو که باید توی اون نت رو مقطعی تر و قوی تر از استکاتو اجرا کنین و به شکل یک سرفلش روی نت نشون داده میشه. » گلپ: ضربه ای که با انگشت انگشتری دست راست به بدنه ی گیتار (گلیپودیر) زده میشه و توسط یک مربع نشون داده میشه. گلپ ممکنه به تنهایی یا به همراه ضربه ی رو به پایین شست (اَپویاندو) زده بشه. » اَکلراندو: تکنیکی که توی اون سرعت اجرای نوازنده به تدریج بیشتر میشه. » سنکپ: جا به جا کردن ضرب ها با تأکیدهای معمولی یک موسیقی که ساختمان ریتمیک نرمال رو بهم میزنه. » اَپوگادو: تکنیکی که در اون صدای یک اَکورد بلافاصله بعد از بصدا دراومدن بوسیله ی دست چپ یا راست قطع میشه. زمانی که اَپوگادو رو بوسیله ی دست چپ انجام میدین باید انگشت کوچیک دست چپ رو بدون فشار تو عرض سیم ها بگیرین و صدای سیم ها رو قطع کنین.ولی وقت اجرای اَپوگادو با دست راست باید سریعآ بعد از اجرای اَکورد دست راستتون رو پایینتر اَورده و در عرض سیم ها قرار بدین بطوریکه کف دست و سطح انگشت ها صدای سیم ها رو قطع کنه. اَپوگادو رو با یه کروشه که بعد از اَکورد تو عرض حامل قرار میگیره نشون میدن، عدد 4 روی کروشه به معنی اینه که اَپوگادو با انگشت 4 دست چپ انجام میشه و حرف R به معنی اَپوگادو با دست راسته. اگر چه این تکنیک ها بیشتر توی گیتار فلامنکو و گیتار کلاسیک کاربرد دارن امّا از اونجایی که تکنیک های پایه محسوب میشن برای ورود به هر سبکی باید تقریبآ روی اکثر این تکنیک ها تسلّط داشت.
طرز نشستن و صحیح بدست گرفتن گیتار کلاسیک در ادامه بصورت عملی نحوه صحیح گرفتن گیتار را در سبک کلاسیک تجربه خواهیم نمود. سازتان را آماده نمائید و دست بکار شوید، امیدواریم که تمرین خوبی را در پیش داشته باشید، فراموش نکنید که چند ماه اول در آموزش هر ساز مشکل بوده و نیاز به صبوری هنرجو دارد.طرز نشستنقبل از هر چیز باید گفت که به دلیل اختلاف جسمی و فیزیکی بین افراد امروزه این نظریه مطرح است که طرز نشستن هر نوازنده باید متفاوت باشد. به عنوان یک قاعده کلی راحت بودن فرد هنگام نواختن و ارتباط خوب با ساز یک اصل است. توجه داشته باشید که در نواختن هر سازی همیشه قوانین مشخصی وجود دارد که باید آنها را فرا بگیرید. وقتی این قواعد و قوانین را به خوبی یاد گرفتید به تدریج به ایده آل ترین حالت و استیل نوازندگی به مرور زمان خواهید رسید و احساس می کنید گیتار عضوی از بدن شما شده است. هیچ گاه نباید احساس کنید با ساز خود در جدال هستید. باید سعی کنید با گیتار خود به حالتی از وحدت دست یابید.همواره با یک صندلی و زیر پائی تمرین کنید.تقریبا لبه صندلی بنشینید و پای چپ خود را روی زیر پایی قرار دهید. ارتفاع زیر پایی و صندلی باید متناسب با فیزیک، اندازه پاها و مسلما راحتی بدن شما انتخاب شود. اما هر دوی اینها باید به نحوی باشد که ران چپ شما شیب ملایمی به طرف بدن شما داشته باشد. کمر خود را صاف نگه دارید و سر روی بدن تان راحت باشد(هرگز روی گیتار خم نشوید)به شیب ملایم پای چپ به طرف بدن دقت کنید گیتار طوری در بدن شما قرار می گیرد که با سطح زمین تقریبا زاویه45درجه می سازد. در این حالت سردسته گیتار، زیر سطح دید شما قرار می گیرد(تقریبا روبروی چانه شما)به زاویه قائمه پای چپ نسب به زمین دقت کنید پای راستپای راست باید طوری گذاشته شود که کف پا، درست زیر گیتار قرار بگیرد. نکته بسیار مهم این که، کف پای راست خود را کاملا روی زمین قرار ندهید چون این کار تعادل شما را بر هم میزند و باعث آسیب جدی به کمر در طولانی مدت می شود.طرز نشستن ناصحیح گیتار روی بدنگیتار روی بدن شما باید طوری باشد که با پای چپ شما زاویه قائمه بسازد. قسمت بالای بدن از کمر باید چرخش خیلی کمی داشته باشد به نحوی که انحنای باکس گیتار (قسمت فوقانی)کاملا روی قفسه سینه شما قرار بگیرد. در این حالت بازو و دست چپ شما حالت آزادی حرکت کاملی پیدا می کند. بازوی دست چپزاویه بازوی دست چپ نسبت به زمین قائمه است.صحیح این حالت صحیح است و حالت غلط حالتی است که بازوی چپ و آرنج چپ به عقب متمایل شود. این حالت غلط باعث می شود آزادی عمل و گردش کمر شما گرفته شده و گیتار درست و صاف در بدن شما قرار نمی گیرد.ناصحیح بازوی دست راستنکته مهم در نحوه قرار گرفتن دست راست شما این است که بازوی خود را بسیار آزاد و بدون وزن روی گیتار تکیه دهید. بدین صورت که شانه راست شما شل شده و بازوی راست به لبه جلویی گیتار تکیه داده می شود طوری که نزدیک آرنج قرار می گیرد و ساعد شما تقریبا در قسمت فوقانی و انتهای باکس گیتار درست پشت خط فرضی که از خرک کشیده شده قرار می گیرد.محل قرار گرفتن بازو دو حالت غلط برای بازوی دست راست بدین گونه است1-محل تماس بازو زیاد بالا باشد آموزش گیتار کلاسیک که در این حالت شانه راست بالا می رود. ناصحیح 2-محل تماس بازو زیاد پایین باشد که در این حالت شانه راست پایین می افتد.ناصحیح نحوه قرار گرفتن دست راست و انگشتان دست راست روی گیتاردست راست خود را از مچ در حالت بی وزنی شل کنید.طوری بندهای انگشتان خود را روی گیتار قرار دهید که در امتداد خطی موازی درست روی سیم های باس پیش بروند.پشت مچ باید اندکی قوس پیدا کند طوری که پشت دست تقریبا موازی با صفحه صدا پیش رود. انگشتانانگشتaروی سیم یک طوری قرار دهید که عمود بر سیم باشد.محل قرار دادن a نگشتpبا زاویه 45درجه روی سیم ششم قرار می گیرد.محل قرار دادن p انگشتiوmروی سیم های سوم و دوم بگذارید طوری که وقتی آنها را خم میکنید به داخل کف دست و به سمت انگشتa بروند.محل قرار دادن i و m
انگشتان دست راست هم یک به یک نامگذاری شده اند و برای قرار گیری روی سیم ها تقریباً دارای اصول و قوانینی هستند.ما در این پست به شما نام های انگشتان دست راست و وضعیت قرار گیری روی سیم ها را توضیح خواهیم داد .انگشتان دست راست به ترتیب : انگشت شست : P انگشت اشاره : I انگشت بعد از اشاره ( نمی دونم اسمش چیه ) : M و انگشت بعدی اون هم : A و آخرین انگشت هم هیچ اسمی ندارهو بعضی ها هم اسمشو میگن : X برای حفظ کردن هم به ترتیب اینو به خاطر داشته باشین PIMAX خب به صورت کلی و قانونی سیم ها به دو دسته تقسیم می شوند سیم های باس = سیم های فلزی گیتار سیم های ملودی = سیم های پلاستیکی گیتار سه سیم بالایی سیم های باس و سه سیم پایینی سیم های ملودی هستن انگشت P همیشه بر روی سیم های باس و انگشت I روی سیم اول ملودی ( از بالا ) و انگشت M روی سیم دوم ملودی ( از بالا یعنی سیم های ملودی را از بالا بشمارید ) و انگشت A روی سیم سوم ملودی -------------------------------------------------------------- باید بدونید که دست چپ هم مانند دست راست دارای نامگذاری است و نامگذری انگشتان دست چپ به صورت شماره می باشد ما در اینجا عکسی گذاشتیم که شما با نگاه کردن اون به راحتی یاد می گیرید که دستتون رو چطوری روی سیم های گیتار قرار بدید( انگشتان دست چپ) انگشت شصت در دست چپ نقش یک گیره را بازی می کند که به این انگشت نباید به هیچ وجه فشاری زیادی وارد بشه چون دچار آزردگی می شه و خیلی زود به درد میاد می یکی از مسائل زدگی از گیتار می شه یک نکته در آموزش گیتار همینه که گیتار رو نباید طوری تمرین کنید که در حالت آرامش نیستین یعنی باید تمام عضله ها و ماهیچه های بدنتون در آرامش کامل باشن و هیچ یک از اعضا مثل همین انگشت شصت دچار و یا درگیر فشار زیاد نباشن حالا همتون فهمیدین که انگشتان دست چپ نامگذاری آنها به صورت شماره است و از ۱ تا ۴ هست و اگر به عکس بالا دقت کافی رو کرده باشین سر انگشتان به صورت ۹۰ درجه کج می شن و روی سیم قرار می گیرن سیم ها باید کمی زیر ناخن قرار بگیرن چون جای هیچ فراری به سیم ها نمیدین و کاملا سیم مسلط زیر ناخن جا می گیره البته باید اینو بدونین که ناخن های دست چپ باید کاملاً کوتاه باشن که اذیتتون نکن .! و به مرور زمان که تمرین می کنین زیر ناخنتون می سوزه یعنی با تمرین زیاد سوزش بیشتر می شه ولی هرچه تمرین رو بیشتر کنین پوستتون سفت شده و دیگه حتی با تمرین های طولانی مدت هم هیچ سوزشی رو حس نمی کنین البته اولش یکم می سوزه که جای هیچ ناراحتی نیست .
